Amosi 5

Maneno Yenyewe

Amosi anaanza kwa kuimba maombolezo, wimbo wa mazishi, juu ya taifa ambalo bado linapumua: "Bikira wa Israeli ameanguka; hatoinuka tena." Kisha ndani ya kilio hicho anapandikiza mwaliko wa uzima mara tatu, "Nitafuteni na mtaishi," huku akiwakataza kutafuta Betheli, Gilgali na Bersheba. Sura inasonga kutoka kwa mahakama za lango la mji zilizojaa rushwa, hadi kwenye siku ya Yahwe ambayo si nuru bali giza, na kuishia kwa Mungu akikataa sikukuu, nyimbo na sadaka zao, akidai kitu kimoja: haki itiririke kama maji.

Kiini

Hapa Mungu anafanya jambo linalotisha: anaikataa ibada yake mwenyewe. Sadaka za kuteketeza aliziamuru yeye, sikukuu alizipanga yeye, vinubi vilipigwa kwa jina lake. Na sasa anasema, "Nachukia, nazidharau sikukuu zenu." Sio kwamba ibada haina thamani; ni kwamba ibada iliyotenganishwa na haki inakuwa uongo unaoimbwa kwa sauti kubwa. Israeli walidhani wanamiliki Mungu kwa sababu wanamhudumia. Amosi anafunua kwamba Mungu anayeumba Pleidezi na Orioni hafungwi na madhabahu ya Betheli. Neno la kati ni "kutafuta": walikuwa wanatafuta mahali, Amosi anasema tafuteni Mtu. Na kumtafuta yeye kunaonekana si kwa idadi ya mikutano bali kwa jinsi maskini anavyotendewa langoni.

Uzi Unaounganisha

Karne nane baadaye, Stefano akiwa amesimama mbele ya baraza akikaribia kuuawa, ananukuu mistari hii hii ya Amosi kuhusu Sikuthi na Kiuni na uhamisho ng'ambo ya Damaskasi (Matendo 7). Anaitumia kuonyesha kwamba historia ya Israeli ni historia ya ibada ya nje iliyoambatana na moyo wa mbali, na kwamba wale wanaojigamba kwa Hekalu ndio waliomkataa Mwenye Haki. Uzi unaonekana wazi: Amosi analalamikia madhabahu isiyo na haki, Stefano analalamikia Hekalu lisilo na Masihi. Yesu mwenyewe anasimama katika mstari huu wa manabii pale anapopindua meza za wabadili fedha; hakuwa akipinga ibada bali biashara iliyokandamiza wanyonge katikati ya ibada. Na msalaba ni pale ambapo haki na rehema hatimaye zinatiririka pamoja, si kama mto uliokauka wa msimu, bali "mkondo utiririkao siku zote."

Kioo

Ni rahisi kusoma sura hii ukiwaza wafanyabiashara wakubwa na wanasiasa. Amosi anakuja karibu zaidi. "Wanamchukia kila awasahihishaye katika lango la mji": lango lilikuwa mahakama ya kijiji, mahali pa mikataba, mishahara na mizani. Leo ni ofisi yako, kikundi cha WhatsApp cha kanisa, mkutano wa wazee, mkataba wa kazi ya mjenzi uliyempunguzia bei ukijua hana namna. Swali si kama unaimba vizuri Jumapili, bali kama mtu anayekutegemea kifedha analala akiwa na amani. Na kuna kioo kingine kikali: nyumba za mawe yaliyochongwa na mashamba ya mizabibu. Amosi hasemi kwamba mafanikio ni dhambi; anasema kwamba mafanikio yaliyojengwa juu ya mgongo wa mtu mwingine hayatakaa yakafurahiwa. Fedha inayoingia isiyofanyiwa maswali ndiyo hatari zaidi.

Muktadha

Tunakuwa katika ufalme wa kaskazini, karibu mwaka 760 KK, wakati wa Yeroboamu wa pili. Yalikuwa mazuri kiuchumi: mipaka ilipanuka, biashara ilishamiri, tabaka la matajiri lilikua. Uchimbuzi wa Samaria umefunua vipande vya pembe za ndovu vya mapambo ya nyumba, ushahidi wa anasa ambayo Amosi anaisemea. Betheli lilikuwa hekalu la taifa, si mahali pa uzushi bali kituo rasmi cha ibada ya Yahwe chenye makuhani wa serikali. Gilgali na Bersheba yalibeba kumbukumbu takatifu za Yoshua na Ibrahimu. Yaani Amosi hakati mizizi ya dini; anagusa hasa vituo ambavyo watu walijivunia. Naye mwenyewe alikuwa mchunga mifugo kutoka Tekoa, kusini, mgeni asiye na cheo, akiingia mji wa kifalme na wimbo wa mazishi mdomoni.

Undani

Mstari wa 17 unabeba maneno yanayotakiwa kutufanya tusimame: "nitapita katikati yako." Kila Mwisraeli alijua fungu hilo. Usiku wa Pasaka, Mungu alipita katikati ya Misri, na damu mlangoni ikawa kinga kwa nyumba za Israeli. Ilikuwa habari njema iliyowafanya taifa. Sasa Amosi analigeuza: Mungu atapita tena, lakini safari hii Israeli ndiyo Misri. Hakuna damu mlangoni, kwa sababu damu inayohesabiwa sasa ni damu ya maskini iliyomwagwa langoni. Hii ndiyo hatari ya kuwa watu wa agano: kumbukumbu zako takatifu zinaweza kugeuka hukumu yako. Kutoka kunakuwa uhamisho, ng'ambo ya Damaskasi. Yule aliyewatoa utumwani anaweza kuwarudisha huko, si kwa sababu ameacha kuwa mwaminifu, bali kwa sababu ni mwaminifu kwa haki yake.

Swali Gumu

Kwa nini mstari wa 15 unasema "Huenda Yahwe… atawafadhili mabaki ya Yusufu"? Huenda. Si ahadi, ni matumaini yenye kutetemeka. Tumezoea injili ya uhakika, na hapa nabii anatuachia neno la kubahatisha. Jaribu la kwanza ni kulipunguza, kusema kwamba Mungu daima husamehe atubuye. Ni kweli, lakini si kile Amosi anachosema hapa. Anasimama mahali ambapo hukumu tayari imetamkwa na uwezekano pekee uliobaki ni rehema isiyodaiwa. Hilo ndilo asili ya neema: haiwezi kudaiwa, hata kwa toba. Tunaposema "huenda," hatupunguzi imani; tunakiri kwamba Mungu si mashine ya majibu. Amosi hatuambii mwisho wa hadithi. Anatuacha langoni, tukiwa na chaguo la kufanya haki leo, tukimwachia Mungu kilichofichwa kwake.

Kutafakari

Ni wapi katika maisha yangu ya kila siku, mahali ambapo mimi ndiye mwenye nguvu zaidi, ambapo "haki" ingekuwa gharama halisi kwangu?

Ni ibada gani yangu ninayoifanya kwa uaminifu ambayo Mungu anaweza kuwa anaisikia kama "kelele za nyimbo"?