1Timotheo 1

Maandiko

Paulo anamwandikia Timotheo aliyeachwa Efeso ili azuie watu wanaofundisha "mafundisho tofauti" na kupoteza muda kwenye "hadithi na orodha za nasaba zisizo na mwisho." Anaeleza kwamba sheria ni njema ikitumiwa ipasavyo, yaani kuwafichua waasi na wenye dhambi, lakini kilele cha barua hii ni ushuhuda wake mwenyewe: aliyekuwa mkufuru na mtesaji alipokea rehema, kwa sababu "Kristo Yesu alikuja duniani kuokoa wenye dhambi." Mwishoni anamkabidhi Timotheo agizo la kupigana vita njema, akiwa na imani na dhamiri njema.

Kiini

Kuna sentensi moja hapa inayobeba uzito wa sura nzima: "Kristo Yesu alikuja duniani kuokoa wenye dhambi. Mimi ni mbaya zaidi ya wote." Angalia wakati wa kitenzi. Paulo hasemi "nilikuwa mbaya zaidi," bali "ni." Mtume aliyeandika sehemu kubwa ya Agano Jipya, baada ya miaka mingi ya huduma, bado anajiweka mstari wa mbele kwenye foleni ya wenye kuhitaji rehema. Hili si unyenyekevu wa kujitia. Ni mantiki ya injili: kadiri unavyomjua Kristo, ndivyo unavyoona wazi zaidi kina cha ulichookolewa kutoka. Theolojia yenye afya haitokani na mtu aliyejisahihisha, bali kutoka kwa mtu aliyeokolewa na anayejua hilo. Ndiyo maana Paulo analinganisha mafundisho potofu na "mabishano" tupu: yanazalisha majivuno, si upendo "utokao katika moyo safi."

Uzi Unaopita

Sheria katika mistari 9 na 10 inasimama kama kioo cha giza, orodha ndefu ya uasi: wauaji, waongo, wanaoteka watu na kuwafanya watumwa. Ni sauti ya Sinai ikivuma tena, na Paulo hakatai uzuri wake: "sheria ni njema kama mtu ataitumia kwa usahihi." Lakini matumizi sahihi ya sheria ni kuonyesha ugonjwa, si kuponya. Na mara tu Paulo anapomaliza orodha hiyo, anageuka na kutaja "injili yenye utukufu ya Mungu mwenye kubarakiwa." Hapo ndipo uzi mzima wa Maandiko unapoonekana: kutoka kwa ahadi kwa Abrahamu, kupitia manabii, hadi kwa yule aliyekuja. Hakuja kufundisha nasaba mpya wala kuongeza masharti; alikuja kuokoa. Paulo mwenyewe, adui wa Kanisa, ndiye ushahidi hai kwamba mpango huu wa wokovu unawafikia hata wale wanaoupinga kwa nguvu zote.

Kioo

Kuna aina mbili za watu ambao sura hii inawagusa. Wa kwanza ni yule anayependa mijadala. Unaijua hali hiyo: kikundi cha WhatsApp kinachogombana kuhusu unabii, mkutano wa kanisa unaokwama kwenye utaratibu, au wewe unayesoma vitabu vitatu kwa wiki lakini hujaongea na jirani yako kwa miezi mitatu. Paulo anasema lengo la fundisho ni "upendo utokao katika moyo safi," na kwamba inawezekana kabisa kuwa sahihi kitheolojia huku ukiwa umekosa lengo. Wa pili ni yule anayebeba kumbukumbu ya kitu alichofanya, jambo analodhani limemtoa nje ya rehema milele. Paulo anasimama mbele yake na kusema: nilikuwa mtesaji, na nikafanywa "kielelezo." Leo, andika kwenye karatasi jambo moja unalojiona mbaya zaidi ulilowahi kufanya, kisha soma kwa sauti juu yake: "Kristo Yesu alikuja duniani kuokoa wenye dhambi," na uichome au uitupe.

Wasikilizaji wa Kwanza

Efeso ulikuwa mji wenye hekalu kubwa la Artemi, biashara ya dini, na mchanganyiko wa falsafa za kila aina. Kanisa lililokuwa hapo lilizungukwa na walimu waliojiita wataalamu wa siri, na baadhi yao walikuwa Wayahudi waliopenda kurefusha "orodha za nasaba." Kwa msikilizaji wa karne ya kwanza, nasaba haikuwa jambo la kuchosha; ilikuwa hati ya hadhi, uthibitisho wa wewe ni nani na unastahili nini. Paulo anavunja hilo. Katika mwili wa Kristo, hadhi yako haitokani na mnyororo wa majina nyuma yako bali na rehema iliyokufikia. Timotheo mwenyewe, kijana mwenye baba Mgiriki, pengine alipumua kwa nafuu. Na watumwa waliokuwa wakisikiliza barua hii ikisomwa walisikia jambo la ajabu: wanaoteka watu wameorodheshwa pamoja na wauaji.

Undani Mmoja

Mstari 16 una neno linalostahili kusimama kwake: "kielelezo." Paulo hasemi tu alipokea rehema; anasema alipokea rehema ili awe mfano wa kuonyeshwa, kama sampuli inayoonyeshwa dukani. Kristo alimtumia Paulo kama tangazo la uvumilivu wake. Fikiria hilo: wongofu wa Paulo haukuwa kwa ajili ya Paulo pekee, bali kwa ajili ya kila mtu atakayejiuliza baadaye, "Je, mimi nimepita kiasi?" Jibu limeandikwa katika maisha ya mtu mmoja aliyekuwa akiwaburuza Wakristo kutoka nyumbani kwao. Hii inabadilisha jinsi tunavyosoma hadithi zetu wenyewe. Historia yako ya aibu, ikiwa imeguswa na neema, si kitu cha kuficha; inaweza kuwa kielelezo kwa mtu mwingine anayehofia kwamba mlango umefungwa.

Maandiko Yanayoitikia

Luka anatuambia Yesu alisema akiwa mezani na watoza ushuru kwamba hakuja kuwaita wenye haki bali wenye dhambi kwa toba. Paulo anachukua sentensi hiyo na kuiweka juu ya maisha yake mwenyewe kama muhuri: "Ujumbe huu ni wa kuaminika na unastahili kupokelewa na wote." Pili, kumbuka Zaburi inayosema Mungu ni mwingi wa rehema na si mwepesi wa hasira. Wimbo wa Paulo katika mstari 17, "kwa Mfalme asiye na ukomo, asiyekufa, asiyeonekana," ni sauti ya Israeli ikiimba tena, lakini sasa mbele ya Mungu aliyejifunua katika mtu aliyeonekana, akafa, na akafufuka. Utukufu usioonekana umepata uso.

Maswali ya Kutafakari

Je, katika mijadala yangu ya kiimani, ninaweza kusema kwa uaminifu kwamba lengo langu ni "upendo utokao katika moyo safi," au kuna kitu kingine kinachonisukuma?

Kama Paulo alifanywa "kielelezo" cha uvumilivu wa Kristo, ni nani anayehitaji kusikia sehemu ya hadithi yangu ambayo bado ninaificha?