Luka 1

Maandiko Yenyewe

Fikiria harufu ya uvumba ikipanda, kimya cha Hekalu, na kundi la watu wakiomba nje. Ndani, kuhani mzee anasimama peke yake, na ghafla hayuko peke yake. Luka anaanza injili yake si kwa mbingu zilizofunguka bali kwa ahadi mbili zinazotolewa katika sehemu mbili tofauti kabisa: kwa Zekaria mwenye mvi katika Hekalu la Yerusalemu, na kwa msichana asiyejulikana katika Nazareti. Kutoka kwa vizazi viwili, matumbo mawili yasiyowezekana, na nyimbo mbili za sifa, hadithi ya wokovu inaanza tena baada ya karne za kimya.

Kiini

Sura hii inasisitiza jambo moja bila kuchoka: Mungu anaanza kazi yake pale ambapo uwezo wa binadamu umeisha. Elizabeti ni tasa na mzee; Mariamu hajawahi kumjua mwanamume. Katika visa vyote viwili mlango wa uzazi umefungwa, na katika visa vyote viwili Mungu hafungui mlango kwa msaada wa mtu bali kwa neno lake mwenyewe. "Maana hakuna lisilowezekana kwa Mungu," asema Gabrieli, si kama methali ya kutia moyo bali kama maelezo ya kile kinachotokea mbele ya macho ya Mariamu. Wokovu hauzaliwi kutokana na nguvu za dini, wala kutokana na ubora wa maadili ya Zekaria na Elizabeti, ingawa walikuwa "wenye haki mbele za Mungu." Unazaliwa kutokana na neema inayoshuka kwa wale wasio na chochote cha kutoa isipokuwa mwili wao na "ndiyo" yao.

Uzi wa Dhahabu

Wimbo wa Zekaria unatuonyesha jinsi Luka anavyosoma historia. Anataja agano na Abrahamu na kiti cha enzi cha Daudi katika pumzi moja: "kukumbuka agano lake takatifu, kiapo alichokisema kwa Abrahamu baba yetu." Kwa hiyo mtoto anayekuja si mwanzo mpya uliokatika na yaliyopita, bali ni utimilifu wa ahadi ambazo Israeli iliishi nazo kwa karne nyingi bila kuziona zikitimia. Yohana atatembea "katika roho na nguvu ya Eliya," yaani anachukua nafasi ya nabii aliyekuwa akitarajiwa kurudi kabla ya siku ya Bwana. Na Yesu atapewa "kiti cha enzi cha Daudi baba yake" na ufalme usio na mwisho. Hapa ndipo mistari yote ya Agano la Kale inapokutana: mzao wa Abrahamu, mfalme wa Daudi, na sauti ya nabii jangwani.

Kioo

Zekaria anauliza swali: "Nitawezaje kujua hili?" Mariamu naye anauliza: "hili litatokea kwa namna gani?" Maswali yanafanana, majibu yanatofautiana. Tofauti haiko katika maneno bali katika msimamo wa moyo. Zekaria ameomba kwa miaka mingi na sasa amejifunza kuishi bila jibu; ombi lake limekuwa kawaida, na jibu linapokuja anataka uthibitisho kwanza. Je, unajua hali hiyo? Umeomba kuhusu ndoa, kuhusu mtoto, kuhusu kazi, kuhusu mtu wa familia aliyepotea, mpaka maombi yakawa desturi tu isiyotegemea kitu. Kisha Mungu anapoanza kutenda, kitu kilicho ndani yako kinajilinda: bora nisitumaini tena kuliko kuvunjika moyo tena. Kimya cha Zekaria si adhabu ya kikatili tu; ni miezi tisa ya kulazimika kusikiliza badala ya kujitetea.

Mhusika Mkuu

Mariamu anastaajabisha si kwa sababu ya utakatifu wa pekee bali kwa sababu ya uhalisi wake. Ana wasiwasi: "maneno ya malaika yalimchanganya." Anauliza swali la kimwili, la busara, la mtu anayefahamu jinsi watoto wanavyozaliwa. Halafu anasema jambo ambalo linagharimu kila kitu: "Tazama, mimi ni mtumishi wa kike wa Bwana. Acha iwe hivyo kwangu sawa sawa na ujumbe wako." Anajua kile anachokubali. Katika kijiji kidogo, mimba ya msichana aliyeposwa ni fedheha inayoweza kumgharimu ndoa yake na hata usalama wake. Hakuna malaika aliyemuahidi ulinzi wa jamii. Wimbo wake baadaye unaonyesha kile kilichokuwa ndani yake: mwanamke anayeamini kwamba Mungu "amewashusha chini wana wa wafalme toka katika viti vyao vya enzi na kuwainua juu walio na hali ya chini," na anayeishi kama kwamba tayari imetokea.

Undani

Neno moja la Elizabeti linabeba uzito mzito: "ili kuiondoa aibu yangu mbele za watu." Kwa Kiyunani ni oneidos, yaani lawama, dharau, mzigo wa kuhukumiwa hadharani. Utasa katika ulimwengu ule haukuwa huzuni ya faragha; ulikuwa hukumu ya kijamii, kwa sababu watu waliamini kuwa mtoto ni baraka ya wazi ya Mungu. Elizabeti ambaye "alitembea bila lawama" mbele ya Mungu alitembea kwa lawama mbele ya majirani zake kwa miongo mingi. Ndiyo maana anajificha nyumbani miezi mitano; si kwa aibu tena bali labda kwa hofu ya kufurahi mapema. Hii inatuonya: kuhesabiwa haki mbele za Mungu hakuhakikishi heshima mbele za watu, na dhiki ya mtu haiwi ushahidi wa dhambi yake.

Wasomaji wa Kwanza

Theofilo, "mheshimiwa sana," alikuwa mtu wa hadhi katika ulimwengu wa Kirumi, akiwa amefundishwa kuhusu Yesu na sasa akihitaji uhakika. Luka anamjibu si kwa hoja bali kwa hadithi iliyochunguzwa "kwa uangalifu." Lakini fikiria alichosikia mtu kama huyo katika wimbo wa Mariamu. Anasoma kwamba Mungu "amewatawanya wale ambao walijivuna," kwamba "matajiri amewafukuza mikono mitupu." Injili hii haimpi Mroma tajiri faraja ya bure. Na kwa Wayahudi wa kwanza waliosikia, maneno "Ametuinulia pembe ya wokovu" yalisikika kama tangazo la ukombozi wa taifa kutoka kwa Herode na Rumi. Luka hakatai matarajio hayo; anayapeleka mahali pengine, kwenye "kusamehewa dhambi zao" na "njia ya amani."

—

Ni ombi gani ulilokwisha kuliacha moyoni mwako, na Mungu angeanza kulijibu leo, ungeitikia kama Zekaria au kama Mariamu?

Wimbo wa Mariamu unasema Mungu huwashusha wenye nguvu na kuwainua wanyonge. Katika maisha yako halisi, wewe uko upande gani wa mstari huo, na hilo linamaanisha nini kwako?