Mwanzo 16

Maandiko

Sarai hana mtoto, na baada ya miaka kumi ya kusubiri katika Kanaani anampa Abram mtumishi wake Mmisri, Hajiri, ili apate watoto kupitia kwake. Mimba inakuja, lakini pamoja nayo dharau, ugomvi na ukatili, hadi Hajiri anakimbia jangwani. Pale, karibu na chemichemi ya maji, Malaika wa Yahwe anamkuta, anamwita kwa jina lake, anamwahidi uzao usiohesabika, na kumrudisha; naye anamwita Mungu kwa jina ambalo hakuna mtu mwingine katika Biblia amewahi kumpa: "Wewe ni Mungu unionaye mimi."

Kiini

Kuna jambo la kushangaza hapa. Mungu wa agano, aliyemwita Abram na kumwahidi taifa, anajitokeza kwanza si kwa mwenye ahadi bali kwa mtumwa wa kike, Mmisri, mwanamke asiye na sauti wala haki, aliyekimbia jangwani akiwa mja mzito. Huyu ndiye wa kwanza katika Maandiko kupokea tangazo la kuzaliwa kwa mtoto kabla hajazaliwa. Hii inatuambia kitu kizito kuhusu Mungu: yeye hafungwi na mipaka ya agano lake kwa namna tunavyodhani. Ahadi yake kwa Abram haiondoi macho yake kwa yule aliyekandamizwa ndani ya nyumba ya Abram. Neema haiendi tu kwa njia ya wateule; inashuka pia kwa waliotupwa nje ya hesabu, na mara nyingi hukutana nao kwanza.

Uzi wa Pamoja

Sura hii ni hadithi ya kile kinachotokea pale ahadi ya Mungu inapoonekana kuchelewa. Miaka kumi ya ukimya, kisha mpango wa kibinadamu wa kusaidia Mungu atimize neno lake. Na kila kitu kinakwenda vibaya. Hii ni mada inayopita katikati ya Biblia nzima: wokovu haujengwi kwa uwezo wa mwili bali kwa ahadi. Paulo baadaye ataitumia hadithi hii kabisa hivyo, akitofautisha mtoto aliyezaliwa "kwa mwili" na yule aliyezaliwa kwa ahadi (Wagalatia 4), si kumdharau Hajiri, bali kuonyesha kwamba tumaini letu haliwezi kujengwa juu ya ujanja wetu. Isaka atakuja, lakini si kwa njia ya Sarai. Na Kristo atakuja, lakini si kwa njia ya nguvu za wanadamu. Kila jaribio letu la kuharakisha Mungu huzaa maumivu ambayo hatukuyatarajia.

Kioo

Ni rahisi kusoma sura hii na kuwahukumu Sarai na Abram. Lakini uliza: ni wapi ulipochoka kusubiri? Labda ni kazi ambayo umeomba miaka mitatu bila jibu, na sasa unafikiria njia ya mkato. Labda ni ndoa, au mtoto, au huduma iliyokwama. Sarai hasemi "Nimechoka"; anasema kwa lugha ya kidini kabisa: "Yahwe hajanifanya mimi kuwa na watoto." Anamlaumu Mungu na wakati huo huo anachukua hatamu mikononi mwake. Hiyo ni sauti tunayoijua. Na angalia pia jinsi mateso yanavyozalisha mateso: Sarai aliyeumizwa anamwumiza Hajiri, na Abram anaosha mikono yake kwa maneno matupu, "fanya unachofikiri ni kizuri." Utupu wa moyo hauendi mahali pengine; hutafuta mtu dhaifu zaidi wa kumwaga juu yake.

Undani

Neno linalotumika kuelezea kile Sarai alichomfanyia Hajiri, "akakabiliana naye kwa ukatili," ni neno lile lile litakalotumika baadaye katika Kutoka kueleza jinsi Wamisri walivyowatesa Waisraeli. Nasi tunaona kioo kikigeuzwa: hapa ni Mwebrania anayemkandamiza Mmisri, na Mmisri ndiye anayekimbia jangwani kuelekea Shuri, njia inayoelekea Misri. Ni kutoka kwa mtumwa kabla ya Kutoka kuu. Na Mungu anasikia. Jina la mtoto, Ishmaeli, maana yake "Mungu asikia", na maandiko yanasema wazi kwa nini: "kwasabab Yahwe amesikia mateso yako." Kabla Israeli hajalia Misri na Mungu kusikia, tayari Mungu amesikia kilio cha Mmisri aliyeteswa na Israeli. Hii inapaswa kututetemesha kidogo. Mungu hasikii tu wale walio upande wetu.

Swali

Kwa nini Malaika anamrudisha? "Rudi kwa bibi yako, na unyenyekee chini ya mamlaka yake." Hii inakwaruza. Mwanamke anakimbia ukatili, na Mungu anamtuma arudi kwenye nyumba ile ile. Hakuna maelezo yanayotosha kabisa hapa. Tunaweza kusema kwamba jangwani angekufa yeye na mtoto, kwamba ahadi ya uzao inahitaji uhai. Tunaweza kusema kwamba Mungu anafanya kazi ndani ya miundo iliyovunjika ya wakati ule bila kuibariki. Lakini hakuna kati ya haya kinachoondoa uchungu. Kinachobaki ni kwamba Hajiri anarudi si kwa amri tupu bali akiwa amebeba ahadi na jina jipya la Mungu. Hakubadilishiwa mazingira; anabadilishiwa jinsi anavyoyaishi, kwa sababu sasa anajua anaonekana. Je, hiyo inatosha? Maandiko hayajibu. Yanamwacha akitembea kurudi.

Wasikilizaji wa Kwanza

Waisraeli waliosikia hadithi hii walijua Ishmaeli kama jirani, si kama mgeni. Wana wa Ishmaeli walikuwa makabila ya jangwani, wafanyabiashara, watu wa kando, wakati mwingine maadui. Maneno "atakuwa punda mwitu wa mtu" hayakuwa matusi kwa masikio yao bali maelezo ya maisha ya uhuru mkali wa jangwani, maisha yasiyofungwa na mji wala shamba. Na wasikilizaji hao walijua kisima cha Beerlahairori, mahali halisi katikati ya Kadeshi na Beredi. Hadithi hii ilikuwa na anwani. Waliambiwa: yule jirani wenu wa jangwani ana asili katika ahadi ya Mungu pia, na Mungu wenu alimwona mama yake pale mliposhindwa kumwona. Ni onyo la upole na la nguvu kwa taifa lililojaribiwa kufikiri kwamba uchaguzi ni sawa na umiliki.

Tafakari

Ni ahadi gani ya Mungu ambayo umechoka kuisubiri, na ni "Hajiri" gani unayefikiria kutumia ili kuiharakisha?

Kama Mungu ni "Mungu unionaye," ni nani karibu nawe ambaye hujamwona, ambaye Mungu tayari amemwona na kumsikia?