Wakolosai 1:15

Andiko Lenyewe

Baada ya kusema kwamba ndani ya Mwana "tuna ukombozi, msamaha wa dhambi," Paulo anageuka ghafla kutoka kwa kile Kristo alichotufanyia kwenda kwa kile Kristo alicho: "Mwana ni mfano wa Mungu asiyeonekana. Ni mzaliwa wa kwanza wa uumbaji wote." Sentensi mbili fupi, lakini zinabeba uzito wa ulimwengu mzima. Ya kwanza inasema kwamba Mungu ambaye hakuna jicho lililopata kumwona anaonekana katika Mwana; ya pili inamweka Mwana si kama kiumbe cha kwanza kati ya viumbe, bali kama mwenye cheo cha ukuu juu ya kila kilichoumbwa. Mstari unaofuata unaeleza kwa nini: kwa sababu "kwa yeye vitu vyote viliumbwa." Huyu si mmoja kati ya wengi; huyu ndiye anayeshikilia wote.

Kiini

Neno "mfano" linakurudisha nyuma hadi Mwanzo, ambapo mwanadamu anaumbwa kwa mfano wa Mungu. Lakini hapa Paulo haongelei nakala; anaongelea asili. Adamu alipewa mfano huo kama zawadi na akaupotosha; Mwana ni mfano huo kwa dhati yake. Ndiyo maana Yohana anaweza kusema kwamba hakuna mtu aliyemwona Mungu wakati wowote, ila Mwana amemweleza. Mungu wa Israeli ni Mungu asiyeonekana, asiyechongwa, asiyewekwa katika hekalu la mawe, na sasa anajifunua katika mwili wa mtu mmoja wa Nazareti. Hili ni jambo la kutisha kidogo: ukitaka kujua Mungu ni wa namna gani, huwezi kubuni picha yako mwenyewe. Lazima umtazame Kristo, pamoja na misumari yake. "Mzaliwa wa kwanza" nalo ni neno la Zaburi, lililotumika kwa mfalme wa Daudi aliyewekwa juu ya wafalme wa dunia: si suala la kuzaliwa mapema, bali la kurithi mamlaka yote.

Uzi Unaopita Katika Maandiko

Msemo "mzaliwa wa kwanza" una historia ndefu katika Israeli. Katika Zaburi 89 Mungu anamwahidi Daudi kwamba atamweka kuwa mzaliwa wa kwanza, juu kuliko wafalme wa dunia, ingawa Daudi hakuwa mtoto wa kwanza wa Yese bali wa mwisho. Hapo neno halimaanishi mpangilio wa kuzaliwa; linamaanisha cheo cha mrithi. Paulo anachukua ahadi hiyo ya kifalme na kuipanua: Kristo si mkuu juu ya wafalme tu, bali juu ya "uumbaji wote." Na kuna uzi wa pili: Mithali inasema juu ya Hekima iliyokuwepo kabla Mungu hajaanza kazi yake, ikicheza mbele yake wakati anaweka misingi ya dunia. Wayahudi waliimba juu ya Hekima hiyo kwa karne nyingi. Paulo anasema sasa: Hekima hiyo ina jina, ina uso, ina damu iliyomwagika msalabani.

Kioo

Kuna jaribu la kumchonga Mungu upya kwa mfano wetu. Tunamfanya awe mtu mwenye maoni kama yetu, mwenye chuki kama zetu, anayekubali mambo tunayokubali. Mstari huu unakata hilo: Mungu asiyeonekana hajifunui kwa mawazo yako, bali katika Mwana. Kama picha yako ya Mungu haifanani na Yesu aliyeosha miguu na kufa akisamehe, basi umechonga sanamu kwa mawazo. Na kuna upande mwingine: kama Kristo ni mzaliwa wa kwanza juu ya vyote, hakuna sehemu ya maisha yako iliyo nje ya mamlaka yake, si mshahara wako, si ndoa yako, si simu yako jioni. Leo, chukua dakika tano, andika kwenye karatasi jambo moja unalomwogopa wiki hii, kisha andika chini yake maneno haya: "kwa yeye vitu vyote viliumbwa," na uliseme kwa sauti.

Mazingira

Paulo anaandika akiwa kifungoni, kwa kanisa ambalo hajawahi kulitembelea; Epafra ndiye aliyewaletea injili. Kolosai ulikuwa mji mdogo uliopungua umuhimu, katika bonde lenye mchanganyiko wa dini: ibada za Kiyahudi, hekaluni za miungu ya Kigiriki, imani juu ya roho na nguvu za mbinguni zinazotawala maisha ya binadamu. Hofu ya hizo nguvu ilikuwa halisi kama hofu ya ukosefu wa ajira kwetu. Mtu alihitaji ulinzi, maagizo, malaika wa kumsaidia. Katika hewa hiyo Paulo anaandika maneno makali: Kristo ni mfano wa Mungu asiyeonekana, na kila nguvu, "enzi au mamlaka au utawala," imeumbwa naye na kwa ajili yake. Haya si mafundisho ya kinadharia; ni ukombozi kutoka hofu iliyowazunguka kila siku.

Wasikilizaji wa Kwanza

Kwa Myahudi aliyekuwa akisikiliza, maneno "Mungu asiyeonekana" yalikuwa fahari ya imani yake. Musa aliomba kuona utukufu wa Mungu na akaambiwa hawezi kuuona uso wake akaishi. Hekalu la Yerusalemu lilikuwa na patakatifu tupu, bila sanamu, tofauti na mahekalu yote ya mataifa. Sasa anasikia kwamba Mungu huyohuyo ana sura. Kwa Mgiriki aliyeamini ulimwengu wa mwili ni duni, kusikia kwamba utimilifu wa Mungu unakaa katika mwili wa mtu aliyesulubiwa ilikuwa kashfa. Wote wawili walisikia jambo linalotikisa msingi. Sisi tunasoma mstari huu kwa utulivu kwa sababu tumeuzoea; wao walishtuka. Pengine ni vema kuurudia polepole hadi utushtue tena.

Swali Gumu

Kama Mwana ni "mzaliwa wa kwanza wa uumbaji wote," je, naye ni kiumbe? Swali hili liligawanya kanisa kwa vizazi, na halitatuliwi kwa kupiga kelele. Paulo mwenyewe anajibu katika mstari unaofuata: "kwa yeye vitu vyote viliumbwa." Asingeweza kuumba vitu vyote kama yeye mwenyewe angekuwa miongoni mwa hivyo vitu. Lakini kinachobaki ni siri halisi: huyu anayeshikilia vitu vyote pamoja ndiye yuleyule aliyemwaga damu msalabani. Hatuwezi kueleza jinsi utimilifu wa Mungu unavyokaa katika mwili unaoweza kuumia. Maandiko hayafunguzi mlango huo. Yanatuacha tukisimama mbele ya mtu mmoja na kutuambia: huyu ndiye Mungu anavyoonekana. Kukubali hilo bila kuelewa kila kitu si uvivu wa akili; ni ibada.

Tafakari

Picha yangu ya Mungu ingebadilika vipi kama ningeitazama tu kupitia maisha na kifo cha Yesu, bila kuongeza mawazo yangu mwenyewe?

Ni sehemu gani ya maisha yangu ninayoishi kana kwamba Kristo si mzaliwa wa kwanza juu yake?