Yona 1

Maandiko

Neno la Bwana linamjia Yona kwa amri wazi: nenda Ninawi, mji mkuu wa adui, na utangaze hukumu juu ya uovu wao. Badala ya kwenda mashariki, Yona ananunua tikiti kwenda Tarshishi, upande wa magharibi kabisa. Bwana anatuma tufani, mabaharia wanapiga kura, kura inamwangukia Yona, naye anatupwa baharini. Bahari inatulia, mabaharia wapagani wanamwabudu Bwana, na samaki mkubwa anammeza Yona.

Kiini

Sura hii inasema jambo gumu kuhusu Mungu: hukwepi. Yona anajaribu kila njia, safari ndefu, nauli iliyolipwa, usingizi mzito ndani ya meli, lakini upepo wa Bwana unamfuata. Hii si hadithi ya samaki tu, ni hadithi ya mtu anayekimbia wito na kugundua kwamba ulimwengu wote, upepo, bahari, wanyama, hata wapagani, uko chini ya mkono wa yule anayemtafuta. Kiini ni hiki: neema ya Mungu ni ya kuvutia lakini pia ya kuudhi. Inavutia kwa sababu inatafuta hata Ninawi, inaudhi kwa sababu haiachi mtumishi wake ampendaye asijali.

Uzi wa Pamoja

Yona ni nabii asiye wa kawaida, anayekimbia badala ya kwenda, anayelala wakati anapaswa kuomba, anayeokoa mabaharia kwa kutupwa baharini. Yesu mwenyewe alijifananisha na Yona: "kama Yona alivyokuwa siku tatu na usiku tatu tumboni mwa samaki." Lakini tofauti ni kubwa. Yona anashuka baharini kwa sababu ya dhambi yake, Yesu anashuka kaburini kwa sababu ya dhambi zetu. Yona anatupwa ili tufani itulie kwa wachache, Yesu anajitoa mwenyewe ili tufani ya hukumu itulie kwa wengi. Sura hii inatuandaa kuona jinsi Mungu anavyotumia hata ukaidi wa watumishi wake kwa ajili ya wokovu wa mataifa.

Kioo

Kuna jambo linalokuudhi katika sura hii, na labda ni hili: unajua vizuri sana jinsi Yona alivyohisi. Kuna sauti unayoisikia, wito, jukumu, mazungumzo yale magumu na mtu fulani, msamaha unaopaswa kutoa, ukweli unaopaswa kuusema, na wewe unanunua tikiti yako ya Tarshishi. Tikiti yako inaweza kuwa kazi zaidi ofisini, simu iliyozidi, huduma nyingine kanisani inayokupa sababu nzuri ya kutokwenda pale unapoitwa. Unalala usingizi mzito ndani ya meli wakati maisha ya wengine yanavurugika juu. Na swali la nahoza linakufikia moja kwa moja: "kwa nini unalala? Amka!" Sauti hiyo si ya kikatili, ni ya rehema. Mungu anakufuata si kukuadhibu, bali kwa sababu hakubali kukupoteza kwa Tarshishi.

Wasomaji wa Kwanza

Wasomaji wa Kiisraeli walijua Ninawi vizuri: mji mkuu wa Ashuru, taifa lililokuwa likiwatesa. Kumsikia Yona akikataa kwenda huko haikuwa jambo la kushangaza, kwao lilikuwa jambo la kimantiki, hata la kizalendo. Kwa nini Bwana angetaka kuwaonya adui? Wangewaacha waangamie. Lakini kisha wanasikia jambo linalowakwaza zaidi: mabaharia wapagani wanaomba, wanatoa dhabihu, na "wakamuogopa Bwana sana", kabla Yona hajafanya lolote la ibada. Watu wa nje wanaonekana kumjibu Mungu haraka kuliko nabii wake mwenyewe. Ilikuwa kioo kikali kwa taifa lililojiona kuwa maalum. Uteule si dhamana ya utii, na wakati mwingine wale walio nje wanamsikia Bwana kabla walio ndani.

Undani

Angalia kitendawili kimoja: "Yona alikuwa ameshuka hapa pande za ndani ya melikebu, naye alikuwa amelala huko usingizi." Neno "kushuka" linarudiwa katika sura yote, anashuka Yafa, anashuka melikebuni, anashuka pande za ndani, kisha atashuka baharini, kisha tumboni mwa samaki. Kila hatua ya kukimbia ni hatua ya kushuka chini. Na katikati ya tufani inayotisha maisha ya kila mtu, Yona analala. Usingizi huu si wa amani, ni wa mtu aliyefunga moyo wake. Kukimbia wito wa Mungu kunakufa polepole ndani; hisia zinapoa, dhamiri inanyamaza, unaweza kulala wakati ulimwengu unavurugika. Nahoza mpagani ndiye anayepaswa kumwamsha nabii. Hii inauma.

Mhusika Mkuu

Yona si mhalifu wa kawaida. Yeye ni nabii wa kweli, anayemjua Bwana, anayeweza kukiri kwa ujasiri: "Mimi ni Mhebrania; Nami namuogopa Bwana, Mungu wa mbinguni, aliyeifanya bahari na nchi kavu." Anajua theolojia sahihi hata anapokimbia. Hii ndiyo inayotisha, unaweza kuwa na imani sahihi na maisha yasiyoendana nayo. Lakini kuna kitu cha kupendeza pia: anapogundua kwamba yeye ndiye chanzo cha tufani, hasemi "niokoeni". Anasema, "Nikamateni na nitupeni baharini." Ndani ya ukaidi wake kuna heshima kwa ajili ya wengine, hataki wafe kwa ajili yake. Yona ni mchanganyiko wa mkaidi na mwenye huruma, wa mkimbizi na wa mtu mwenye dhamiri. Kwa maneno mengine, anafanana nasi. Na Mungu haachi kumfuata. Hilo ndilo tumaini kubwa la sura hii: kwamba wito wa Mungu ni mkubwa kuliko ukaidi wetu, na neema yake ni ya kudumu kuliko safari zetu za Tarshishi.

Tafakari

Ni ipi "Tarshishi" yako sasa hivi, mahali unapokwenda ili kuepuka sauti unayoisikia moyoni mwako?

Kuna maeneo gani maishani mwako ambapo unaonekana umelala usingizi mzito wakati wengine karibu nawe wanavurugika, na Bwana anakuita "Amka"?