Kumbukumbu la Torati 21

Maandiko

Mwili wa mtu unakutwa shambani, hakuna mtu anayejua aliyemuua. Sheria haiwaachi wazee wa mji ulio karibu wakinyamaza: wanapima umbali, wanachukua mtamba ambaye "hajawahi kutumikishwa," wanavunja shingo yake katika bonde ambalo halijalimwa, wananawa mikono na kuomba Mungu asiweke hatia ya damu isiyo na kosa juu ya taifa. Kisha sura inaendelea na mambo manne yanayoonekana kutawanyika: mwanamke aliyechukuliwa mateka vitani, haki ya mzawa wa kwanza katika nyumba ya wake wawili, mwana mkaidi anayepigwa mawe, na mwili wa mtu aliyenyongwa juu ya mti ambao haupaswi kulala hapo usiku kucha.

Kiini

Kinachoshikilia sura hii pamoja ni wazo moja lenye uzito wa kutisha: nchi inaweza kuwa najisi. Sio watu peke yao, bali udongo wenyewe. Damu iliyomwagika bila haki haitoweki hewani; inabaki kama deni linalodai kulipwa. Ndiyo maana wazee, ambao hawajafanya kosa lolote, hawawezi kusema "hii si shauri letu." Uzao wa Israeli ni kiungo kimoja; hatia ya mmoja huingia katika hewa wanayovuta wote. Na jibu la Mungu si kuwaambia wajisahau, ni kuwapa njia: mnyama asiye na hatia anakufa mahali pasipo na mazao, na wazee wanasema, "Mikono yetu haijamwaga damu hii, wala macho yetu hayajaona suala hili." Utakatifu wa Mungu hauvumilii damu isiyolipiwa; neema yake inatoa mahali pa kuiweka.

Uzi Mmoja

Angalia mstari wa mwisho kwa makini: "yeyote anyongwaye amekwisha laaniwa na Mungu." Kwa Israeli hii ilikuwa alama ya aibu ya juu kabisa, ishara kwamba mtu huyu ametupwa nje kabisa. Ndiyo maana mwili haukupaswa kulala hapo usiku kucha; laana ya mtu mmoja ingeitia unajisi nchi ya urithi. Karne nyingi baadaye, Mwana wa Mungu alitundikwa juu ya mti kama huo, na waliomsimamisha hapo wakaharakisha kumzika kabla ya jioni. Wagalatia 3:13 inachukua mstari huu wa Kumbukumbu la Torati na kuutumia moja kwa moja kwa Yesu: alikuwa laana kwa ajili yetu. Mtamba aliyevunjwa shingo bondeni na mtu aliyelaaniwa juu ya mti ni vivuli viwili vinavyoelekea sehemu moja: ili nchi isibaki na deni la damu, mtu asiye na hatia anachukua nafasi.

Kioo

Sheria hizi zinagusa mahali tunapopenda kujifanya wasafi. Unaweza kunawa mikono kihalisi na bado uishi katikati ya damu isiyoonekana: bidhaa zinazotengenezwa kwa jasho la watu tunaowafahamu, ndugu aliyepotea ambaye familia iliamua kumsahau, jirani anayefahamika kupigwa lakini hakuna anayebisha mlango. Sura hii inasema: kwa sababu tu hukushika kisu, hujaachiliwa. Wazee wanapaswa kutoka nje, kupima, kuja mbele, kuomba. Hatia inayoshirikiwa inahitaji kuungama kwa hadhara. Na mstari kumi na saba unavunja kitu kingine ndani yetu: baba anayemchukia mke mmoja hataruhusiwa kumpunja mwanawe. Mapendeleo yako ya moyoni, mtoto unayemwelewa zaidi, mfanyakazi unayempenda zaidi, si kipimo cha haki. Upendo wako uliokosa uwiano hauna mamlaka kuandika wosia.

Mwangwi wa Maandiko Mengine

Mwanzo 4, damu ya Abeli inalia kutoka ardhini kwa Mungu, inaeleza kwa nini bonde lisilolimwa linahitaji mnyama. Kaini alifikiri kifo cha kaka yake kimefichwa na udongo; Mungu alikijua. Kumbukumbu la Torati 21 kinaandika utaratibu kwa taifa ambalo lingeishi na kilio kile kile kinapotokea na hakuna mshtakiwa. Na mstari wa mwana wa kwanza wa mke asiyependwa unagusa jeraha la kale la Israeli: nyumba ya Yakobo, Lea aliyechukiwa, Yusufu mtoto wa mpendwa. Mungu anaandika sheria inayolinda mtu ambaye historia yake mwenyewe inaonyesha huwa anaumizwa. Neema ya Mungu haikuja kufuta hisia za wanadamu, ilikuja kuweka mipaka isiyoruhusu hisia hizo kumaliza haki ya mwingine.

Muktadha

Musa anahutubia kizazi kilichozaliwa jangwani, kikisimama upande wa mashariki wa Yordani, tayari kuingia nchi ambayo bado haijawa yao. Sheria hizi zote zinatoka kwa mtazamo mmoja: mnapoanza kuishi huko. Mji wa Israeli ulitawaliwa na wazee waliokutana kwenye malango, mahali pa mahakama ya wazi. Makuhani wa Lawi walikuwa mamlaka ya mwisho ya kufafanua neno la Mungu na "kuamua kila mtafaruku na ugomvi." Katika ulimwengu wa nyakati zile, mwanamke aliyekamatwa vitani alikuwa mali; mtoto asiyetii baba alikuwa hatari kwa taifa lote linalotegemea nidhamu ya kaya. Sheria hizi hazipendezi masikio yetu, lakini zilipandisha hadhi ya mateka na kupunguza mamlaka isiyodhibitiwa ya baba, katika mazingira yaliyokuwa magumu kuliko tunavyoweza kufikiria.

Swali Gumu

Mwana mkaidi anapigwa mawe na wanaume wote wa mji. Hatuwezi kupitisha mstari huu kwa haraka. Kwa nini ulevi na ukaidi ustahili kifo? Maandiko yanatoa sababu bila kuomba radhi: "nanyi mtaondoa uovu miongoni mwenu." Uzito hauko kwa dhambi ya mvulana peke yake, bali kwa ukweli kwamba taifa la agano lilikuwa mahali Mungu alichagua kukaa, na uovu unaokataa marekebisho unahatarisha wote. Bado, ukali huu unabaki mkali. Hakuna maelezo yanayoifanya laini. Ninachoweza kusema ni hiki: Mungu aliyeamuru mji kumtupia mawe mwana mwasi ndiye Mungu aliyemtoa Mwanawe mwenyewe mwasi asiyekuwako, akachukua mawe, akachukua mti, akachukua laana. Hukumu haikupunguzwa. Ilihamishwa.

Kutafakari

Ni damu ipi isiyo na hatia inayomwagika karibu nami ambayo nimeamua kuwa "si suala langu"?

Ni mapendeleo yapi ya moyo wangu yanayonyima mtu fulani haki inayomstahili, ndani ya familia yangu au kazini?