Baasha, Mfalme wa Israeli: Aliyepanda kwa Hila na Kuangushwa kwa Neno

Yeye ni nani, na aliishi lini

Baasha mwana wa Ahiya, wa familia ya Isakari, alikuwa mfalme wa Israeli katika kipindi cha ufalme uliogawanyika (1Wafalme 15:27). Enzi yake imewekwa katika takriban 975 KK hadi 586 KK (enzi imewekwa kwa kronolojia ya Ussher (1650)). Jina lake linaanza kutokea katika 1Wafalme 15:16, na kutajwa kwake kwa mwisho ni katika Jeremiah. Habari zake nyingi zimo katika 1 Kings, kisha 2 Chronicles, na kwa kutajwa kwa mara moja tu katika 2 Wafalme 9:9 na Yeremia 41:9. Mwanae aliyemfuata katika kiti cha enzi ni Ela (1Wafalme 16:3-8).

Njama huko Gibethoni

Mwanzo wa utawala wake haukuwa urithi bali damu: "Baasha mwana wa Ahiya, wa familia ya Isakari, akafanya hila dhidi ya Nadabu; Baasha akamwua huko Gibethoni, ambao ulikuwa mji wa Wafilisti, kwa kuwa Nadabu na Israeli walikuwa wakiuhusuru Gibethoni" (1Wafalme 15:27-28). Mahali pa mzingiro dhidi ya adui wa nje pakawa mahali pa mauaji ya ndani. Tarehe imewekwa wazi: "Katika mwaka wa tatu wa Asa mfalme wa Yuda, Baasha alimwua Nadabu naye akawa mfalme mahali pake" (1Wafalme 15:27-28).

Utawala uliofuata ulikuwa mrefu: "Katika mwaka wa tatu wa Asa mfalme wa Yuda, Baasha mwana wa Ahiya alianza kuitawala Israeli yote huko Tirza naye alitawala kwa miaka ishirini na nne" (1Wafalme 15:32-33). Tirza ndiyo kitovu cha utawala wake, na huko pia atazikwa.

Vita na Asa, na ujenzi wa Rama

Miaka yake yote yalikuwa miaka ya uhasama: "Basi kulikuwa na vita kati ya Asa na Baasha mfalme wa Israeli, kwa miaka yao yote" (1Wafalme 15:16-17). Jambo hilo linarudiwa kwa msisitizo: "Kisha kulikuwa na vita kati ya Asa na Baasha mfalme wa Israeli katika siku zao zote" (1Wafalme 15:32-33).

Mbinu yake ilikuwa kukaba badala ya kushambulia moja kwa moja: "Baasha mfalme wa Israeli, akaivamia na kuijenga Rama, kiasi kwamba hakumruhusu yeyote kuondoka au kuingia katika nchi ya Asa mfalme wa Yuda" (1Wafalme 15:16-17). Alifunga njia za kuingia na kutoka, akashika koo la ufalme jirani.

Lakini ujenzi huo haukudumu. "Ikawa Baasha aliposikia haya, akaacha kuijenga Rama akarudi Tirza" (1Wafalme 15:21-22). Vifaa alivyokusanya vikaishia kwa mkono wa mwingine: "Wakayabeba mawe na miti ya Rama ambayo Baasha alikuwa akijengea mji. Kisha mfalme Asa akavitumia hivyo vitu kuijenga Geba ya Benjamini na Mispa" (1Wafalme 15:21-22). Kile kilichokusudiwa kuizuia Yuda kikawa kuta za Yuda. Mambo yanayohusiana na kipindi hicho yametajwa pia katika 1Wafalme 15:19 na katika 2 Mambo ya Nyakati 16:1, 16:3 na 16:5-6.

Neno la BWANA kupitia nabii Yehu

Hukumu ilimjia kwa nabii aliyetajwa kwa jina: "Kwa kupitia nabii Yehu mwana wa Hanani neno la BWANA likaja kinyume na Baasha na familia yake, wote kwa sababu ya maovu yote aliyofanya machoni pa BWANA, akamghadhabisha kwa kazi ya mikono yake, kama familia ya Yeroboamu, na kwa sababu alikuwa ameiua familia yote ya Yeroboamu" (1Wafalme 16:3-8; ona pia 1Wafalme 16:1).

Maneno ya hukumu yenyewe ni makali: "Tazama, Nitamfagia kabisa Baasha na familia yake na nitaifanya familia yako kama familia ya Yeroboamu mwana wa Nebati. Mbwa watamla yeyote ambaye anatoka kwa Baasha wanaofia mjini, na ndege wa angani watamla yeyote anayaefia shambani" (1Wafalme 16:3-8). Nyumba aliyoiangamiza ikawa kipimo cha hukumu ya nyumba yake mwenyewe.

Dhambi zilizotajwa wazi

Kumbukumbu hii haifichi lolote juu yake. Alipanda kwa hila na kwa kumwua Nadabu (1Wafalme 15:27-28). Aliiua familia yote ya Yeroboamu (1Wafalme 16:3-8). Alitenda maovu machoni pa BWANA na kumghadhabisha kwa kazi ya mikono yake (1Wafalme 16:3-8). Na dhambi yake haikuishia kwake mwenyewe: kunatajwa "dhambi zote za Baasha na za Ela mwanae ambazo walizifanya, ambazo kwazo waliisababisha Israeli kufanya dhambi, kiasi c ha kumghadhabisha BWANA, Mungu wa Israeli, kuzikasilikia sanamu zao" (1Wafalme 16:11-13). Jina lake linaendelea kutumika kama kipimo cha hukumu katika 1Wafalme 21:22 na 2 Kings 9:9.

Mwisho wake na mwisho wa nyumba yake

"Baasha akalala na mababu zake na akazikwa Tirza, na Ela mwanae akawa mfalme mahali pake" (1Wafalme 16:3-8). Kifo chake cha kawaida hakikuzuia lile lililotamkwa. "Zimri alipoaanza kutawala, mara tu baada ya kukaa kwenye kiti cha enzi, akawaua wanafamilia wote wa Baasha. Hakumwacha mtoto hata mmoja wa kiume, hakuna hata wa ndugu yake wala wa rafiki zake" (1Wafalme 16:11-13). Sababu imeelezwa bila kuzunguka: "Kwa hiyo Zimri aliingamiza familia yote ya Baasha, kama alivyokuwa ameambiwa kwa neno la BWANA, ambalo lilinenwa kinyume na Baasha na nabii Yehu" (1Wafalme 16:11-13).

Yasiyojulikana

Hatuambiwi lolote kuhusu maisha ya Baasha kabla ya hila yake dhidi ya Nadabu, wala kuhusu Ahiya baba yake zaidi ya jina lake na ukoo wa Isakari (1Wafalme 15:27-28). Mengine yote yameelekezwa mahali pengine: "Lakini kwa mambo mengine yanayohusiana na Baasha, aliyofanya, na uwezo wake, je, hayakuandikwa katika kitabu cha matukio ya wafalme wa Israeli?" (1Wafalme 16:3-8). Kitabu hicho hakipo mikononi mwetu, na hivyo "uwezo wake" unabaki kuwa neno bila maelezo. Vivyo hivyo, jina lake linatokea katika Yeremia 41:9 kwa kutajwa tu, bila habari zaidi juu yake katika mstari huo.

Kinachobaki mikononi mwetu ni jambo moja lenye uzito: neno lililosemwa kinyume na Baasha kupitia Yehu mwana wa Hanani lilitimia kabisa, kama kutajwa kwake katika 1Wafalme 16:11-13 kunakiri.