Kumbukumbu la Torati 1

Maandiko

Mzee mwenye miaka mia moja na ishirini anasimama kwenye tambarare za Moabu, mto Yordani ukimeta chini yake, na milima ya Kanaani ikiinuka ng'ambo ile. Anaanza kusema, na hasemi juu ya sheria bali juu ya historia: safari kutoka Horebu, waamuzi waliochaguliwa, wapelelezi kumi na wawili, na ule usiku wa kukataa. Sura hii ni Musa akiwakumbusha kizazi kipya kwa nini wazazi wao walizikwa jangwani, na kwa nini leo wao wamefika hapa.

Kiini

Kuna mstari mmoja katika sura hii ambao ni kama kisu kilichofichwa: "Ni safari ya siku kumi na moja toka Horabu kupitia njia ya mlima wa Seir kwenda Kadeshi Barnea." Siku kumi na moja. Ilichukua miaka arobaini. Musa hataji hilo kwa uchungu wa kejeli, bali kwa uzito wa mtu anayetaka kizazi kipya kujua bei ya kutokuamini. Na hoja yake haiko kwenye udhaifu wa binadamu kwa ujumla, iko kwenye kitu maalum sana: Israeli iliona Mungu akiwabeba "kama mtu abebavyo mtoto wake," na bado wakasema aliwachukia. Dhambi kuu ya sura hii si uasherati wala sanamu; ni kutomwaminia Mungu tabia yake mwenyewe baada ya kuiona kwa macho.

Uzi Unaopita

Ahadi ni ya kale: nchi aliyoiapia "Ibrahimu, Isaka na Yakobo." Musa hasemi Israeli wanastahili nchi hiyo; anasema Mungu aliapa. Hapo ndipo uzi unaanza. Kizazi kimoja kinakufa jangwani, lakini ahadi haifi pamoja nao; inavuka kwenda kwa watoto "ambao leo hawana elimu ya uzuri au ubaya." Na yule anayewaingiza si Musa, ni Yoshua. Kiongozi anayetoa sheria anasimama nje ya nchi; jina "Yoshua" ni jina lile lile analopewa Yesu. Hii si mafumbo ya kulazimisha, ni mfumo: agano linabaki kwa uaminifu wa Mungu, na huingizwa katika mapumziko kwa mkono wa mwingine, si kwa nguvu za kizazi kilichoasi.

Kioo

Wapelelezi walirudi na matunda mikononi na neno zuri: "Ni nchi nzuri ambayo Yahweh Mungu wetu anatupa sisi." Halafu, kwenye mahema, gizani, sauti nyingine ikaanza: watu ni wakubwa, kuta zinafika mbinguni, kuna wana wa Anakim. Kuta hiyo ndiyo unayoiona pia. Uamuzi ule wa kubadili kazi. Yale maneno unayohitaji kumwambia mume au mke wako. Deni lile unaloliepuka kuliangalia. Msamaha ule unaojua unapaswa kutoa. Mungu amesema "msiogope wala kukata tamaa," na wewe unafanya hesabu upya kwenye hema lako usiku, na hesabu yako inaisha kwa neno lile la kutisha: kwa hiyo Mungu hanitakii mema. Angalia jinsi hofu inavyogeuka haraka kuwa tuhuma dhidi ya Mungu.

Wasifu wa Wasikilizaji

Wanaomsikiliza Musa hawakuwa waliokataa. Wengi wao walikuwa watoto wadogo mikononi ya mama zao Kadeshi. Walikua wakizika wazazi, kaburi baada ya kaburi, miaka arobaini ya mazishi. Na sasa wanaambiwa "wewe" mliasi, "wewe" mlilalamika. Musa anawaunganisha na hadithi ambayo hawakuiamua wao. Kwa masikio ya Kiebrania hii si udhalimu bali ni kumbukumbu ya kweli: uko ndani ya taifa hili, umeurithi mzigo wake na ahadi yake pamoja. Wanasimama mahali ambapo wazazi wao walisimama, wakiangalia milima ile ile, wakiwa na chaguo lile lile. Ndiyo sababu Musa anasimulia badala ya kuhubiri: anataka waone kwamba historia inaweza kujirudia.

Mhusika Mkuu

Musa hapa ni mtu aliyechoka na aliye mkweli kwa namna inayoumiza. Anakiri "siwezi nikakubeba peke yangu," lakini haraka anaongeza baraka: "Yahwe aweza… kukufanya wewe mara elfu moja zaidi ya ulivyo." Anaomboleza mzigo na kubariki chanzo cha mzigo katika pumzi moja. Na anasema kitu ambacho lugha yake inaonyesha uchungu ambao hakuutatua: "Yahweh alinikasirikia mimi kwa sababu yenu." Hakuna utetezi, hakuna maelezo, hakuna kulaumu waziwazi, ila neno lile "kwa sababu yenu" linabaki likining'inia. Halafu anaendelea: mtie moyo Yoshua. Huyu ni mchungaji anayeandaa mwingine kuingia mahali ambapo yeye mwenyewe amefungiwa mlango. Hilo ni aina ya uaminifu inayoumiza zaidi kuliko ushindi.

Swali

Kuna mstari mgumu kuliko yote: waliporudi wakiwa na toba na silaha, wakisema "Tumetenda dhambi dhidi ya Yahwe," Mungu akajibu, msiende. Na baadaye: "Mlirudi na kulia mbele ya Yahwe; lakini Yahwe hakusikiliza sauti zenu." Hii inatuchoma kwa sababu tumezoea kuambiwa toba huja na msamaha wa papo hapo. Lakini angalia mpangilio: hawakutubu na kukaa; walitubu na kupanda, wakiwa "wenye kiburi," wakifanya kwa nguvu zao jana ambalo Mungu aliwaita kufanya kwa imani leo. Utii uliochelewa unaotaka kupanga wakati wake mwenyewe si utii. Na bado hilo halifuti uchungu wa maneno "hakuwa makini kwenu." Maandiko yanatuachia hapo, si kwa maelezo bali kwa ukimya. Msamaha wa Mungu ni wa kweli, lakini si mashine tunayoiwasha tunapotaka. Wakati mwingine matokeo yanabaki, na neema yake inaonekana katika kizazi kinachofuata, kikisikiliza hadithi tambarare za Moabu.

Tafakari

Ni "mlima" upi ambao Mungu amekwisha kuuweka mbele yako, na hesabu ipi ya usiku unayoifanya katika hema lako ili kuepuka kuupanda?

Musa alimtia moyo Yoshua kuingia mahali ambapo yeye hataingia. Kuna nani unayepaswa kumwandaa kwa kile ambacho wewe hutakiona?