Waamuzi 6:12

Andiko Lenyewe

Chini ya mwaloni wa Ofra, mahali ambapo Gideoni amejibanza ndani ya shimo la kukamulia divai akipepeta ngano kimyakimya ili Wamidiani wasimwone, malaika wa Bwana anajitokeza na kusema maneno mawili yanayogongana na kila kitu kinachoonekana machoni: "Bwana yu pamoja nanyi, mpiganaji mwenye nguvu!" Hakuna jeshi hapo, hakuna upanga, hakuna hata uwanja wa wazi wa kupepetea nafaka kama ilivyokuwa desturi. Kuna mtu mmoja aliyejificha, akifanya kazi ya mavuno mahali pasipofaa kwa mavuno, na sauti inayomwita kwa jina asilolijua kuwa ni lake. Salamu hii si pongezi; ni tangazo linalotangulia uhalisia, maana linamtaja Gideoni si kwa alivyo sasa, bali kwa atakavyokuwa kwa sababu Bwana amekuja.

Kiini

Elewa kwanza harufu ya wakati ule. Mavuno yalikuwa sherehe: nafaka ikipeperushwa juu kwa pepo la jioni juu ya kilima, makapi yakipaa, watu wakipiga kelele za furaha. Lakini kwa miaka saba sherehe hiyo ilikuwa imezikwa. Wamidiani walikuja "kama kundi la nzige," wakiwa na ngamia, wanyama wa jangwani waliowapa kasi na uwezo wa kushtukiza vijiji visivyojiweza. Kwa hiyo Gideoni anapepeta ngano ndani ya shimo la mawe lililochimbwa kwa ajili ya zabibu, mahali penye kuta, penye giza, pasipo na upepo wowote wa kutenganisha makapi. Ni kazi ya taabu, ya jasho, ya kudharaulika. Na ni hapo, si hekaluni wala vitani, ndipo Bwana anapotamka neno lake. Kiini cha andiko hili ni kwamba Mungu huzungumza na watu wake wakiwa katika hali ya aibu na woga, naye huanza si kwa kuwalaumu, bali kwa kuwapa utambulisho mpya unaotoka kwake.

Uzi Unaounganisha

Maneno "Bwana yu pamoja nanyi" si salamu ya kawaida katika Maandiko; ni ahadi inayotolewa pale ambapo mtu anatumwa kwenye jambo kubwa kuliko uwezo wake. Musa alipokea maneno hayo mbele ya kichaka kinachowaka, na jibu lake lilikuwa kama la Gideoni: mimi ni nani? Karne nyingi baadaye malaika mwingine anamsalimu msichana wa Nazareti kwa maneno yaleyale, na tena jibu ni mshangao. Hapo ndipo uzi unapofika mwisho wake: Mungu hatoi tu ahadi ya kuwa pamoja nasi, bali anakuja kukaa nasi mwenyewe, akapewa jina Imanueli. Gideoni anaitwa mpiganaji kabla hajapigana; mwamini anaitwa mwenye haki kabla hajatenda haki. Utaratibu ni uleule: neema inatangulia, kisha matendo yanafuata. Hii si saikolojia ya kujitia moyo, ni jinsi Mungu anavyofanya kazi tangu mwanzo.

Kioo

Pengine wewe pia unapepeta ngano ndani ya shimo. Unafanya kazi yako vizuri lakini mahali ambapo hakuna anayeona, kwa sababu kuonekana kungekugharimu. Unaficha deni lako kwa familia. Unaficha ndoa inayoyumba kwa kanisa lako. Unaficha hofu yako ya kupoteza kazi, au hali ya mwili wako inayozidi kudhoofika, au imani iliyopoa ndani yako ingawa unaongoza kikundi cha Biblia kila Jumanne. Shimo linahifadhi, lakini pia linaua upepo; hakuna kinachotenganishwa vizuri humo. Tazama basi kile Bwana anachofanya: hakumwambia Gideoni atoke kwanza nje ndipo amwite. Alimwita akiwa humohumo ndani ya aibu yake. Leo, nenda mahali hasa unapojificha, iwe ni dawati lako, jikoni, au gari lako, simama hapo kwa dakika mbili na useme kwa sauti: "Bwana yu pamoja nami hapa."

Mhusika Mkuu

Mhusika mkuu hapa si Gideoni bali yule anayekaa chini ya mwaloni. Angalia tabia yake: hakuja kwa radi wala kwa jeshi la mbinguni; alikaa, kama mgeni anayesubiri mwenyeji. Hana haraka. Hamkaripii Gideoni kwa kujificha, wala hamkumbushi dhambi za taifa, ingawa nabii alikuwa ametoka tu kuzitaja waziwazi. Anaanza kwa zawadi: uwepo wake na jina jipya. Na anapojibiwa kwa malalamiko makali ya mstari wa kumi na tatu, "kwa nini basi yote haya yanatupata?", hakasiriki. Anamtazama tu Gideoni na kumtuma. Huyu ni Mungu ambaye uvumilivu wake si udhaifu bali ni mkakati wa upendo. Anajua kwamba mtu anayebishana naye bado yupo kwenye mazungumzo, na mazungumzo ndiyo mwanzo wa wokovu.

Undani Mmoja

Neno lililotafsiriwa "mpiganaji mwenye nguvu" ni gibbor hayil kwa Kiebrania, na lina maana pana kuliko shujaa wa vita. Lilitumika kwa mtu mwenye mashamba, mifugo, watumishi na heshima katika lango la mji; mtu mwenye uzito wa kijamii, ambaye angeweza kujigharimia silaha na kuwaongoza wanaume wa ukoo wake. Sasa pima uzito wa kejeli: Gideoni anajibu kwamba familia yake ni dhaifu kuliko zote katika Manase, na yeye mwenyewe si muhimu nyumbani kwa baba yake. Kwa macho ya jamii, hana chochote kinachomfanya gibbor hayil. Lakini Mungu anatumia neno la hadhi kwa mtu asiye na hadhi, kwa sababu kwake hadhi haitoki kwenye mali wala ukoo, bali kwenye wito. Jina linakuja kwanza; uhalisia unalifuata.

Mazingira

Tuko katika kipindi cha Waamuzi, baada ya Yoshua na kabla ya wafalme, wakati ambapo Israeli walikuwa makabila yaliyotawanyika bila serikali kuu. Kwa miaka saba Wamidiani, Waamaleki na watu wa mashariki walikuwa wakivuka Yordani wakati wa mavuno, si kuteka nchi bali kupora chakula na kuondoka. Ngamia uliwapa uwezo wa kushambulia kwa kasi na kutoroka, jambo jipya na la kutisha. Matokeo yake: watu wanaishi mapangoni na ngomeni, uchumi umekufa, na woga umekuwa hewa ya kila siku. Ofra ni kijiji cha ukoo wa Abiezeri katika Manase, na jambo la kushangaza ni hili: madhabahu ya Baali iliyo pale ni mali ya Yoashi, baba yake Gideoni. Kwa hiyo Gideoni haishi tu chini ya ukandamizaji wa Midiani; anaishi ndani ya nyumba iliyosahau Bwana. Wito wake utaanza nyumbani, usiku, kwa hofu.

Maswali ya Kutafakari

Ni jina gani unalojiita wewe mwenyewe kimyakimya, na linatofautianaje na jina ambalo Mungu anakupa katika andiko hili?

Gideoni alijibu wito kwa swali kali kuhusu mateso ya watu wake. Ni swali gani ambalo bado hujathubutu kumwuliza Mungu waziwazi, na kwa nini?