Mathayo 18

Maandiko

Wanafunzi wanauliza swali la cheo: nani mkubwa? Yesu hajibu kwa hoja; anachukua mtoto mdogo na kumweka katikati yao, kisha anaonya kwa ukali usio wa kawaida dhidi ya yeyote anayemkwaza mmoja wa "wadogo hawa." Kutoka hapo sura inasonga kama mkondo mmoja: mchungaji anayeacha tisini na tisa kumtafuta mmoja aliyepotea, utaratibu wa kumrejesha ndugu aliyekosea, ahadi kwamba Yesu yuko katikati ya wawili au watatu, na hatimaye mfano wa mtumwa aliyesamehewa deni la talanta elfu kumi lakini akakataa kufuta deni la denari mia.

Kiini

Sura hii inavunja kabisa fikra ya ukubwa kama kupanda. Ufalme wa mbinguni hauingiwi kwa kupanda ngazi bali kwa kushuka: "yeyote ajishushaye kama mtoto mdogo, mtu kama huyo ni mkuu." Mtoto katika ulimwengu wa Yesu hakuwa ishara ya usafi wa moyo bali ya kutokuwa na nguvu, kutokuwa na hadhi, kutegemea wengine kabisa. Yesu anasema huo ndio mwelekeo wa maisha ya kweli. Na kwa sababu Mungu anawathamini hivyo wanyonge, kuwakwaza ni jambo la hatari kuliko kupoteza mkono au jicho. Neema haifanyi jumuiya kuwa laini; inaifanya kuwa makini. Mahali ambapo aliyepotea anatafutwa na aliyekosea anarejeshwa, huko ndiko Mungu anakoonekana kama alivyo.

Uzi Unaounganisha

Neno "katikati" linatokea mara mbili katika sura hii, na si kwa bahati. Kwanza mtoto anawekwa katikati yao; kisha Yesu anasema, "wawili au watatu wakikusanyika pamoja kwa jina langu, Mimi niko katikati yao." Yule aliye katikati ya kanisa ni yule aliyejishusha mwenyewe hadi chini kabisa. Ndiyo maana mfano wa mchungaji si picha nzuri tu ya Mungu; ni maelezo ya kile Yesu mwenyewe anachofanya njiani kuelekea Yerusalemu. Na mfalme anayesamehe talanta elfu kumi hasamehi kwa kupuuza deni; deni hilo linabebwa na mtu. Msalaba ndipo ambapo huruma ya mfalme inagharimu kitu halisi. Msamaha wetu kwa ndugu unatiririka kutoka pale, si kutoka katika ukarimu wetu.

Kioo

Swali la wanafunzi ni letu pia, ingawa hatuliulizi kwa sauti. Katika kikundi cha Biblia unajua nani anayechukuliwa kwa uzito na nani anayepuuzwa. Kazini unajua ni maoni ya nani yanayohesabika. Yesu anaweka mtoto katikati na kuuliza kama tunaweza kuishi hivyo. Kisha anakuja mahali pagumu zaidi: yule ndugu aliyekukosea. Sio kwamba unamsamehe moyoni tu na kuendelea; unaenda kwake peke yenu. Hilo ni gumu kuliko kunyamaza, na gumu kuliko kumsengenya. Na Petro anapouliza "hata mara saba?" tunaskia sauti yetu wenyewe tukitafuta mpaka wa msamaha. Yesu anaufuta mpaka huo, si kwa sababu kosa ni dogo, bali kwa sababu deni letu lilikuwa kubwa mno.

Mhusika Mkuu

Yule mfalme wa mfano ndiye kioo cha Baba. Anasukumwa "sana na huruma," neno linalobeba maana ya kugusika ndani kabisa, kama mtu anayehisi maumivu tumboni. Hafanyi hesabu ya faida; anafuta deni ambalo halikuwezekana kulipwa kamwe. Lakini ni mfalme huyo huyo anayekasirika mwishoni na kumkabidhi mtumwa kwa watesaji. Watu wengi hushtuka hapo, kana kwamba Yesu amejikanusha. Hapana. Huruma inayodharauliwa haigeuki kuwa kitu kingine; inabaki ni huruma, lakini yule anayeikataa anajiweka nje yake. Moyo unaokataa kusamehe unaonyesha kwamba haujawahi kuelewa lilikuwa deni gani limefutwa. Mungu wa sura hii ni mwenye upendo mkuu na hana upole wa uongo.

Mazingira

Yesu yuko Kapernaumu, akielekea Yerusalemu, na tayari amewaambia wanafunzi mara mbili kwamba atateswa na kuuawa. Wakati huohuo wao wanabishana kuhusu vyeo. Huo mgongano ndio unaotoa sura hii uzito wake. Talanta elfu kumi lilikuwa kiasi cha kicheko: mshahara wa maelfu ya miaka, zaidi ya kodi ya jimbo zima. Denari mia lilikuwa deni la miezi mitatu ya kazi, deni halisi lakini dogo. Wasikilizaji wangeelewa mara moja. Vilevile, kanuni ya "mashahidi wawili au watatu" ilikuwa ni utaratibu wa mahakama za Kiyahudi, hivyo Yesu anachukua utaratibu wa kisheria unaojulikana na kuubadilisha lengo lake: si kuthibitisha hatia bali "utakuwa umemrejesha ndugu yako."

Wasikilizaji wa Kwanza

Mathayo aliandika kwa jumuiya ya Kiyahudi iliyoamini kwamba Yesu ni Masiya, jumuiya iliyokuwa ikijifunza kuishi bila hekalu na bila hadhi katika jamii yao. Walikuwa na migogoro halisi: nani wa kubaki, nani wa kutengwa, jinsi ya kushughulikia mwenye dhambi bila kuwa wakatili wala walegevu. Waliposikia "na awe kama mtu wa mataifa na mtoza ushuru," hawakusikia kifungo cha milele; walijua vizuri kwamba mwandishi wa Injili hii mwenyewe alikuwa mtoza ushuru, na kwamba Yesu alikula na watu wa aina hiyo. Yaani hata mstari mkali zaidi wa nidhamu unabaki wazi kwa upande wa neema. Waliambiwa: mnavyoshughulika na aliyepotea ndivyo mnavyomwonyesha Kristo aliye katikati yenu.

Maswali ya Kutafakari

Ni nani "mdogo" katika jumuiya yako, yule ambaye maoni yake hayahesabiki, na ni hatua gani halisi ungeweza kuchukua wiki hii kumweka katikati?

Kuna deni gani unalolishika dhidi ya mtu, na ni kwa namna gani kulishika kunaonyesha kwamba bado hujahesabu ukubwa wa lile lililofutwa kwako?