Mithali 14

Maandiko

Sura hii ni mkusanyiko wa mithali fupi zilizopangwa kwa upinzani: mwenye busara na mpumbavu, shahidi mwaminifu na shahidi wa uongo, tajiri mwenye marafiki wengi na masikini anayechukiwa "hata na marafiki zake." Katikati ya orodha hii kuna mistari inayoinuka kama vilele: "Kuna njia ambayo huonekana sawa kwa mtu, lakini mwisho wake huelekea mauti tu," na "Kumcha Yehova ni chemchemi ya uzima." Sura inaishia kwenye ukumbi wa mfalme, pale ambapo mtumishi mwenye hekima hupata fadhila na mzembe hupata hasira. Ni kitabu cha maisha ya kila siku: nyumba, hori la ng'ombe, mahakama ya lango, soko, na moyo unaocheka huku ukiumia.

Kiini

Mstari wa nne unanuka. "Pale pasipo na mifugo hori la kulishia ni safi, bali mazao mengi huweza kupatikana kwa nguvu za maksai." Hori safi lilimaanisha ghala tupu. Mkulima wa milima ya Yuda alijua: ukitaka ngano, lazima uvumilie samadi. Hekima ya Mithali si usafi wa kinadharia; ni utayari wa kuchafuka kwa ajili ya matunda. Na hapo ndipo Mungu anapoonekana. Yeye hajifichi nyuma ya mafumbo matakatifu tu; anajishughulisha na jinsi unavyolima, unavyoshuhudia mahakamani, unavyomtendea masikini. "Anayemkandamiza masikini humlaani Muumba wake" ni kauli ya kutisha: unyonge wa jirani yako umeunganishwa moja kwa moja na heshima ya Mungu. Hekima, kwa hiyo, si akili nyingi bali ni kumcha Yehova kunakoshuka hadi kwenye mikono na mdomo.

Uzi Unaounganisha

Mstari wa kumi na mbili unatuacha wima: njia inayoonekana sawa inayoishia mautini. Mithali haisemi ni njia ipi. Hiyo ndiyo hatari yake, kwa sababu udanganyifu wa dhambi ni kwamba hujihisi kuwa sahihi. Agano Jipya linalichukua swali hili na kulipa jina: Yesu anajiita njia, si ushauri bora. Na mstari wa tisa, ambao wapumbavu "hudharau wakati sadaka ya hatia inapotolewa," unagusa kitu kinachokuja kutimizwa msalabani. Mwenye hekima wa Mithali anajua anahitaji upatanisho; mpumbavu anacheka dhabihu. Kuna pia mstari wa thelathini na mbili: "mtu mwenye haki anakimbilio hata katika kifo." Agano la Kale mara chache linasema jambo kama hili. Ni kama mwanga unaoingia kupitia ufa, ukingojea ufufuo kuufungua mlango kabisa.

Kioo

Fikiria mahali ambapo hori lako ni safi kwa sababu umekwepa ng'ombe. Ndoa isiyo na ugomvi kwa sababu hakuna mazungumzo ya kweli. Timu ya kazi yenye amani kwa sababu hakuna anayethubutu kusema ukweli. Kanisa dogo lenye utulivu kwa sababu hakuna mtu mgumu aliyekaribishwa. Usafi huo si utakatifu; ni utupu. Na kuna kioo kingine: mstari wa ishirini unasema ukweli mchungu kwamba masikini huchukiwa hata na marafiki zake. Jiulize ni nani uliyeacha kumpigia simu tangu alipopoteza kazi. Mithali haikuhukumu tu; inakufunulia kwamba mahusiano yako yana bei ya soko usiyoitambua.

Leo, chukua dakika tano: andika jina la mtu mmoja ambaye urafiki wako naye umefifia tangu hali yake ilipokuwa ngumu, kisha mtumie ujumbe mfupi wa kumwuliza hali yake, sasa hivi, kabla hujasahau.

Swali

Mstari wa ishirini na nne unasema: "Taji ya watu wenye busara ni utajiri wao." Lakini mstari wa ishirini unaonyesha kwamba utajiri huvuta marafiki wa uongo, na mstari wa thelathini na moja unamlaani anayemkandamiza masikini. Je, Mithali inaahidi kwamba wenye hekima watatajirika? Tukisoma hivyo, tunaishia na injili ya mafanikio, na Ayubu atatupinga. Mithali hazisemi ahadi za kisheria; zinaeleza mwelekeo wa jumla wa ulimwengu uliobuniwa na Mungu mwenye haki. Mara nyingi bidii huzaa faida, na mara nyingi uongo huharibu. Lakini "mara nyingi" si "sikuzote," na sura hii yenyewe inakiri hilo kwa mstari wa kumi: "Moyo unayajua machungu yake mwenyewe." Kuna maumivu ambayo hekima haiyazuii wala haiyaelezi. Mithali inaacha pengo hapo, na sisi tunapaswa kuishi ndani ya pengo hilo bila kulifunika kwa maneno matamu.

Wasikilizaji wa Kwanza

Wasikie vijana wa Israeli wakikariri mistari hii barazani, labda katika mji wenye ukuta ulio na lango moja. Pale langoni ndipo mahakama ilipokaa: wazee wameketi juu ya mawe, watu wamesimama, na kesi yako inaamuliwa kwa maneno ya mashahidi. Hapakuwa na nyaraka, hapakuwa na polisi wa uchunguzi. "Shahidi mkweli huokoa maisha, bali shahidi wa uongo hupumua uongo" haikuwa maadili ya kinadharia; ilikuwa swali la nani anakufa na nani anaishi. Walisikia pia harufu ya ghala, waliona majirani wakiinama "kwenye malango ya wenye haki," na walijua kwamba mfalme asiye na watu ni mfalme aliyekufa, kwa kuwa vita na njaa vilipunguza taifa haraka. Kwao hekima ilikuwa suala la kuishi au kutoweka.

Mwangwi wa Maandiko

Mstari wa kumi na tatu, "Moyo unaweza kucheka lakini bado ukawa katika maumivu," unasikika tena katika Mhubiri, ambaye anauchunguza mpaka mwisho wake: kicheko kinaweza kuwa ganzi. Mithali inasema kwa mstari mmoja kile ambacho Mhubiri anaandikia kitabu kizima, na vyote viwili vinakataa dini ya uso wa furaha wa bandia. Na mstari wa thelathini na moja kuhusu kumkandamiza masikini unarudi kwa nguvu kinywani mwa Yesu katika Mathayo 25, pale mfalme anaposema kwamba kile kilichotendwa kwa mdogo wa ndugu zake kilitendwa kwake. Uzi ni uleule: namna unavyomtendea mtu asiye na uwezo wa kukulipa ni namna unavyomtendea Muumba. Mithali ilisema hivyo karne nyingi kabla ya msalaba.

Maswali ya Kutafakari

Ni "hori safi" lipi maishani mwangu ninalolitunza kwa gharama ya mavuno ambayo Mungu angependa nipate?

Ni njia gani inayonionekana sawa sasa hivi ambayo sijathubutu kuiuliza kama kweli inaelekea uzimani?