Mithali 17:28

Andiko

Mithali hii inasema jambo la kushangaza, karibu la kuchekesha: hata mtu asiye na hekima kabisa anaweza kuonekana mwenye busara, mradi tu anyamaze. "Hata mpumbavu hudhaniwa kuwa na busara kama akikaa kimya; wakati anapokaa amefunga kinywa chake, anafikiriwa kuwa na akili." Hakuna hapa ahadi kwamba ukimya unamgeuza mjinga kuwa mwenye maarifa. Kinachosemwa ni kidogo zaidi, na pia kikali zaidi: ukimya unamficha. Mdomo uliofungwa unazuia ushahidi usitoke nje. Na kwa hiyo mstari huu unaachwa ukining'inia kati ya ushauri wa kweli na dhihaka tulivu, bila mwandishi kutuambia kwa uwazi ni upi anaokusudia. Labda ni vyote viwili kwa wakati mmoja.

Kiini

Chini ya utani huu kuna ukweli mzito kuhusu sisi ni nani. Maneno yetu si mapambo tu; ni mifereji inayovuja kutoka moyoni. Ndiyo maana mstari uliotangulia unasema, "Mwenye maarifa hutumia maneno machache na mwenye ufahamu ni mtulivu." Hekima ya kweli haina haraka ya kujieleza, kwa sababu haiogopi kutoeleweka. Lakini mstari wa 28 unaenda mbele kidogo na kutugusa pale tunapouma: tofauti kati ya kuwa na hekima na kuonekana nayo. Wanadamu tunaweza kudanganywa na ukimya; Mungu hawezi. Katika sura hii hiyo, mstari wa tatu unatukumbusha kwamba "Yehova huisafisha mioyo." Yeye hachunguzi rekodi ya maneno yetu tu, bali chemchemi inayoyazaa. Hapo ndipo neema inapoingia, si kama pongezi kwa ustadi wetu wa kujificha, bali kama moto unaosafisha kile tunachokificha.

Uzi Unaounganisha

Biblia nzima ina uhusiano wa ajabu na ukimya. Mungu anayejifunua kwa neno ndiye yule yule anayejificha katika kimya, na manabii walijifunza kwamba kuna wakati ambapo kutosema ni aina ya ibada. Isaya anamchora mtumishi wa Mungu kama mwana-kondoo asiyefungua kinywa chake mbele ya wanaomkata manyoya, na picha hiyo inatimia pale Yesu anaposimama mbele ya Pilato na kukataa kujitetea. Hapo ukimya haufichi chochote; hauna upumbavu wa kuficha. Ni ukimya uliojaa, si tupu. Na hapo ndipo mithali yetu inapovunjika kwa uzuri: mpumbavu hunyamaza ili asionekane alivyo; Kristo alinyamaza ili tuonekane tulivyo, kisha akabeba kile kilichofunuliwa. Ukimya wake ndio unaotuwezesha kuacha kucheza mchezo wa kuonekana wenye hekima.

Kioo

Fikiria kikao cha kazi ambapo swali linaulizwa na wewe hujui jibu, lakini unaogopa kimya zaidi kuliko kosa. Au meza ya chakula nyumbani, ambapo mtoto wako anasema jambo lisilo na mantiki na wewe unarekebisha mara moja, kwa sababu kuwa sahihi kunaonja vizuri zaidi kuliko kuwa karibu. Au kikundi cha WhatsApp ambacho kimekuwa uwanja wa kuthibitisha kwamba unaelewa mambo. Mstari huu haukushutumu kwa kujua kidogo. Unakushutumu kwa kuogopa kujulikana unajua kidogo. Na kuna hali ya tatu, ya kutisha zaidi: labda umejifunza kunyamaza si kwa unyenyekevu bali kwa ujanja, ukijua kwamba kimya kinakupa heshima usiyoistahili.

Leo, chagua ujumbe mmoja uliouandika na bado haujautuma, ule unaojua umeandikwa ili kujionyesha mwenye haki au mwenye akili, na uufute sasa hivi bila kuutuma.

Mazingira

Mithali hazikuandikwa kwa ajili ya mioyo ya faragha pekee. Zilikusanywa kwa kiasi kikubwa katika mazingira ya ikulu na shule za waandishi, mahali ambapo vijana walifundishwa kuhudumu mbele ya wafalme. Katika ulimwengu huo, mdomo ulikuwa chombo cha kazi na pia silaha hatari. Neno baya mbele ya mtu mwenye mamlaka lingegharimu kazi, hadhi, hata uhai. Sura hii nzima imejaa mambo ya mazungumzo: rushwa ya siri, mtu arudiaye jambo na kutenganisha marafiki, mwanzo wa mafarakano kama maji yanayofunguliwa. Katika jamii ya koo, ambapo sifa ya mtu ndiyo mtaji wake pekee, kuonekana mwenye busara kulikuwa na thamani halisi ya kiuchumi. Mithali hii inagusa soko hilo kwa kejeli nyepesi: hata asiye na bidhaa anaweza kuuza, mradi tu asifungue mzigo wake.

Swali

Je, basi mstari huu unafundisha unafiki? Unaonekana kutoa ushauri wa kujificha, si wa kubadilika. Hakuna hapa wito wa toba, wala ahadi kwamba kimya kitazaa hekima. Ni uchunguzi tu, baridi kiasi. Nami sitaki kuulainisha. Mithali mara nyingi hazituambii la kufanya; zinatuonyesha ulimwengu ulivyo na kutuacha tuchague. Lakini swali gumu zaidi ni hili: unajuaje kwamba wewe si yule mpumbavu wa mstari huu? Mtu mwenye hekima kweli hajui kwa uhakika kwamba anayo. Na hapo mstari unakuwa mtego mtamu: mkiusoma mkidhani unaelekea kwa mwingine, mmeshaanguka ndani yake. Labda ndiyo maana haujafafanuliwa. Baadhi ya vioo haviandikwi maelezo.

Undani

Maneno "anapokaa amefunga kinywa chake" yanabeba kitenzi cha Kiebrania atam, chenye maana ya kuziba, kama vile mtu anavyoziba kisima au kuziba masikio asisikie kilio. Si ukimya wa mtu aliyemaliza kusema. Ni ukimya wa mlango uliofungwa kwa nguvu kutoka ndani, unaohitaji juhudi kila sekunde. Picha hii inabadilisha kila kitu. Kuna kazi inayoendelea pale, shinikizo linalosukuma kutoka moyoni, na mkono unaoshikilia mlango. Hilo linatufanya tuulize: kinachotaka kutoka ni nini hasa? Kwa sababu kile kinachobanwa hakitoweki. Kinabaki. Na Mungu, ambaye huisafisha mioyo, hashughuliki na mlango bali na chumba kilicho nyuma yake.

Tafakari

Ni lini mara ya mwisho ulinyamaza si kwa hekima wala kwa woga, bali kwa sababu ulimwachia Mungu nafasi ya kusema?

Kama kila neno ambalo umelizuia wiki hii lingesemwa kwa sauti, ningejifunza nini kuhusu moyo wako?