Luka 19:10

Maandiko

Mtu mfupi, tajiri, mwenye jina baya mjini Yeriko anapanda mkuyu ili tu amwone Yesu akipita. Yesu anasimama chini ya ule mti, anaita jina lake, na anajialika nyumbani kwake; umati unanung'unika, Zakayo anasimama na kutangaza kurudisha alichonyang'anya mara nne. Ndipo Yesu anasema neno linalofunga tukio zima: "Kwa maana Mwana wa Mtu amekuja kutafuta na kuokoa watu waliopotea."

Fikiria mavumbi ya barabara, kelele za watu wanaosukumana, na juu kwenye matawi mtu mzima aliyevaa nguo za bei, akiwa amepanda mti kama mtoto. Anasikia hatua zikikaribia. Halafu ukimya. Yesu anainua uso. Anamwita kwa jina.

Kiini

Sentensi hii inageuza mwelekeo wa kila kitu tunachodhani kuhusu wokovu. Zakayo alikuwa akimtafuta Yesu, alikimbia, alipanda, alijitahidi. Lakini Yesu anasema kilichotokea siku ile ni kinyume: mtafutaji halisi alikuwa yeye, si Zakayo. Mwana wa Mtu "amekuja kutafuta." Yeriko haikuwa njia tu ya kupitia kwenda Yerusalemu; ilikuwa mahali pa kumchukua mtu mmoja aliyepotea.

Na tazama utaratibu. Yesu haingii nyumbani baada ya toba; anaingia kabla. Zakayo hakuahidi chochote alipokuwa mtini. Karamu inatangulia mabadiliko. Hii ndiyo neema: si tuzo ya mtu aliyejirekebisha, bali sababu inayomfanya ajirekebishe. Wokovu ulipofika nyumbani kwa Zakayo, ulifika kwa miguu ya Yesu, si kwa uzuri wa Zakayo.

Uzi Unaounganisha

"Mwana wa Mtu" si jina la unyenyekevu tu; ni jina la mamlaka kutoka kwa Danieli, mfalme anayepewa ufalme usiokwisha. Lakini hapa mfalme huyo anafanya kazi ya mchungaji. Ezekieli 34 analalamika kwamba wachungaji wa Israeli walijilisha wenyewe na kondoo waliopotea hawakuwatafuta; ndipo Mungu anasema atawatafuta yeye mwenyewe. Yesu anaposema "amekuja kutafuta," anadai kwamba ahadi ile inatimia kwa miguu yake barabarani Yeriko.

Na tazama pale anaposema Zakayo "ni mwana wa Ibrahimu." Yule aliyehesabiwa nje ya agano anarudishwa ndani yake. Ahadi kwa Ibrahimu haikuwa ya kuwafunga watu nje; ilikuwa ya kuvuka mipaka. Mstari huu ni kifungo kinachounganisha agano la kale na msalaba ulio mbele, wiki moja tu mbele, Yerusalemu.

Kioo

Kuna aina mbili za watu katika tukio hili, na wote wawili wako ndani yetu. Kuna Zakayo: unajua kuna kitu kilichoharibika katika jinsi unavyopata pesa yako, au jinsi unavyoshughulika na mtu fulani kazini, na umejenga maisha ya starehe juu ya jambo ambalo hutaki kulitaja. Na kuna umati: "Amekwenda kumtembelea mtu mwenye dhambi." Hiyo ni sauti ya mtu aliyeishi vizuri, aliyeenda kanisani miaka thelathini, na anayeumia kimya kimya kwamba neema inatolewa bure kwa watu wasiostahili.

Ukisema, kwa unyofu, "Mimi ndiye niliyepotea," basi mstari huu ni wako. Zakayo hakuanza kwa maneno; alianza kwa hesabu. Alitaja kiasi. Leo, chukua dakika kumi, andika kwenye karatasi jina la mtu mmoja uliyemwonea au kumnyang'anya kitu, hata kidogo, na kando yake andika kile utakachofanya kurudisha. Kisha weka karatasi hiyo mahali utakapoiona kesho asubuhi.

Wasifu

Wasikilizaji wa kwanza wa Luka walikuwa wengi wao Wakristo wasio Wayahudi, watu ambao walijua vizuri hisia ya kuwa nje ya duara. Lakini kwa wale walioujua ulimwengu wa Yeriko, tukio hili lilikuwa kali zaidi kuliko tunavyolihisi sisi. Watoza ushuru hawakuwa tu wafanyakazi wa serikali; walikuwa Wayahudi waliolipa Warumi ili wapate haki ya kuwakamua ndugu zao. Zakayo alikuwa "mkuu wa watoza ushuru," yaani mkuu wa mtandao mzima. Yeriko ilikuwa mji wa biashara ya zeri na tende, njia ya kodi yenye faida kubwa.

Kumwalika mtu kama huyu chakulani ilikuwa kutangaza urafiki hadharani. Umati haukunung'unika kwa sababu ya ubaguzi tu; walinung'unika kwa sababu waliumia. Pesa iliyokuwa mfukoni mwa Zakayo ilikuwa imetoka mifukoni mwao.

Mhusika Mkuu

Mhusika mkuu si Zakayo. Ni yule anayeinua macho na kuita jina. Tazama Yesu hapa: yuko safarini kwenda Yerusalemu kufa, anajua kinachomngoja, na bado anasimama kwa ajili ya mtu mmoja mfupi aliye juu ya mti. Hana haraka. Anajua jina.

Kuna neno gumu katika mstari wa tano: "leo ni lazima nishinde nyumbani mwako." Lazima. Yesu anaeleza ziara hii kama wajibu, si upendeleo. Ni kama kwamba Mungu mwenyewe amefunga ratiba yake kwa nyumba ya mtu ambaye kila mtu mwingine amemwandika kuwa amekwisha. Huyu ndiye Mungu tunayemwabudu: hasubiri hekaluni tumwendee; anateremka barabarani, anavumilia manung'uniko, na anakula chakula cha jioni na wale ambao heshima yao imekwisha.

Undani

Neno moja katika Kigiriki linabeba uzito wote: apololos, "aliyepotea." Halimaanishi tu mtu mwenye makosa. Ni neno la kondoo aliyetoka zizini, la sarafu iliyoanguka chini ya kiti, la mwana aliyeenda nchi ya mbali. Kilichopotea ni mali ya mtu. Kina mwenyewe. Na mwenyewe anakikosa.

Hapo ndipo mstari huu unapokoma kuwa fundisho na kuwa habari njema. Zakayo hakuwa taka; alikuwa mali ya Mungu iliyokosekana. Yesu hakumwokoa kwa sababu Zakayo alikuwa na uwezo wa kubadilika, bali kwa sababu alikuwa wa Mungu tangu mwanzo, na Mungu hakubali kupoteza kilicho chake. Ndiyo maana anasema "kutafuta na kuokoa," maneno mawili, si moja. Kutafuta kunatangulia. Kuokoa kunafuata.

Tafakari

Ni sehemu gani ya maisha yako umeamua kwamba imekwisha kupotea kiasi cha Yesu kutoisimamia?

Wakati neema inapotolewa kwa mtu unayeona hastahili, unajikuta upande gani: mezani na Zakayo, au barabarani na wanaonung'unika?