Luka 3:38

Maandiko Yenyewe

Orodha ndefu ya majina inamalizika kwa kishindo cha utulivu: Yesu ni mwana wa Yusufu, na kurudi nyuma kupitia Daudi, Ibrahimu, Nuhu, hadi "mwana wa Enoshi, mwana wa Sethi, mwana wa Adamu, mwana wa Mungu." Luka hakusimama pale ambapo Myahudi yeyote angetegemea asimame, yaani kwa Ibrahimu baba wa taifa. Alivuka mipaka ya ukoo, akapita mafuriko ya Nuhu, akapita hata mwana wa kwanza aliyezaliwa baada ya Kaini kumuua Habili, mpaka akafika kwa mtu wa kwanza, udongo uliopuliziwa pumzi. Na hapo, badala ya kukomea kwenye jina la binadamu, anaongeza maneno manne yanayobadilisha kila kitu: mwana wa Mungu. Mstari unafungwa pale ulipoanzia, kwa sauti ile ile iliyosikika mtoni: "Wewe ni Mwanangu mpendwa."

Kiini

Katika ulimwengu wa Kaisari Tiberia, aliyetajwa mwanzoni mwa sura hii, maneno "mwana wa mungu" hayakuwa mafumbo ya kidini tu; yalikuwa lugha ya dola. Sarafu zilizopita mkononi mwa mtoza ushuru pale Yordani zilimtaja Augusto kama mwana wa mungu, na Tiberia alirithi cheo hicho. Luka anachukua jina hilo analolipeleka mahali pasipotarajiwa kabisa: si kwa kiti cha enzi cha Roma, bali kwa Adamu, mtu wa kwanza, asiye na jeshi wala hazina. Maana yake ni mbili. Kwanza, utu wenyewe, si cheo wala damu ya kifalme, ndio uliotoka kwa Mungu. Pili, Yesu anaposimama majini pamoja na makutano ya wenye dhambi, anasimama kama mwakilishi wa jamii nzima ya wanadamu, si wa Israeli peke yake. Ndiyo sababu unabii wa Isaya uliotangulia unasema "watu wote watauona wokovu wa Mungu." Ukoo huu ni hoja ya kitheolojia iliyofichwa katika majina.

Uzi Unaoendelea

Kila ukoo katika Biblia unauliza swali moja: ahadi imepita kwa nani? Luka anafuatilia uzi huo nyuma hadi mwanzo kabisa, na kwa kufanya hivyo anaunganisha Yesu na Adamu kwa namna ambayo si ya bahati nasibu. Adamu alipewa dunia, akapewa pumzi, akapewa jina la mwana; akaipoteza nafasi hiyo kwa kutokuamini neno la Mungu. Mara tu baada ya mstari huu, Luka anamleta Yesu jangwani akijaribiwa, na kile Adamu alichoshindwa nacho bustanini, Yesu anakishinda mahali pakavu pasipo na chakula. Hapo ndipo kazi ya ukombozi inapoanzia: si kwa kurekebisha Israeli peke yake, bali kwa kuanza upya mzizi wa wanadamu wote. Yesu si tu mrithi wa Daudi anayeketi kwenye kiti cha enzi; yeye ni Adamu wa pili anayerudisha kile kilichopotea tangu mwanzo.

Kioo

Sisi pia tunajipima kwa orodha, ingawa hatuziandiki. Jina la ukoo, kijiji tunakotoka, shahada tuliyopata, kazi inayotutambulisha tunapokutana na mtu mpya. Baadhi yetu tunabeba majina hayo kwa fahari; wengine wanayabeba kwa aibu, wakijua baba aliyekimbia, ndoa iliyovunjika, au ukoo unaojulikana kwa ulevi badala ya heshima. Yohana aliwaambia wale waliojivunia ukoo, "msianze kusema ndani yenu, 'Tunaye Ibarahimu ambaye ni baba yetu'," kwa sababu alijua jinsi moyo unavyopenda kujificha nyuma ya damu. Mstari huu unakata pande zote mbili: hauruhusu kujivuna wala haukubali kukata tamaa, kwa kuwa mzizi wa kila mmoja wetu ni yule yule, "mwana wa Mungu". Leo, andika kwenye karatasi majina matatu ya watu wa ukoo wako, kisha chini yake andika maneno haya: "mwana wa Adamu, mwana wa Mungu," na uyasome kwa sauti.

Mazingira

Luka anaandika kwa Theofilo, mtu mwenye jina la Kigiriki, pengine akiishi mbali na Yerusalemu, katika mji ambao hekalu lilikuwa hadithi ya mbali. Katika miji kama hiyo, Wayahudi walikuwa wachache waliolindwa na sheria lakini wakidharauliwa mitaani; waongofu wa Kiyunani waliokaa pembeni ya sinagogi walijiuliza kama wangeweza kweli kuwa sehemu ya watu wa Mungu bila ukoo wa Kiyahudi. Orodha za ukoo zilikuwa nyaraka za mamlaka: makuhani waliziweka kwa uangalifu, familia za heshima zilizitumia kudai ardhi na vyeo, na asiyekuwa nazo alikuwa mtu wa chini. Katika ulimwengu huo, kumalizia ukoo wa Yesu kwa Adamu badala ya Ibrahimu ilikuwa kauli ya ujasiri: mlango wa wokovu hauko kwenye kumbukumbu za hekalu, bali kwenye asili ya kila mwanadamu.

Undani

Angalia neno dogo la kutatanisha katika mstari wa 23: "kama ilivyotadhaniwa". Luka hakuficha ugumu. Ukoo huu unapita kwa Yusufu, hali amekwisha kueleza kwamba Yusufu si baba wa Yesu kwa damu. Kwa hiyo, orodha nzima inasimama kwenye daraja la kisheria, si la kibaiolojia, na hiyo ni muhimu kuliko inavyoonekana. Katika jamii ile, baba aliyemkubali mtoto na kumpa jina ndiye aliyempa mahali duniani; kukubaliwa kulikuwa na nguvu sawa na kuzaliwa. Hivyo Luka anaanza ukoo kwa kukubaliwa na kuumaliza kwa kukubaliwa: Yesu anapokelewa na Yusufu mwanzoni, na Adamu anapokelewa na Mungu mwishoni. Kati ya alama hizi mbili kuna majina sabini na saba ya watu waliozaliwa, wakakosea, wakafa. Neema inasafiri kwa njia ya kukubaliwa, si kwa usafi wa damu.

Swali

Kama Adamu ni "mwana wa Mungu", kwa nini ulimwengu wake umejaa damu? Luka anaweka cheo hicho mara tu baada ya kutaja Sethi, yaani mtoto aliyezaliwa pale kaburi la Habili lilipokuwa bado jipya. Hiyo si bahati mbaya; ni ukweli mchungu uliowekwa wazi. Kuitwa mwana wa Mungu hakukumkinga Adamu na uasi, wala watoto wake na mauaji. Na Yesu mwenyewe, baada ya sauti kutoka mbinguni kumwita "Mwanangu mpendwa," anaongozwa jangwani na baadaye msalabani. Hatuwezi kusema uana unahakikisha usalama. Tunachoweza kusema ni kwamba uana unadumu pale ambapo kila kitu kingine kinaanguka. Mungu hakumfuta Adamu kwenye orodha baada ya anguko, wala hakumwacha Mwana wake kaburini. Hilo si jibu kamili kwa maumivu; ni ahadi inayobaki ikiwa imesimama.

Tafakari

Ni jina gani la ukoo wako, au kumbukumbu gani ya familia yako, ambalo bado linakuamulia thamani yako, na litakuwaje ukiliweka chini ya maneno "mwana wa Mungu"?

Luka anamalizia ukoo kwa Adamu ili kuonyesha kwamba wokovu ni kwa wanadamu wote; ni nani katika mazingira yako unayemwona kama "yuko nje" ya mzunguko huo, na ungefanya nini wiki hii kuonyesha vinginevyo?