Mwanzo 14

Maandiko

Wafalme wanne kutoka mashariki wanashuka kwa nguvu dhidi ya wafalme watano wa bonde la Sidimu; Sodoma na Gomora wanashindwa, mashimo ya lami yanawameza wale wanaokimbia, na mali pamoja na watu wanachukuliwa mateka. Miongoni mwa mateka yupo Lutu, mtoto wa ndugu yake Abram, yule aliyechagua kuishi Sodoma. Habari inamfikia Abram kwenye mialoni ya Mamre, naye anawaongoza watu 318 waliozaliwa nyumbani mwake, anawafuatilia hadi kaskazini mwa Dameski, anawavamia usiku, na kurudisha kila kitu kilichoporwa. Anaporudi, wafalme wawili wanatoka kumlaki: Melkizedeki wa Salemu, kuhani wa Mungu aliye juu sana, akiwa na mkate na divai na baraka mdomoni; na mfalme wa Sodoma, akiwa na pendekezo la kibiashara. Abram anampa mmoja sehemu ya kumi ya kila kitu, na kwa mwingine anakataa hata uzi.

Kiini

Kuna jambo la kushangaza katika sura hii ambalo ni rahisi kulipita: Mungu hasemi hata neno moja. Hakuna "Mungu akamwambia Abram," wala ndoto, wala malaika, wala agano linalorudiwa. Ni majina ya wafalme, njia za majeshi, mashimo ya lami, hesabu za watu. Kama ukurasa ulitolewa katika kumbukumbu za vita za ulimwengu wa kale. Na bado, katikati ya ukimya huo, mdomo wa mgeni mmoja unatamka kile ambacho msimulizi hakutaka kukitamka: "Abarikiwe Mungu aliye juu sana, ambaye amekupatia adui zako katika mikono yako." Ushindi ule ambao Abram angeweza kuuhesabu kama matunda ya mkakati wake wa usiku unatajwa ghafla kama zawadi. Hapo ndipo kiini kilipo. Mungu anatenda hata pale asipozungumza, na mara nyingi tunatambua mkono wake baadaye tu, kupitia sauti ya mtu mwingine inayotuambia kile tulichokiishi lakini hatukukielewa.

Uzi Unaopita

Melkizedeki anaingia bila ukoo, bila historia, bila kwaheri. Anakuja na mkate na divai, anabariki, anapokea sehemu ya kumi, na anatoweka kutoka kwenye simulizi kama vile hakuwahi kuwapo. Ni mfalme na kuhani kwa wakati mmoja, jambo ambalo baadaye Israeli itakataza kabisa: mfalme kutoka Yuda, kuhani kutoka Lawi, kamwe si mtu mmoja. Lakini kabla ya Lawi kuzaliwa, kabla ya Sinai, kuna mtu anayesimama Salemu akiwa vyote viwili. Zaburi 110 itamshika mkono huyu na kumwambia mfalme wa Daudi: "Wewe ni kuhani hata milele kwa mfano wa Melkizedeki." Na Waebrania itachukua mstari huo na kuuweka juu ya Yesu, kuhani asiye na mwanzo wala mwisho wa siku. Si fumbo lililotatuliwa; ni fumbo lililohifadhiwa. Kuna ukuhani uliokuwepo kabla ya dini ya Israeli, na baraka inayomfikia Abram kutoka nje ya ahadi yake mwenyewe. Mungu alikuwa akifanya kazi mahali ambapo Abram hakujua jina lake.

Kioo

Mfalme wa Sodoma anatoa pendekezo linaloonekana zuri: "Nipatie watu, na ujichukulie wewe mwenyewe mali." Hakuna hila wazi hapo. Ni mgawanyo wa haki kwa macho ya kawaida; Abram alipigana, Abram anastahili. Lakini Abram anaona kile ambacho sisi mara nyingi hatukioni: kwamba kuna utajiri unaokuja na kamba ndefu iliyofungwa mkononi mwako. "Ili kwamba usiseme, nimemfanya Abram kuwa tajiri." Hii ni habari yako kazini pale unapopewa nafasi inayokugharimu ukimya fulani. Ni habari ya mkopo kutoka kwa ndugu ambaye atautumia miaka kumi kukukumbusha. Ni habari ya kila zawadi inayoonekana bure lakini inanunua sehemu ya roho yako. Abram hakukataa kwa sababu mali ni mbaya; alikataa kwa sababu alikuwa amekwisha inua mkono wake kwa Yahwe, na mikono miwili haiwezi kuinuliwa kwa mabwana wawili. Leo, fikiria kitu kimoja ulichopewa au kinachokupewa ambacho kinakufunga; andika jina la mtoaji katika kijikaratasi, na useme kwa sauti: "Mungu aliye juu sana ndiye anitajirishaye."

Mhusika Mkuu

Abram katika sura hii si yule mzee mwenye mashaka tunayemjua. Ni mtu wa vitendo: anasikia habari, anahesabu watu wake, anafuatilia usiku wa manane umbali wa mamia ya kilomita, anagawanya jeshi lake kama kamanda mwenye uzoefu. Hakuna maombi yaliyoandikwa, hakuna kusita. Na bado huyu ni mtu yule yule ambaye, miaka michache iliyopita, alimruhusu Lutu achague nchi nzuri kwanza, na baadaye atacheka kwa ahadi ya Mungu. Jambo linalomfanya ajitokeze si ushujaa wake, bali anachokifanya baada ya ushindi. Mtu aliyeshinda vita ana haki ya kuchukua nyara; ndivyo ulimwengu wa kale ulivyokuwa. Abram anaachia kila kitu isipokuwa chakula kilichokwisha liwa na sehemu ya washirika wake, Aneri, Eshkoli na Mamre, ambao hawakufungwa na kiapo chake. Ni mtu mwenye nguvu anayejua mpaka wa nguvu zake. Hiyo ni aina ya utakatifu usio na kelele.

Kidogo Kinachofungua

"Watu 318." Ni hesabu ya ajabu kuiweka katika simulizi takatifu. Si "jeshi kubwa," si "watu wengi," bali namba kamili, kama orodha ya mfanyabiashara. Na wanaelezwa kwa usahihi: "waliofunzwa na kuzaliwa nyumbani mwake." Hawakuwa mamluki. Walikuwa watu wa nyumbani, waliokulia chini ya hema lake, watu ambao Abram aliwajua kwa majina. Namba hii ndogo inasimama dhidi ya orodha ndefu ya wafalme wanne na majeshi yao yaliyokanyaga nchi nzima kutoka Ashteroth Karnaimu hadi El Parani. Msimulizi anataka tuhisi uwiano usiolingana. Wafalme wanaandika historia; mwanaume mmoja mwenye watu wa nyumbani anaibadilisha. Na kitu kingine: Abram hakuenda vitani kwa ajili ya ardhi, mafuta ya ushindi, au heshima. Alienda kwa sababu "ndugu yake" alikuwa amechukuliwa, yule yule aliyemwacha na kuchagua Sodoma. Upendo hauhesabu makosa ya zamani kabla ya kuokoa.

Mazingira

Tunakaa hapa katika ulimwengu wa milki ndogo za Mashariki ya Kati, miaka mingi kabla ya Israeli kuwa taifa. Wafalme wa mashariki, labda kutoka eneo la Mesopotamia, walidhibiti njia za biashara kuelekea kusini kupitia Bonde la Yordani. Miji mitano ya bonde ilikuwa ikilipa kodi kwa miaka kumi na miwili; kuasi kwao mwaka wa kumi na tatu kulikuwa ni biashara, si uhuru. Abram ni mgeni katika nchi hii, "mwebrania," neno linalomaanisha yule aliyevuka, mtu kutoka upande wa pili. Hana jiji, hana kuta, hana kiti cha enzi. Ana hema, mifugo, washirika watatu wa Kiamori, na ahadi aliyopewa na Mungu asiyeonekana. Mahali pekee palipo na utakatifu katika sura hii ni Salemu, mji ambao baadaye utaitwa Yerusalemu. Hapo ndipo mkate na divai vinatolewa kwa mtu asiye na nyumba.

Tafakari

Ni wapi katika mwaka uliopita ambapo Mungu alikuwa akitenda bila kusema neno, na ni nani aliyekusaidia kuliona hilo baadaye?

Ni zawadi gani uliyoikubali ambayo sasa inakushikilia, na ingegharimu nini kuirudisha?