Mwanzo 2:14

Maandiko yenyewe

Mstari huu unakamilisha orodha ya mito minne inayotoka Edeni: "Jina la mto wa tatu ni Hidekeli, ambao unatiririka mashariki mwa Ashuru. Mto wa nne ni Frati." Baada ya majina mawili ya ajabu, Pishoni na Gihoni, ambayo hakuna mtu leo anayeweza kuyaonyesha kwenye ramani, ghafla tunapata mito miwili inayojulikana kwa kila mtu wa Mashariki ya Kati: Tigrisi na Frati. Ni kana kwamba mwandishi anasema, hii bustani siyo hadithi ya mbali; maji yake yanapita karibu na milango ya nyumba zenu. Mstari mfupi, usio na tukio lolote, lakini unashikamanisha ulimwengu wa Edeni na ulimwengu wa historia halisi.

Kiini cha Ujumbe

Kwa nini Mungu, katika hadithi ya uumbaji, anajisumbua na jiografia? Kwa sababu baraka yake haikai ndani ya uzio. Mto unatoka Edeni, unagawanyika, na unakwenda nje: kwenye nchi ya dhahabu, kwenye nchi ya Kushi, na hapa kwenye nchi za Ashuru na Babeli. Bustani siyo bwawa lililofungwa bali chemchemi. Mungu anayemweka mtu bustanini "kuilima na kuitunza" anakusudia kwamba uzima uliopo pale usambae hadi ncha za dunia inayojulikana. Hii inasema jambo zito kuhusu tabia ya Mungu: hatoi uzima kwa ajili ya kikundi kidogo kilichobahatika. Anautoa kwa namna ya mto, ambao kwa asili yake hauwezi kubaki mahali pamoja.

Uzi wa Dhahabu

Mito hii miwili si majina ya kawaida katika Biblia. Frati ni mpaka wa nchi ya ahadi aliyoiahidi Abrahamu, na pia ni mto wa Babeli, mahali ambapo watu wa Mungu waliketi na kulia. Ashuru ni himaya iliyoivunja Israeli ya kaskazini. Kwa hiyo maji ya Edeni yanatiririka moja kwa moja kuelekea nchi ambazo baadaye zitakuwa majina ya hofu na uhamisho. Hapo ndipo unapoanza kuona mpango wa wokovu ukichomoza: Mungu hatatelekeza maeneo yale. Yesu anapokaa kando ya kisima na kumwambia mwanamke Msamaria kwamba atatoa maji yatakayokuwa chemchemi ndani yake, anarudisha Edeni siyo kama bustani iliyofungwa bali kama mto ndani ya mtu. Na kitabu cha mwisho cha Biblia kinamalizia kwa mto safi ukitiririka kutoka kwenye kiti cha enzi, ukipita katikati ya jiji, ukilisha mti wa uzima kwa ajili ya kuponya mataifa. Mstari huu mdogo ni chanzo cha mkondo huo mrefu.

Kioo

Tunapenda kufikiri kwamba imani yetu ni bustani: mahali pa faragha, salama, penye uzio. Unasoma Neno asubuhi, unaomba, unahisi amani, halafu unafunga mlango na kwenda kazini ambako hakuna kitu cha Edeni. Lakini mto hauulizi ruhusa ya kutoka. Ikiwa neema ya Mungu imekufikia na haijaanza kutiririka kuelekea "Ashuru" yako, yaani mahali pagumu penye watu wasiokupenda, jirani mgomvi, ofisi yenye siasa chafu, familia iliyovunjika, basi labda unashikilia maji badala ya kuyaachia. Hofu yetu ni halali: maji yakitoka, yanapungua. Lakini mto wa Edeni hauishi kwa sababu chanzo chake si sisi. Leo, taja jina moja la mtu unayemwona kama "nchi ya mbali" katika maisha yako, mtu ambaye umeamua kimyakimya hafai neema yako, na umwombee kwa dakika tano kwa jina lake kamili.

Undani wa Neno

Angalia maneno "mashariki mwa Ashuru." Mwandishi anaelezea bustani ya kwanza kwa kutumia jina la himaya ambayo haikuwepo wakati huo. Ni kama kusema, "mto ule ulipita mashariki mwa Nairobi." Anaandika kwa ajili ya wasomaji wanaoishi katika ulimwengu wa falme, kodi, majeshi na uhamisho. Kwa hiyo ujumbe ni huu: dunia mnayoijua, yenye Ashuru na Babeli na hofu zake zote, imesimama juu ya ardhi ile ile iliyopokea maji ya Edeni. Historia ya vurugu haikufuta jiografia ya baraka. Na hilo ndilo tumaini la mwanadamu aliyefukuzwa: mahali pa asili bado pako, na Mungu anajua njia ya kurudi hata kama sisi hatuijui.

Sauti za Maandiko Mengine

Nabii Ezekieli aliona maono ya maji yakitoka chini ya kizingiti cha hekalu, yakizidi kuwa mengi hadi yakawa mto usiovukika, na kila kilichoguswa nayo kikaishi. Hiyo si sadfa; Ezekieli aliandika kwa watu waliokuwa uhamishoni karibu na mto Frati, watu waliokumbuka kwamba mito ya Edeni ilielekea huko. Na Ufunuo 22 unakamilisha mzunguko: mto wa maji ya uzima, mti wa uzima, majani kwa ajili ya uponyaji wa mataifa. Kutoka Mwanzo hadi Ufunuo, maji hayo hayakukauka. Yalipita kwenye jangwa la historia, yakaonekana kupotea, kisha yakachomoza tena pale msalabani ambapo ubavu wa Yesu ulipasuliwa na damu na maji vikatoka.

Muktadha

Sura hii ya pili inasimulia uumbaji kwa mtindo tofauti na ya kwanza: siyo mpangilio wa siku saba bali hadithi ya karibu, yenye udongo, pumzi, miti na majina. Wasomaji wa kwanza walikuwa Waisraeli wanaojua vizuri kwamba himaya kubwa za dunia yao, Ashuru na Babeli, zilijengwa kando ya mito hii miwili. Katika hadithi za mataifa jirani, miungu iliumba wanadamu ili wachimbe mifereji ya kumwagilia mashamba ya miungu. Hapa ni kinyume kabisa: Mungu mwenyewe anatoa mto, bila mwanadamu kufanya kazi ya mateso, na anamweka mtu bustanini kama mtunzaji mwenye heshima, siyo mtumwa. Jiografia hiyo hiyo, teolojia tofauti kabisa.

Maswali ya Tafakari

Ni wapi katika maisha yako neema imesimama kama bwawa lililofungwa badala ya mto unaotiririka, na nani anasubiri chini ya mkondo?

Kama Mungu alipanga tangu mwanzo kwamba maji ya Edeni yapite katika nchi za Ashuru na Babeli, hilo linabadilishaje jinsi unavyoangalia sehemu ngumu zaidi ya maisha yako sasa?