Ela Mwana wa Baasha: Mfalme wa Israeli Aliyetawala Miaka Miwili

Yeye ni nani na aliishi lini

Ela ni mwana wa Baasha na mfalme wa Israeli katika kipindi cha ufalme uliogawanyika. Kwa kronolojia inayotumika hapa, enzi yake iko ndani ya kipindi cha takriban 975 KK hadi 586 KK (enzi imewekwa kwa kronolojia ya Ussher (1650)). Jina lake katika lugha ya asili linaandikwa אֵלָה. Anatajwa katika kitabu kimoja tu, 1 Kings, na katika sura moja tu, sura ya 16, jumla ya mistari minne. Hicho ndicho kipimo cha maisha yake kama tulivyoachiwa: mfalme wa taifa, lakini mtu asiye na hadithi ndefu iliyoandikwa.

Jinsi anavyotajwa

Ni vema kusema wazi namna Ela anavyoonekana. Hakuna tukio lililosimuliwa kumhusu. Kila kutajwa kwake ni orodha, kumbukumbu ya ukoo, au dokezo la kupita ndani ya taarifa ya wafalme. Hatumsikii akizungumza. Hatumwoni akipigana, akiomba, wala akikutana na mtu yeyote katika mistari hii. Tunachopewa ni taarifa ya kurithi kiti, taarifa ya mwaka aliopoanza kutawala, na hukumu fupi juu ya dhambi yake.

Kurithi kiti cha Baasha

Kutajwa kwa kwanza ni pale baba yake anapokufa: "Baasha akalala na mababu zake na akazikwa Tirza, na Ela mwanae akawa mfalme mahali pake" (1 Kings 16:6). Ela anaingia katika habari hii kwa njia moja tu, kwa kifo cha mwingine. Hakuna maelezo ya jinsi alivyopokea utawala, hakuna sherehe, hakuna mwito uliomwelekeza. Anapewa nafasi ya baba yake huko Tirza, mahali pale pale ambapo baba yake amezikwa.

Miaka miwili huko Tirza

Kutajwa kwa pili kunatoa mwaka na urefu wa utawala: "Katika mwaka wa kumi na sita wa Asa mfalme wa Yuda, Ela mwana wa Baasha akaanza kutawala juu ya Israeli kule Tirza; akatawala kwa miaka miwili" (1 Kings 16:8). Miaka miwili. Kwa mfalme wa Israeli, huo ni muda mfupi kabisa. Utawala wake unapimwa kwa kalenda ya mfalme mwingine, Asa mfalme wa Yuda, jambo ambalo lenyewe linaonyesha jinsi taarifa hii ilivyo fupi na ya kiorodha.

Dhambi iliyomghadhabisha BWANA

Kile kilichokuwa kibaya hakifichwi. Hukumu juu ya Ela inatolewa pamoja na ile ya baba yake: "kwa dhambi zote za Baasha na za Ela mwanae ambazo walizifanya, ambazo kwazo waliisababisha Israeli kufanya dhambi, kiasi cha kumghadhabisha BWANA, Mungu wa Israeli, kuzikasilikia sanamu zao" (1 Kings 16:13).

Maneno haya yanabeba mambo matatu mazito. Kwanza, dhambi zilikuwa zake mwenyewe, si za baba yake peke yake; tunasoma juu ya "dhambi zote za Baasha na za Ela mwanae ambazo walizifanya." Pili, dhambi hizo hazikuishia kwake: "waliisababisha Israeli kufanya dhambi." Mfalme aliyekaa miaka miwili tu bado alikuwa na uwezo wa kuliongoza taifa zima katika njia ya upotovu. Tatu, chanzo cha ghadhabu kinatajwa wazi: sanamu. BWANA, Mungu wa Israeli, alighadhabishwa kwa sababu ya sanamu zao.

Hii ndiyo taarifa nzima ya tabia yake tuliyo nayo. Hakuna ushuhuda wa toba, hakuna dalili ya kugeuka, hakuna onyo lililotumwa kwake katika mistari hii. Mfalme anarithi kiti, anatawala miaka miwili, na jina lake linaandikwa katika orodha ya waliomghadhabisha BWANA.

Yaliyoandikwa kwenye kitabu cha matukio ya wafalme wa Israeli

Jambo moja la kuvutia ni kwamba kulikuwa na mengi zaidi kuliko tuliyopewa: "Kwa mambo mengine yanayohusiana na Ela, yote ambayo alifanya, je hayajaandikwa kwenye kitabu cha matukio ya wafalme wa Israeli?" (1 Kings 16:14). Kulikuwa na kumbukumbu nyingine, na kulikuwa na matendo mengine. Lakini kile kilichochaguliwa kubaki kwetu ni kifupi: alirithi kiti, alitawala miaka miwili huko Tirza, na aliisababisha Israeli kufanya dhambi.

Kuna onyo hapa kwa msomaji mwenye uzoefu. Mambo mengi tunayoyafanya huandikwa mahali fulani katika kumbukumbu za watu, lakini kinachobaki kikiwa cha maana ni swali la kama tulimtii au tulimghadhabisha BWANA, Mungu wa Israeli.

Yale tusiyoyajua

Mipaka ya ujuzi wetu inapaswa kusemwa wazi. Hakuna mtoto wa Ela anayetajwa kwa jina. Hakuna tukio lolote lililosimuliwa kumhusu; kila kutajwa kwake ni orodha, kumbukumbu ya ukoo, au dokezo la kupita. Yale ambayo hayajasemwa hapa hatuwezi kuyajaza kwa mapokeo wala kwa kubuni; ni bora kukiri pengo kuliko kuongeza kisichoandikwa.

Hitimisho

Hakuna marejeo mengine yaliyoorodheshwa kuhusu Ela zaidi ya haya manne ya 1 Kings, hivyo hakuna mstari wowote zaidi tunaoweza kuufuata kutoka kwake. Anachobaki kuwa ni shahidi kimya ndani ya orodha ya wafalme wa Israeli: mtu aliyepokea kiti alichoachwa na baba yake, akatawala muda mfupi huko Tirza, na akaandikwa miongoni mwa wale waliomghadhabisha BWANA, Mungu wa Israeli, kwa sanamu zao (1 Kings 16:6, 16:8, 16:13-14). Ufupi wa maandishi yake si ushahidi kwamba maisha yake hayakuwa na uzito; ni ushahidi kwamba uzito wake ulikuwa katika dhambi iliyowagusa wengine, na kwamba kiti cha ufalme chenyewe hakimwokoi mtu.