Mwanzo 30

Maandiko

Raheli, akiwa tasa na akiwaka wivu kwa dada yake, anamlilia Yakobo: "Nipe watoto, sivyo nitakufa." Kinachofuata ni mashindano ya miaka: wajakazi wawili wanaingizwa kitandani, watoto wanazaliwa na kupewa majina yanayosimulia vita vya ndani ("Kwa mashindano yenye nguvu nimeshindana na dada yangu"), na tunguja za Rubeni zinabadilishwa kwa usiku mmoja wa mume. Hatimaye "Mungu akamkumbuka Raheli," naye Yusufu akazaliwa. Kisha sura inageukia mifugo: Yakobo na Labani wanashindana kwa hila juu ya kondoo wenye milia, na Yakobo anatoka tajiri sana.

Kiini

Sura hii inaonyesha jambo gumu: Mungu anajenga taifa lake katikati ya ugomvi wa familia uliooza. Makabila kumi na mbili ya Israeli hayazaliwi katika nyumba yenye amani bali katika uwanja wa mashindano kati ya dada wawili, wakitumia miili ya wajakazi kama silaha. Mungu hakubali tabia hii, lakini pia hasubiri familia iwe safi kabla ya kutenda. Mara tatu maandishi yanasema wazi: "Mungu ameyasikiliza maombi yangu," "Mungu akamsikia Lea," "Mungu akamkumbuka Raheli." Katikati ya hila, Mungu ndiye anayefungua na kufunga tumbo. Hii ni neema isiyopendeza hisia zetu: haitusafishi kwanza ndipo itutumie, bali inatenda kazi yake kupitia watu ambao bado wanashikana koo. Ahadi ya Mungu haitegemei uzuri wa tabia zetu.

Uzi Mkuu

Kutoka katika uwanja huu wa wivu hutoka majina tunayoyajua: Yuda, ambaye kutoka kwake Masihi atakuja, ni mtoto wa mke asiyependwa. Yusufu, mwokozi wa familia wakati wa njaa, ni mtoto wa "aibu" iliyoondolewa. Mungu anachagua kuwaanzisha wokovu wake kwenye upande ulioonekana kupotea. Hapa tunaona kivuli cha jambo ambalo Paulo atakuja kulisema waziwazi: Mungu huchagua vilivyodharauliwa ili asiwepo wa kujisifu mbele zake. Lea aliyedhalilishwa na Raheli aliyedharauliwa wote wawili wanakuwa mama wa taifa la ahadi. Na Kristo mwenyewe anazaliwa katika ukoo wenye madoa kama haya, si licha ya hayo, bali kwa makusudi, ili tusiwahi kudhani kwamba neema huja kwa sifa.

Kioo

Kuna kitu kinachouma hapa, kwa sababu tunakijua. "Raheli akamwonea wivu dada yake." Si adui, si mgeni: dada. Mtu wa karibu zaidi. Wewe pia una dada au ndugu au mwenzako kazini ambaye maisha yake yanaonekana kama jibu la sala ambayo wewe umeiomba kwa miaka. Mimba yake. Nyumba yake. Watoto wake wenye tabia nzuri. Kazi yake iliyopanda. Na wivu haukai nje; unakula ndani. Raheli anafikia mahali pa kusema "nitakufa" kama kisichokuwepo kitakosekana. Je, umewahi kuhesabu baraka za mtu mwingine kama hasara yako mwenyewe? Je, umewahi kutumia watu, hata watoto wako, kama ushahidi kwamba wewe si duni?

Leo, andika jina la yule unayemwonea wivu kwenye karatasi, kisha sema kwa sauti: "Mungu, mbariki, na uniondolee kuhesabu baraka zake kama hasara yangu." Sema kweli, hata kama moyo bado haujafuata.

Mhusika Mkuu

Raheli ni mwanamke anayependwa lakini asiyeridhika. Hiyo ndiyo kejeli chungu ya hadithi yake: ana kile ambacho Lea anakitamani kwa uchungu, yaani upendo wa Yakobo, lakini hakioni. Macho yake yamekaa kwa kile asichokuwa nacho. Anamgeukia mume wake kama kwamba yeye ni Mungu, na Yakobo anamjibu kwa hasira ya mtu anayejua mipaka yake: "Mimi ni badala ya Mungu?" Anapopata mtoto kupitia Bilha, haimshukuru Mungu kwa uzima bali anatangaza ushindi: "nimeshindana na dada yangu na kushinda." Hata anapozaa Yusufu, furaha yake inaambatana na ombi la mwingine zaidi. Raheli ni kioo cha moyo unaoendelea kuhesabu, usiojua kutosheka, na hilo ni ugonjwa unaoweza kuishi ndani ya mtu anayependwa sana.

Wasikilizaji wa Kwanza

Waisraeli waliosikia hadithi hii walijua majina haya si ya watu tu bali ya makabila yao: Dani, Naftali, Gadi, Asheri, Isakari, Zabuloni, Yusufu. Walipoyasikia, walisikia asili yao wenyewe, na haikuwa asili ya kujivunia. Kila kabila lilibeba jina lililotokana na ugomvi wa akina mama. Katika utamaduni ambamo mwanamke asiyezaa alibeba aibu ya hadharani, kilio cha Raheli hakikuwa cha hisia tu bali cha kuwepo: bila mtoto, hakuna mahali, hakuna sauti, hakuna usalama wa uzee. Walisikia pia kwamba wajakazi hawakuwa na sauti kabisa; Bilha na Zilpa wanazaa lakini hawasemi neno hata moja katika sura nzima. Hadithi inatuacha na ukimya wao bila kuuhalalisha.

Undani

Tunguja. Rubeni mdogo anaziokota shambani wakati wa mavuno ya ngano, mmea uliohusishwa na uzazi katika dunia ya kale. Raheli anaziomba kwa bei kubwa: anauza usiku wa mume wake kwa dada yake. Fikiria hilo kwa makini. Mke anayependwa anauza upendo wake kwa matumaini ya mizizi ya mmea. Na matokeo? Lea ndiye anayeshika mimba usiku ule, si Raheli. Tunguja hazimsaidii Raheli hata kidogo. Anabaki tasa miaka kadhaa zaidi, hadi tunaposoma: "Mungu akamkumbuka Raheli." Neno la Kiebrania zakar, "kumkumbuka," halimaanishi kwamba Mungu alikuwa amesahau; linamaanisha kwamba sasa anatenda kwa ajili ya ahadi yake. Yaani: ulichokinunua kwa bei kubwa hakikukuletea chochote, na kilichokuja mwishowe kilikuwa zawadi tu.

Maswali ya Kutafakari

Ni baraka ya nani ambayo bila kukusudia umeianza kuihesabu kama hasara yako mwenyewe, na hilo limefanya nini kwa moyo wako?

Ni "tunguja" gani unazozinunua kwa bei kubwa, zikiahidi kukupa kile ambacho Mungu pekee anaweza kukupa?