Mithali 17

Maandiko

Mithali 17 ni mkusanyiko wa misemo mifupi inayolinganisha mambo mawili kila mara: kipande cha mkate pamoja na amani kuliko nyumba ya sherehe iliyojaa ugomvi; mtumishi mwenye busara kuliko mwana anayetenda kwa aibu; ulimi mchache wa mwenye maarifa kuliko kelele za mpumbavu. Katikati ya misemo hii kuhusu rushwa, mafarakano, msamaha na huzuni ya wazazi, kuna mistari mitatu tu inayomtaja Yehova kwa jina: anasafisha mioyo (3), anatetea masikini kwa sababu yeye ni Muumba wao (5), na anachukia yule anayewaachilia waovu au kuwalaumu wenye haki (15). Sura inaonekana kama mkusanyiko wa mawaidha ya kila siku, lakini mistari hiyo mitatu inaifunga yote katika sakafu moja: maisha haya yanaendelea mbele ya macho ya Mungu.

Kiini

"Kalibu ni kwa fedha na tanuu ni kwa dhahabu, bali Yehova huisafisha mioyo." Hapa hekima inaacha kuwa ustadi wa kuishi vizuri na inakuwa jambo la Mungu mwenyewe. Mfua dhahabu hahesabu uzito wa chuma tu; anaichoma mpaka takataka inapanda juu na kuonekana. Hivyo Mungu hafanyi kazi juujuu ya tabia zetu, bali ndani, pale maamuzi yanapozaliwa. Na kiini cha pili: kumdhihaki masikini si kosa la kijamii, ni kumtukana Muumba. Hiyo ni theolojia ya uumbaji iliyowekwa katikati ya mithali, kwa sababu kila mtu masikini anachukua sura ya Mungu. Kwa hiyo hekima si kuwa mwerevu; ni kujua kwamba unaishi katika ulimwengu ambao Mungu anaumiliki, anausafisha, na hauwachi bila hukumu.

Uzi Unaopita Katikati

Mstari wa 15 ni mgumu kwa Mkristo anayeusoma kwa makini: "Yeye ambaye huwaachilia watu waovu au kuwalaumu wale wanaotenda haki, watu hawa wote ni chukizo kwa Yehova." Lakini Injili inasema Mungu anamhesabia haki mtu asiyekuwa mcha Mungu. Ni kama mgongano, na haupaswi kufutwa haraka. Mithali inadai kwamba kuachilia mkosaji ni uchafu mbele za Mungu; msalaba ndiyo njia ambayo Mungu mwenyewe anakwepa kuwa chukizo kwake mwenyewe, kwa kuweka hukumu kwa Mwana badala ya kuifagia chini ya meza. Na mstari wa 9, "Anayesamehe kosa hutafuta upendo," unatoa kivuli cha jambo hilo hilo: msamaha wa kweli hufunika kosa kwa gharama ya anayesamehe, sio kwa kulisahau.

Kioo

Fikiria meza ya chakula nyumbani kwako. Mstari wa 1 hauzungumzii umaskini; unazungumzia chaguo kati ya kuwa na kila kitu na kelele, au kuwa na kidogo na utulivu. Wengi wetu tunajenga nyumba ya sherehe nyingi, kazi zaidi, mapato zaidi, mipango zaidi, tukiwa tayari kulipa kwa ugomvi usioisha. Na mstari wa 9 unagusa tabia yetu ya kurudia: "yeye anayerudia jambo huwatenganisha marafiki wa karibu." Unajua kosa unalolirudia kwa mwenzi wako, kwa mtoto wako, kwa mwenzako wa kazi, kila mara mazungumzo yanapochafuka. Unaliweka mezani kama ushahidi. Leo, andika kwenye kipande cha karatasi jina la mtu mmoja na kosa unalorudia kumkumbusha, sema kwa sauti mbele za Mungu, "Nalifunika hili," kisha chana karatasi hiyo.

Mazingira

Mithali hizi zinatoka katika mkusanyiko wa Sulemani, zilizokusanywa kwa kufundisha vijana walioelekea kutumikia katika utawala na mahakama. Hapo ndipo mistari kuhusu rushwa inapata uzito wake: "Mtu mwovu hukubali rushwa ya siri ili kupotosha njia za haki." Mahakama ya Israeli ilikaa langoni mwa mji, hadharani, mbele ya wazee. Rushwa ilikuwa "jiwe la kiini macho" kwa mtoaji, yaani inaonekana kama uchawi unaofanya kila kitu kufanikiwa, lakini inampofusha hakimu. Ongeza mazingira ya familia: urithi, heshima, aibu. Mstari wa 2 ni wa kushtua kwa mwenye ukoo, kwa sababu mtumishi mwenye busara anaweza kupita mwana wa damu. Heshima ya ukoo haikuhakikishwa na uzao, bali na hekima. Hiyo ilikuwa kauli ya kimapinduzi katika jamii ya aina hiyo.

Maandiko Mengine Yanayoitikia

Sheria ya Musa katika Kumbukumbu la Torati 25 inawaamuru waamuzi kumhesabia haki mwenye haki na kumhukumu mwovu; Mithali 17:15 inachukua amri hiyo ya kisheria na kuiita suala la moyo wa Mungu, chukizo, neno lilelile linalotumiwa kwa sanamu. Hivyo upotoshaji wa haki mahakamani unawekwa karibu na ibada ya sanamu. Upande mwingine, Warumi 4 inasema Mungu anamhesabia haki yule asiye mcha Mungu, na Paulo anajua kabisa anachosema: inawezekana tu kwa sababu hukumu imetolewa, haikuepukwa. Soma mistari hii miwili pamoja na utaona kwamba neema si upole wa Mungu kuhusu dhambi, bali njia ambayo haki yake inatimizwa na mkosaji akaachwa huru.

Mhusika Mkuu

Mungu katika sura hii hasemi sana, kama vile mwenye maarifa anayetumia maneno machache. Anaonekana mara tatu, lakini uwepo wake unazunguka kila mstari. Yeye ni mfua chuma anayechoma moyo badala ya kuuhukumu kwa nje. Yeye ni Muumba ambaye analichukulia kibinafsi dhihaka inayotupwa kwa mtu masikini; hiyo inatuambia kwamba hakuna mtu asiyekuwa wake. Na yeye ni mwenye chukizo, neno zito, anayechukizwa na mahakama inayouzwa na waamuzi wanaocheka. Huyu si Mungu anayekaa mbali akitazama hekima ya wanadamu. Ni Mungu anayeingia katika tanuu pamoja na mtu, anayesimama kando ya masikini langoni, na mwishowe anakuwa yule "ndugu amezaliwa kwa ajili ya nyakati za taabu."

Maswali ya Kutafakari

Ni nyumba ya aina gani unaijenga: yenye sherehe nyingi na ugomvi, au yenye chembe za mkate na utulivu, na ni gharama gani unaikubali kwa hiyo?

Ikiwa Mungu anachukia kumwachilia mwovu, inakugusa vipi kujua kwamba wewe umeachiliwa, na kwamba haikuwa bure?