Mwanzo 35

Maandiko Yenyewe

Mungu anamwamuru Yakobo kupanda Betheli, mahali pale pale alipomwona akikimbia ghadhabu ya Esau miaka mingi iliyopita, na kujenga madhabahu. Yakobo anaitikia kwa kuamuru nyumba yake yote kuzika miungu ya kigeni na hereni chini ya mwaloni karibu na Shekemu, kujitakasa na kubadili mavazi. Njiani Mungu anaweka hofu juu ya miji ya jirani, hivyo hakuna anayewafuatia. Huko Betheli Mungu anamtokea tena, anathibitisha jina jipya Israeli, na kurudia ahadi ya uzao, wafalme na nchi. Kisha kifo kinaingia: Debora mlezi anakufa, Raheli anakufa akimzaa Benyamini njiani kuelekea Efrathi, Rubeni anamtia unajisi Bilha, na mwishowe Isaka anakufa akiwa amejaa siku, na Esau na Yakobo wanamzika pamoja.

Kiini

Sura hii inaonyesha jinsi neema inavyofanya kazi: si kwa kumkuta mtu akiwa safi, bali kwa kumwita arudi. Mungu hamwambii Yakobo "jitakase kisha nitakutokea"; anasema "Inuka, panda kwenda Betheli," na utakaso unafuata wito, hauutangulii. Hapo ndipo tofauti kati ya dini na agano inapoonekana wazi. Agano si mkataba wa biashara ambapo Yakobo analipa kwa utii; ni ahadi ya Mungu inayoendelea kudumu hata baada ya udanganyifu wa Yakobo, machafuko ya Shekemu, na sanamu zilizofichwa ndani ya hema zake. Mungu anajitambulisha kama "Mungu Mwenyezi" na kutoa amri inayorudi hadi uumbaji: "Uwe mwenye kuzaa na kuongezeka." Yaani, kusudi la Mungu kwa ulimwengu, lililoharibiwa na dhambi, sasa linabebwa na familia moja yenye vidonda. Utakatifu si sharti la kukubaliwa; ni jibu la mtu aliyekwisha kubaliwa.

Uzi Unaounganisha

Ahadi anayopewa Yakobo ina maneno mawili yanayotazama mbali zaidi kuliko hema zake: "wafalme watatoka miongoni mwa uzao wako." Hadi sasa familia hii imezalisha wachungaji, wadanganyifu na wauaji wa kisasi, si wafalme. Lakini neno hili linaanza safari ndefu inayopita kwa Daudi na kuishia kwa yule aliyezaliwa Bethlehemu. Na hapo ndipo uzi mwingine unapoungana kwa namna ya kushangaza: Raheli anakufa "katika njia iendayo Efrathi (ndio Bethlehemu)," akizaa mwana katika uchungu. Mathayo anapoandika juu ya watoto waliouawa na Herode, anamkumbuka Raheli akilia juu ya watoto wake. Yaani mahali pale pale ambapo mama wa Israeli alikufa akizaa, Mungu siku moja atazaa wokovu kwa ulimwengu. Agano halisafiri kwa njia ya mafanikio; linasafiri kwa njia ya makaburi na ahadi zinazoendelea kudumu juu ya makaburi hayo.

Kioo

Jambo linalotia kigugumizi ni kwamba sanamu hizo zilikuwa zimesafiri na Yakobo muda wote. Alikuwa amekutana na Mungu Peniueli, alikuwa amepatanishwa na Esau, na bado kwenye mizigo ya nyumba yake kulikuwa na miungu ya kigeni na hereni za kinga. Hatuzitupi kwa sababu tunaziamini sana; tunazihifadhi kwa sababu hatuthubutu kuzikosa. Akaunti ya siri ya fedha "kwa ajili ya tahadhari." Nambari ya simu usiyoifuta ingawa unajua ni mlango. Kazi unayoishikilia kwa sababu ndiyo inayokupa thamani mbele ya watu. Mahusiano unayoyatunza kama bima dhidi ya upweke. Yakobo hakuvunja sanamu hizo mbele ya watu; alizifukia chini ya mwaloni, mbali na njia yake. Leo, kabla hujalala, chagua kitu kimoja halisi kinachoshikilia tumaini lako badala ya Mungu, na kiondoe: futa ile nambari, ondoa ile app, toa kile kitu nje ya nyumba yako.

Mhusika Mkuu

Yakobo wa sura hii ni mtu aliyechoka. Anatii haraka, anajenga madhabahu, anamwaga mafuta juu ya nguzo, lakini maisha yake yanaendelea kubomoka kila upande. Mlezi wa mama yake anakufa. Mke wake mpendwa anakufa akimzaa. Mwanawe wa kwanza anamdhalilisha hadharani, na Yakobo hasemi neno hata moja; ukimya wake ni ule ule uliokuwepo baada ya Dina kutendewa. Hapa kuna mtu ambaye Mungu amembadilisha jina lakini bado hajamaliza kumbadilisha tabia. Na hapo ndipo tendo lake moja la ushujaa linapong'aa: mke wake anapomwita mtoto Benoni, "mwana wa huzuni yangu," Yakobo anakataa jina hilo na kumwita Benyamini. Hataruhusu maumivu ya mwisho ya Raheli yawe neno la mwisho juu ya mtoto huyo. Hiyo ni imani ndogo, iliyochoka, lakini ni imani.

Muktadha

Tunasoma sura hii mara tu baada ya mauaji ya Shekemu. Yakobo ni mgeni asiye na jeshi katika nchi ya Wakanaani waliokasirika, na hofu yake ni halisi kabisa; ndiyo maana maneno "Mungu akaifanya miji yote iliyokuwa karibu nao kuhofu" si mapambo bali ni ulinzi wa dharura. Safari ya kwenda Betheli ni ya kupanda, takriban kilomita thelathini kuelekea milimani. Tendo la Rubeni kulala na Bilha si tamaa tu; katika utamaduni ule, kumchukua suria wa baba ni kudai mamlaka ya baba kabla hajafa, ni mapinduzi ya kifamilia. Na mwisho wa sura, Yakobo anamfikia Isaka huko Hebroni baada ya miaka zaidi ya ishirini ya kutengana. Ndugu wawili waliotengwa na wizi wa baraka wanasimama pamoja kaburini mwa baba yao. Upatanisho hauondoi historia; unaibeba.

Swali

Kwa nini baraka kubwa kuliko zote inafuatwa mara moja na kifo? Mungu anathibitisha agano, anashuka kutoka mahali pale, na ndani ya mistari michache Raheli anakufa. Maandiko hayatoi maelezo yoyote. Hayasemi kwamba ilikuwa adhabu kwa sanamu alizoiba, wala hayatoi faraja ya kitheolojia. Tunaachwa na nguzo moja ya jiwe barabarani. Nadhani ni vizuri tusiipake rangi: agano halitufanyi kuwa salama dhidi ya huzuni, linatufanya kuwa wa Mungu ndani ya huzuni. Ahadi ya uzao na wafalme ilikuwa kweli hata siku ile Yakobo alipokuwa akichimba kaburi. Hilo halipunguzi maumivu. Linamaanisha tu kwamba maumivu si neno la mwisho, na kwamba Mungu anayezungumza Betheli hatoroki kaburini.

Kutafakari

Ni kitu gani umekibeba safarini kwa miaka mingi, ukikijua ni sanamu, lakini ukiogopa kuishi bila kinga yake?

Ni jina gani la huzuni ambalo umelipa maisha yako, na Mungu anakuita ulibadilishe kuwa jina la tumaini?