Kumbukumbu la Torati 4:19

Maandiko

Usiku umeshuka juu ya tambarare za Moabu, na Musa, mzee aliyejua kwamba hataivuka Yordani, anawaambia kitu ambacho wanaweza kukithibitisha kwa kuinua tu kichwa: anga limejaa nuru. Jua lililowachoma jangwani, mwezi uliowaongoza katika safari za usiku, nyota zisizohesabika ambazo mataifa yote yaliyowazunguka yaliziabudu kwa majina ya miungu. Na neno linakuja, kali na wazi: "Hautainua macho yako juu mbinguni na kutazama jua, mwezi, au nyota – jeshi lote la mbinguni- ukusogezwa na kuviabudu na kuvisujudia." Kisha sababu, ambayo ni ya ajabu zaidi kuliko katazo lenyewe: vitu hivyo ni "vile vyote ambavyo Yahwe Mungu wenu amewapa hisa watu wote walio chini ya anga lote." Si miungu. Ni zawadi alizogawa kwa kila mtu duniani.

Kiini

Hapa kuna tofauti ambayo inashikilia sura nzima. Katika Horebu, Israeli "ulisikia suati pamoja na maneno yake, lakini hakuona umbo." Walipewa sauti, si sura. Lakini juu yao, kila usiku, kuna uzuri unaong'aa, unaovutia, unaoonekana. Na Musa anajua kwamba moyo wa mwanadamu huchoka na sauti asiyoiona, na hujivuta kuelekea kile kinachometa. Neno lenyewe linakiri mvuto huu: hatasemi "usiabudu" tu, bali "ukusogezwa", yaani kuvutwa, kusukumwa taratibu hadi magotini. Kiini chake ni hiki: Mungu hakatazi uzuri wa viumbe, anaukiri kama kipawa chake kwa dunia nzima. Anakataa kugeuza kipawa kuwa mtoaji. Dhambi kubwa ya ibada ya sanamu si kupenda jua; ni kusahau mkono uliolining'iniza angani.

Uzi Unaopita

Fungu la 19 halisimami peke yake; linakamilika katika fungu la 20. Mataifa yote wamepewa jua na mwezi na nyota kama "hisa" yao, lakini Israeli, Musa anasema, Mungu "amewatoa ninyi na kuwaleta nje ya tanuru la chuma, nje ya Misri, kuwa kwake watu wa urithi wake." Angalia ulinganifu: wengine wamepewa vitu, Israeli amepewa uhusiano. Wengine wana anga; Israeli ana Yule aliyeweka anga, na zaidi, ana sauti yake. Huu ndio uzi unaopita kwenye Biblia nzima: Mungu asiyeonekana anajikaribisha kwa neno, si kwa sanamu. Na uzi huu unafikia kilele chake pale Neno linapovaa mwili. Kile ambacho Israeli hawakupewa pale Horebu, umbo la kumwona Mungu, Mungu mwenyewe alikuja kutoa katika Kristo, si kama kinyago cha mawe kilichochongwa na mikono ya watu, bali kama Mwana aliye hai. Katazo la Musa halifutwi; linatimizwa kwa njia ambayo hakuna mchongaji angeweza kuiwaza.

Kioo

Si mara nyingi tunapiga magoti mbele ya mwezi. Lakini tunainua macho. Tunainua macho kwenye matokeo ya mtihani wa mtoto wetu, kwenye grafu ya mauzo mwishoni mwa mwezi, kwenye afya ya mwili inayozidi kupungua nguvu, kwenye kura za maoni, kwenye idadi ya watu wanaotutazama. Vitu hivi vyote ni vizuri; vimetolewa. Ila vinapoanza kuamua kama tutalala salama usiku, vimeshabadilika kuwa jeshi la mbinguni. Neno "ukusogezwa" linasema kweli chungu: hakuna anayeamua asubuhi kuabudu kazi yake. Unavutwa taratibu, siku baada ya siku, hadi unakuta moyo wako unategemea kitu ambacho hakikuumbwa kukubeba. Leo, kabla ya kulala, toka nje, tazama anga kwa dakika mbili, kisha sema kwa sauti jina la kitu kimoja unachokiogopa kukipoteza, na baada yake sema: "Hiki ni kipawa, si Mungu wangu."

Undani

Neno dogo linalobeba uzito wote ni "hisa". Kwa Kiebrania, chalaq maana yake ni kugawa fungu, kama baba anavyogawa urithi kwa watoto wake. Musa hasemi kwamba Mungu aliyaacha mataifa kwa nyota kama adhabu; anasema aliwagawia. Jua halikuteka anga; limepewa kazi. Hii inabadilisha kabisa jinsi tunavyoisoma ibada ya sanamu. Si kwamba vitu vinavyoabudiwa ni viovu; ni kwamba vimepandishwa cheo zaidi ya walichopewa. Na kisha, kwa ufundi wa hali ya juu, Musa anatumia wazo lilelile kwa Israeli katika fungu lifuatalo: wao ni "watu wa urithi wake". Mataifa walipewa fungu la mbinguni; Israeli alikuwa fungu la Mungu mwenyewe. Si wao waliomchagua; yeye aliwachukua kutoka tanuru la chuma, akawafanya mali yake.

Mazingira

Tunasimama katika tambarare za Moabu, mashariki mwa Yordani, mwishoni mwa miaka arobaini. Kizazi kilichotoka Misri kimekwisha kufa; hawa ni watoto wao. Mazishi ya hivi karibuni bado yanauma: tukio la Baal Peor, ambalo Musa analitaja katika fungu la tatu, lilitokea karibu kabisa na mahali hapa. Na Musa mwenyewe anazungumza kama mtu aliyepewa hukumu; anajua "ninapaswa kufa katika nchi hii." Hii ni hotuba ya kuaga. Zaidi ya hayo, dunia iliyowazunguka iliendeshwa na nyota. Misri ilimwabudu jua, Babeli iliisoma mianga kwa ajili ya kalenda na kwa ajili ya kutabiri hatima ya wafalme, Kanaani ilichanganya mavuno na miungu ya mbinguni. Kusema kwamba jua ni kipawa tu, si bwana, kulikuwa ni kauli ya kisiasa na ya kidini kwa wakati mmoja.

Maandiko Mengine

Maneno ya Musa yanarudisha sauti ya Mwanzo 1, ambapo mwandishi anakataa kabisa kuyataja majina ya jua na mwezi, akiyaita tu mianga mikubwa iliyowekwa kutawala mchana na usiku. Majina yangeyapa heshima ya kimungu; kazi inayapa nafasi yao sahihi, chini ya Muumba. Musa anafanya kitu kilekile kwa Israeli waliokuwa wakikaribia nchi iliyojaa mahekalu. Upande mwingine, Paulo katika Warumi 1 anaeleza kile kinachotokea wakati onyo hili linapopuuzwa: watu hubadilisha utukufu wa Muumba kwa sura ya kiumbe, na giza linaingia moyoni. Musa alionya kabla; Paulo anaeleza baada. Kati yao kuna historia nzima ya wanadamu wakiinua macho mahali pasipofaa.

Tafakari

Ni kipawa gani maishani mwangu kimeanza kudai mahali ambapo ni pa Mtoaji pekee, na ninajuaje?

Israeli walipewa sauti bila umbo. Je, ninavumilia Mungu asiyeonekana, au ninatafuta daima jambo linalometa ili kuthibitisha kwamba yupo?