Mithali 19

Maandiko

Sura hii ni mkusanyiko wa mithali zinazozunguka mambo manne yanayoingiliana: umaskini na utajiri, ndimi za uongo, malezi ya watoto, na uvivu. Kila mara mwandishi anaweka mizani mbele yetu: bora mtu masikini anayetembea kwa uadilifu kuliko mpumbavu mwenye maneno ya ukaidi; bora ukweli kuliko utajiri wa muongo. Na katikati ya orodha hii ya hesabu za kibinadamu inasimama sentensi inayovunja mahesabu yote: "Moyoni mwa mtu kuna mipango mingi, bali kusudi la Yehova ndilo litakalo simama."

Kiini

Mstari wa 17 unasema jambo la kushtua: "Mwenye ukarimu kwa masikini humkopesha Yehova na atalipwa kwa kile alichofanya." Mungu anajiweka mahali pa mtu ambaye jamii inamtenga. Katika mstari wa 4 na 7 tunaona ukweli mchungu wa kijamii: marafiki wanamkimbia masikini, ndugu zake wanamchukia. Lakini Yehova anasimama pale walipoondoka wote, na anajifanya mdaiwa. Hiki ni kiini cha theologia ya Mithali: hekima haijitenga na haki ya kijamii, kwa sababu Muumba amejifunga kwa aliyeumbwa. Yesu anachukua wazo hilo hilo na kuliweka mbele ya kiti cha hukumu katika Mathayo 25, pale anaposema kwamba kile kilichofanywa kwa mdogo kati ya ndugu wake kilifanywa kwake. Mstari huu wa Mithali ni mbegu; maneno ya Yesu ni mti kamili.

Uzi Mwekundu

Mstari wa 21 ni kama mwamba unaosimama katikati ya mto. Mipango ya mwanadamu ni mingi; kusudi la Mungu ni moja na linasimama. Hii ni sentensi inayosimulia Biblia yote kwa ufupi. Ndugu za Yusufu walipanga kumwondoa; Mungu alipanga kuokoa taifa. Wafalme walipanga kumwondoa Mtumishi; Mungu alipanga wokovu kwa ulimwengu. Petro anasema hivyo pale Yerusalemu, kwamba Yesu alitolewa kwa kusudi lililokusudiwa tangu awali, hata katikati ya mikono ya waovu. Kwa hiyo Mithali 19 haiishii kwenye maadili ya busara; inatuelekeza kwa Mungu ambaye historia yake ya wokovu haitegemei ubora wa mipango yetu. Hekima, hapa, ni kukubali kwamba kusudi lake ndilo litakalo simama, na kujipanga nalo badala ya kupambana nalo.

Kioo

Angalia mstari wa 3: "Upuuzi wa mtu unaharibu maisha yake na moyo wake hughadhabika dhidi ya Yehova." Ni maneno yanayochoma. Ni rahisi sana kuvunja ndoa kwa maneno ya ukali kwa miaka kumi, kuharibu afya kwa kutokujali, kupoteza kazi kwa uzembe, na kisha kuinua uso mbinguni na kuuliza: Mungu, kwa nini umeniacha? Mithali haisemi kwamba kila mateso ni kosa lako; sura hii inakubali wazi kwamba masikini mwadilifu yupo. Lakini inaweka kidole kwenye tabia ile ya moyo inayopenda kuhamisha lawama. Vilevile mstari wa 2: hamu kubwa bila maarifa, mtu anayekimbia haraka sana akakosa njia. Fikiria maamuzi ya fedha yaliyofanywa kwa msisimko wa wiki moja, au ahadi za huduma zilizotolewa kwa moyo mkunjufu na kalenda isiyoruhusu. Bidii bila ufahamu ni kukimbia kwa nguvu upande usiofaa.

Mhusika Mkuu

Yehova ndiye anayebeba sura hii, ingawa anatajwa mara nne tu. Anaonekana kama yule anayeadhibu uongo bila kukosa, kama yule anayetoa mke mwenye busara kama zawadi isiyorithiwa, kama yule anayekopeshwa na wakarimu, na kama yule ambaye kusudi lake ndilo linalosimama. Picha inayojitokeza ni ya Mungu asiyeng'ang'ania mbali na maisha ya kila siku. Hakuna hekalu katika sura hii, hakuna sadaka, hakuna sherehe. Kuna dishi la chakula, mvua inayochuruzika kwenye dari, mtoto anayehitaji marudi, mkono uliozama kwenye chakula. Katikati ya vitu hivi vidogo Mungu anafanya kazi. Mstari wa 23 unaeleza jinsi mwitikio wetu unapaswa kuwa: "Kumheshimu Yehova huwaelekeza watu kwenye uzima." Hofu ya Bwana si woga wa kutetemeka; ni kuishi kama mtu ajuaye mbele ya nani anasimama.

Undani

Mara mbili katika sura hii, mstari wa 5 na wa 9, tunakutana na maneno ya kushangaza: "mwenye kupumua uongo." Kiebrania kinatumia kitenzi yafiach, kupuliza, kutoa pumzi kwa nguvu. Tafsiri nyingi zinasema "kusema uongo," lakini picha halisi ni ya pumzi. Na hapo ndipo unaposikia mwangwi wa Mwanzo 2, pale Mungu alipompulizia mtu pumzi ya uhai. Pumzi ni zawadi ya Muumba; ni ishara kwamba tunaishi kwa neema yake. Shahidi wa uongo anachukua zawadi hiyo hiyo na kuipeleka kinyume: anatumia pumzi aliyopewa kuharibu jina la mwenzake mahakamani, mahali ambapo maisha ya mtu yanaweza kupotea kwa maneno matatu. Ndiyo sababu hukumu inatajwa mara mbili kwa msisitizo. Kutumia pumzi ya Mungu kuua ni kupotosha kiini cha kuwa mwanadamu.

Swali

Sura hii inaonekana kuahidi mfumo unaofanya kazi: mwadilifu anashiba, mvivu ana njaa, mpumbavu anapata mjeledi. Lakini mstari wa 7 unakiri kwamba masikini anachukiwa na ndugu zake wote, na mstari wa 1 unakubali kwamba mtu anaweza kuwa mwadilifu na masikini kwa wakati mmoja. Je, hekima inalipa au haililipi? Ayubu aliishi kwa uadilifu na akapoteza kila kitu; Mhubiri aliona mwadilifu akiangamia na mwovu akizeeka kwa amani. Mithali haisemi uongo, lakini inasema ukweli wa aina moja: inaeleza mwelekeo wa jumla wa ulimwengu ulioumbwa na Mungu wa haki, si dhamana ya matokeo ya kila siku. Biblia inaweka vitabu hivi pamoja kwa makusudi, ili tusifanye Mithali kuwa mkataba wa biashana na Mungu. Kusudi lake litasimama; wakati wake wa kulipa si wetu kuupanga.

Tafakari

Mstari wa 17 unasema ukarimu kwa masikini ni kumkopesha Yehova. Kuna nani katika maisha yako halisi ambaye jamii imemtenga, na kukopesha kwako kunaonekanaje wiki hii?

Ni mpango gani wako ulioshindwa, ambao ukiutazama sasa unaona kusudi la Mungu lilikuwa likisimama pale ambapo lako lilianguka?