Mithali 19

The Explanation

Mithali 19 ni mkusanyiko wa hekima ya vitendo, si hadithi moja ya mfululizo. Lakini kuna nyuzi zinazofungamana. Mstari wa kwanza unaanzisha mada nzito: ni bora kuwa masikini na mwadilifu kuliko kuwa mpumbavu mwenye maneno ya ukaidi. Hii inavuruga jinsi tunavyopima thamani ya mtu. Utajiri unaonekana kuwafanya watu wapendwe (mstari 4, 6, 7), lakini fedha si kigezo cha tabia njema.

Kisha andiko linazungumza kuhusu ushahidi wa uongo, kwa mara mbili kwa uzito (mistari 5 na 9), likionyesha kwamba uongo hautapita bila kuadhibiwa. Baina ya hayo, tunapata mafundisho kuhusu hasira: mfalme mwenye hasira ni kama simba anayenguruma, lakini fadhila yake ni kama umande, laini na inayoburudisha (mstari 12). Mtu mwenye busara "huchelewa kukasirika," na kusamehe ni utukufu, si udhaifu (mstari 11).

Sehemu nyingine inahusu familia, malezi, na mipango ya mtu dhidi ya kusudi la Yehova. Mstari 21 unasema jambo kubwa: "Moyoni mwa mtu kuna mipango mingi, bali kusudi la Yehova ndilo litakalo simama." Andiko linamalizia kwa maonyo kuhusu wenye dhihaka na wapumbavu wasiosikiliza maelekezo, wakisema kwamba hukumu ni ya hakika kwa wale wanaokataa kurekebishwa.

What Does This Mean?

Sura hii inagusa jambo ambalo kila kijana anahisi: shinikizo la kupimwa kwa vitu vya nje, kama fedha, umaarufu, au marafiki wengi. Mstari wa 4 na 7 unaeleza ukweli mkali, marafiki wanakuja kwa wingi kwa yule anayetoa, na mtu masikini anaachwa peke yake hata na ndugu zake. Hii si kigezo cha thamani yako. Ni maelezo halisi ya jinsi dunia inavyofanya kazi, na Mithali haipendekezi hilo, inalitambua tu.

Ujumbe wa msingi ni huu: tabia yako ndiyo inayodumu, si mahesabu ya benki au idadi ya wanaokufuata. Uadilifu (mstari 1) na hekima (mstari 8) ndio urithi wa kweli. Pia, andiko linakabiliana na hasira kwa uwazi. Hasira si dhambi kiotomatiki, bali jinsi unavyoishughulikia ndiyo inayoonyesha tabia yako. Kusamehe si udhaifu, ni utukufu.

Zaidi ya hayo, mstari 21 unaweka mipango yote ya kibinadamu chini ya mpango wa Mungu. Hii siyo wito wa kutokujali maisha yako, bali ukweli unaoleta utulivu, mipango yako haitakuwa msingi wa mwisho wa maisha yako. Kusudi la Yehova ndilo litakalobaki.

The Common Thread

Mstari 5 na 9 vinasema shahidi wa uongo hatakosa adhabu. Hili linatuvuta moja kwa moja kwenye historia ya Yesu, ambaye alihukumiwa kwa msingi wa ushahidi wa uongo mahakamani. Wale waliomshtaki kwa uongo hawakukosa hatia mbele za Mungu, ingawa kwa wakati huo ilionekana wamefanikiwa. Hii inatuonyesha kwamba haki ya Mungu haipimwi kwa nini kinatokea sasa, bali kwa jinsi Mungu anavyofanya haki mwishowe.

Mstari 17 unasema mwenye ukarimu kwa masikini "humkopesha Yehova." Hii ni picha ya ajabu ya neema, Mungu mwenyewe anajiweka katika nafasi ya kupokea unapowahudumia wenye shida. Hii inatuandaa kuelewa jinsi Yesu alivyofundisha kwamba unapomtendea mdogo mema, unamtendea yeye. Injili nzima ni hadithi ya Mungu anayewahudumia masikini wa roho, sisi, kwa gharama ya msalaba.

Na mstari 21, kusudi la Yehova litakalosimama, ndilo msingi wa imani yote ya Kikristo. Mipango ya wanadamu ilimtaka Yesu afe akae kaburini, lakini kusudi la Mungu lilikuwa ufufuo. Hilo halikubadilika hata kwa ushahidi wa uongo, hasira ya wanadamu, au hukumu ya dunia.

For You

Katika umri wako, shinikizo la kuonekana na kupimwa liko kila mahali, mitandaoni, shuleni, kati ya marafiki. Mstari 4 na 7 vinakukumbusha jambo gumu lakini la kweli: watu wengi watakuja kwako kwa sababu ya kile unachotoa, si kwa sababu ya wewe binafsi. Hii inaweza kuwa chungu, lakini pia inaweza kukuweka huru. Usijenge thamani yako juu ya idadi ya wanaokufuata au vitu unavyomiliki.

Fikiria pia jinsi unavyoshughulikia hasira. Je wewe ni yule anayeguruma kama simba, au unaweza kuwa kama umande, ukishughulikia mambo kwa upole hata unapokuwa na haki ya kukasirika? Kusamehe rafiki aliyekukosea, au ndugu aliyekukwaza, ni tendo la nguvu, si udhaifu.

Na kuhusu ukweli, dunia ya sasa imejaa habari za uongo, kwenye mitandao na katika mazungumzo ya kila siku. Mstari 5 na 9 vinakuita kuwa mtu ambaye hataki kushiriki katika kueneza uongo, hata kama ni rahisi zaidi, hata kama unaonekana kuupoteza mvuto wako kwa kusema kweli. Uadilifu una gharama, lakini una thamani ya milele.

Talk About It

Je unafikiri kwa nini watu wengi hupima thamani ya mwenzao kwa fedha au umaarufu badala ya tabia? Wewe binafsi, unajikuta ukifanya hivyo kwa namna gani?

Mstari 21 unasema kusudi la Yehova ndilo litakalosimama. Hili linakuletea faraja au wasiwasi unapofikiria mipango yako ya baadaye? Kwa nini?

Praying Together

Bwana, asante kwa kunifundisha kwamba tabia yangu ina thamani zaidi kuliko vitu ninavyomiliki au watu wanaonizunguka kwa faida yao wenyewe. Nisaidie kusema kweli hata inapokuwa gharama kubwa, na kunifundisha kushughulikia hasira yangu kwa upole badala ya ghadhabu. Ninajua mipango yangu ni midogo mbele ya kusudi lako, hivyo nikupe uongozi wa maisha yangu. Kwa jina la Yesu, Amina.