Yohana 3

Maandiko

Ni usiku, na mtu mwenye cheo anakwenda kwa Yesu kwa siri. Nikodemo, mwalimu wa Israeli, anaanza kwa pongezi: "tunajua ya kuwa u mwalimu kutoka kwa Mungu." Yesu hajibu pongezi hiyo; anaikatiza kwa neno gumu: "mtu hawezi kuingia katika ufalme wa Mungu asipozaliwa mara ya pili." Mazungumzo yanapanda kutoka tumboni mwa mama hadi upepo usiojulikana utokako, hadi nyoka aliyeinuliwa jangwani, hadi maneno yaliyo maarufu kuliko yote: Mungu aliupenda ulimwengu hivi. Kisha sura inahamia mtoni, ambako wanafunzi wa Yohana wanalalamika kwamba watu wote sasa wanamfuata Yesu, na Yohana anajibu kwa maneno ambayo hayana uchungu hata kidogo: "Anapaswa kuzidi, nami napaswa kupungua."

Kiini

Sura hii inasimama juu ya kitu ambacho mwanadamu hawezi kujifanyia. Kuzaliwa si tendo la mtoto; hakuna anayejichagulia kuzaliwa. Yesu anachukua tukio pekee ambalo sisi sote tulikuwa wapokeaji tu, na anasema: hivyo ndivyo ilivyo kuingia katika ufalme wa Mungu. Nikodemo ni mtu wa juhudi, mtu wa sheria, mtu wa kufanya. Anaambiwa kwamba yale anayoyahitaji zaidi hayapo katika orodha ya mambo ya kufanya. Na hapa ndipo neema inapoingia bila kelele: kama huwezi kujizaa, basi yule anayekuzaa lazima awe mwingine. "Kwa maana jinsi hii Mungu aliupenda ulimwengu, kwamba akamtoa mwanae wa pekee." Upendo huo si hisia; ni kitendo cha kutoa. Wokovu, katika Yohana, huanza upande wa Mungu na hufika kwetu kama zawadi tunayoipokea kwa imani.

Uzi Unaounganisha

Yesu anamvuta Nikodemo nyuma jangwani: "Kama vile Musa alivyomwinua nyoka jangwani, vivyo hivyo Mwana wa Adamu lazima ainuliwe." Ni picha ya ajabu na yenye kutatiza. Watu waliokuwa wakifa kwa sumu hawakupewa dawa wala tiba; waliambiwa tu watazame kitu kilichoning'inia juu ya nguzo. Kuangalia ilikuwa ndiyo tiba. Yesu anasema msalaba wake utakuwa hivyo: hautaonekana kama ushindi, utaonekana kama fedheha iliyoinuliwa hewani, na hata hivyo utakuwa mahali pekee pa uzima. Uzi unaotoka jangwani hadi Golgotha si mfano wa kubuni; Yesu mwenyewe ndiye anayeuchora. Na unatuambia jambo kuhusu jinsi Mungu anavyookoa: kwa kuinua kile tunachotaka kukiepuka, kisha kutuambia tutazame.

Kioo

Nikodemo alikuja usiku. Yohana hasemi kwa nini, lakini sisi tunajua kwa nini watu huchagua giza: unapokuwa na cheo, maswali yako yanakuwa hatari. Labda wewe pia unashikilia maisha ambayo hayaruhusu maswali makubwa kuulizwa mchana. Wewe ni mzee wa kanisa, kiongozi wa kikundi, mzazi anayeulizwa majibu, mwalimu anayetegemewa. Ndani, kuna kitu ambacho hujaomba kwa sauti kwa miaka. Sura hii inasema kwamba nuru haikuja kukufichua na kukuacha wazi kwa aibu, bali "ili matendo yake yaonekane kwamba yametendwa kwa utiifu wa Mungu." Na kisha kuna sauti ya Yohana mtoni, akiona umati ukimwacha, akisema kwa furaha: napaswa kupungua. Ni kipimo kikali cha moyo wako kazini, kanisani, hata nyumbani: unaweza kufurahi wakati mwingine anapopanda?

Swali

Mstari wa 18 haupendezi masikioni: "Yeye asiyemwamini tayari ameshahukumiwa." Tayari. Si baadaye, si mbele ya kiti cha hukumu, bali sasa. Tunataka kusema kwamba Mungu ndiye anayehukumu, kwa hiyo tunaweza kumshtaki kuwa mkali. Lakini maandishi yanabadilisha mwelekeo: "nuru imekuja ulimwenguni, lakini wanadamu wakapenda giza zaidi ya nuru." Hukumu hapa si adhabu iliyoletwa kutoka nje; ni chaguo lililokwisha fanywa. Bado swali linabaki gumu, na sitalilainisha: vipi kuhusu wale ambao hawajaisikia sauti hii kamwe? Yohana hajibu. Anachotupa ni upepo wa mstari wa nane, "hamjui utokako wala uendako." Roho hafungwi na mipaka yetu ya kihesabu. Tunaachwa na hukumu tunayoiogopa na neema ambayo mipaka yake hatuioni. Labda ni salama zaidi hivyo.

Undani Mmoja

Neno moja katika Kiyunani linafanya mazungumzo yote yateleze: anōthen. Linaweza kumaanisha "mara ya pili" na pia "kutoka juu." Nikodemo anasikia maana ya kwanza na anachanganyikiwa kabisa: "Hawezi kuingia tumboni mwa mama yake mara ya pili." Yesu alikuwa akizungumzia ya pili. Kuzaliwa huku hakuanzii kwa mtu; kunashuka. Ndiyo maana mstari wa 13 unafuata: "hakuna aliyepanda juu kutoka mbinguni isipokuwa yeye aliyeshuka." Dini yetu mara nyingi ni juhudi ya kupanda: kuomba zaidi, kutoa zaidi, kujitakasa zaidi. Habari njema ya sura hii ni kwamba ngazi imeshushwa kutoka juu. Na kutokuelewa kwa Nikodemo si ujinga; ni sisi, tukishikilia kile tunachoweza kukipima, mbele ya kitu kinachotoka mahali tusikojua.

Sauti Nyingine za Maandiko

Upepo wa mstari wa nane unabeba mwangwi wa Ezekieli 37, ambako mifupa mikavu inasimama pale tu pumzi inapoingia. Israeli haikuweza kujifufua; ilihitaji kuvuviwa. Yesu anamwambia mwalimu wa Israeli kwamba ahadi hiyo sasa inamgusa yeye binafsi, si taifa tu, na ndiyo maana anastaajabu: "Wewe u mwalimu wa Israeli, hata hauyajui mambo haya?" Kisha kuna sauti ya Yohana Mbatizaji akijiita rafiki wa bwana harusi. Katika manabii, Mungu ndiye bwana harusi wa watu wake. Yohana anaposema Yesu ni bwana harusi, anasema jambo kubwa kuliko unyenyekevu tu. Anasema: yeye ndiye aliyekuwa akitarajiwa. Na furaha yake haipungui anapopungua; inatimilika.

Tafakari

Ni swali gani ambalo unamwendea Mungu nalo usiku tu, na nini kingebadilika kama ungeliuliza mchana?

Yohana alifurahi wakati wengine walipomwacha. Katika sehemu gani ya maisha yako neno "napaswa kupungua" linagusa kitu chenye maumivu?