Mwanzo 22:14

Andiko Lenyewe

Baada ya kondoo mume kunaswa kichakani na kutolewa badala ya Isaka, Abraham hafungi mdomo wake kwa kimya cha shukrani tu; anapapa jina mahali pale: "Yahwe atatoa." Na mwandishi anaongeza kitu cha ajabu, kwamba jina hilo lilibaki likitumika "hata leo," yaani kizazi baada ya kizazi watu waliendelea kukiita kilima kile kwa jina la kile Mungu alichofanya pale. Kisha unakuja usemi uliokuwa ukizunguka midomoni mwa watu kama methali: "Juu ya mlima wa Yahwe itatolewa." Mstari mmoja mfupi, lakini ndani yake kuna tukio, jina, kumbukumbu ya taifa, na ahadi inayotazama mbele kwa wakati ujao.

Kiini cha Jambo

Angalia kwa makini wakati jina linapotolewa. Siyo siku ya kwanza wakati Mungu alipoamuru, wala siyo njiani siku ya tatu, wala siyo wakati Isaka aliuliza swali lile gumu la mwanakondoo yuko wapi. Jina linakuja baadaye, baada ya kisu kuinuliwa na sauti kuzuia mkono. Hii ndiyo kweli inayouma na kuponya kwa wakati mmoja: Abraham alikiri "Mungu mwenyewe atatupatia" kabla hajaona kitu, lakini aliweza kuandika jina kwenye ardhi ile baada tu ya kupanda mlima mzima. Mungu hujitambulisha si kwa maelezo bali kwa matendo, na mara nyingi matendo hayo huonekana mahali ambapo hutaki kwenda. Imani ya Abraham haikumwepusha na mlima; ilimpeleka juu yake.

Uzi Unaopita

Jina analolitoa Abraham si kumbukumbu ya zamani tu; lina kitenzi cha wakati ujao ndani yake. "Juu ya mlima wa Yahwe itatolewa." Hakuna mtu anayetaja jambo lililokwisha kwa maneno yanayotazama mbele, isipokuwa anaamini kwamba kilichotokea pale kitatokea tena, kwa namna kubwa zaidi. Israeli ikaja kuujua mlima huo; pale Moria ndipo hekalu lilipojengwa, mahali ambapo kwa karne nyingi damu ilimwagika badala ya watu. Na Agano Jipya linachukua picha ileile bila woga: Baba ambaye hakumzuia Mwanawe wa pekee, na Mwanakondoo wa Mungu anayeichukua dhambi ya ulimwengu. Hatuhitaji kulazimisha mlinganisho hapa; andiko lenyewe limeacha mlango wazi kwa kutumia kitenzi cha wakati ujao. Abraham alirudi mlimani na mwanawe akiwa hai kwa sababu Mungu alitoa kondoo. Sisi tunarudi kutoka Kalvari tukiwa hai kwa sababu Mungu hakutoa kondoo pekee.

Kioo

Unajua kitu gani kinachouma hapa? Si swali la kama unamwamini Mungu. Ni swali la kama utampanda mlima kabla hujaona kondoo. Kwa sababu wengi wetu tungependa jina litolewe kwanza, kisha tupande. Tunataka uhakika wa kazi kabla hatujaacha ile isiyofaa, tunataka kuona pesa kabla hatujatoa sadaka, tunataka kujua majibu ya daktari kabla hatujakubali kuwa maisha yetu si mali yetu. Na kuna kitu kingine kinachofichuka: ni rahisi kumshukuru Mungu kwa yaliyopita na bado kumkabili kesho kwa hofu kali, kana kwamba yule aliyetoa jana amestaafu. Abraham hakuandika "Yahwe alitoa." Aliandika "Yahwe atatoa." Leo, kabla hujafanya kitu kingine, chukua kipande cha karatasi na andika mahali halisi na tarehe moja ambapo Mungu alikutolea kitu ulichokata tamaa nacho; kisha andika chini yake maneno haya kwa mkono wako: "Yahwe atatoa," na uiweke karatasi hiyo mahali utakapoiona kila asubuhi.

Undani wa Neno

Katika Kiebrania jina analolitoa Abraham ni Yahwe yireh, na kitenzi ra'ah kinachotumika hapa kimsingi maana yake ni "kuona." Mungu anaona, na kuona kwake ndiko kutoa kwake. Hii si mchezo wa maneno tu; ni teolojia iliyobanwa ndani ya silabi mbili. Angalia mstari wa 13: "Abraham akatazama juu na tazama, nyuma yake kulikuwa na kondoo mume." Abraham naye alitazama, lakini aliona tu baada ya Mungu kuwa ameshaona. Macho ya Mungu yanatangulia macho yetu daima. Na sehemu ya pili ya mstari wa 14 iko katika hali ya kutendewa: itatolewa, itaonekana. Mtu haitwi kuitengeneza; anaitwa kuipanda ile njia na kuiona ikitolewa. Tofauti kati ya dini na imani iko hapo hapo.

Wasikilizaji wa Kwanza

Fikiria Mwisraeli anayeisikia hadithi hii akiwa amesimama katika uwanja wa hekalu, mkononi mwake kondoo aliyemnunua kwa gharama. Anaizunguka mataifa yanayomzunguka ambapo kutoa mtoto kama sadaka kulikuwa jambo la kawaida wakati wa njaa au vita; miungu ile ilidai damu ya watoto ili itoe mvua. Kisha anasikia kwamba Mungu wake aliuzuia mkono wa Abraham. Hapa jambo linapinduka kabisa: si mwanadamu anayemtuliza Mungu kwa sadaka, bali ni Mungu anayemtolea mwanadamu sadaka. Na methali ile aliyoirithi, "Juu ya mlima wa Yahwe itatolewa," ilikuwa ikizunguka kati yao kama wimbo wa barabarani wakati wakipanda Sayuni. Walikuwa wakikanyaga ardhi ya babu yao Abraham, mahali ambapo hofu ilikutana na neema.

Mwangwi wa Maandiko

Mstari huu haukai peke yake hata ndani ya sura yenyewe. Isaka aliuliza swali la mtoto lenye uzito wa dunia nzima, na Abraham akajibu: "Mungu mwenyewe atatupatia mwanakondoo kwa ajili ya sadaka ya kuteketezwa, mwanangu." Jina la mstari wa 14 ni jibu lile lile likiwa limethibitishwa kwa ushahidi. Ahadi ya njiani imekuwa jiwe la ukumbusho. Na Paulo anapoandika kwa Warumi kwamba Mungu hakumwachilia Mwanawe mwenyewe bali alimtoa kwa ajili yetu sote, anatumia lugha ileile ya mstari wa 12 wa sura hii, "hukumzuilia mwanao." Agano Jipya halikuvumbua wazo jipya hapa; lilimaliza sentensi iliyoanzishwa juu ya Moria.

Maswali ya Kutafakari

Ni mlima gani ambao Mungu anakuita upande sasa hivi, ambapo unasubiri kuona kondoo kabla hujainua mguu wa kwanza?

Kama ungepaswa kutoa jina mahali pamoja katika maisha yako kwa kile Mungu alichofanya pale, jina lingekuwa lipi, na nani mwingine angeweza kulisikia kutoka kinywani mwako wiki hii?