Mwanzo 39

Maandiko

Yusufu, aliyeuzwa na ndugu zake, anaishia sokoni la watumwa Misri, ananunuliwa na Potifa, afisa wa Farao. Katika nyumba ile mgeni huyu asiye na haki wala jina anapanda hadi kuwa msimamizi wa kila kitu, kwa sababu moja tu inayorudiwa kama kiitikio: "Yahwe alikuwa pamoja na Yusufu." Kisha mke wa bwana wake anamtaka kitandani; anakataa siku baada ya siku, anakimbia akiacha nguo yake mkononi mwake, na nguo hiyo hiyo inageuzwa ushahidi wa uongo dhidi yake. Anaishia gerezani la wafungwa wa mfalme. Na pale, chini kabisa, sentensi ile ile inarudi tena: "Lakini Yahwe alikuwa pamoja na Yusufu."

Kiini

Sura hii inasimulia jambo gumu: uwepo wa Mungu haumzuii mwenye haki asiteseke; unamsindikiza ndani ya mateso. Mara nne msimulizi anasisitiza kwamba Yahwe yuko pamoja na Yusufu, na kila mara baada ya kushuka zaidi, si kupanda. Baraka hapa haimaanishi usalama; inamaanisha ushirika. Zaidi ya hayo, baraka hiyo inavuja: "Yahwe akaibariki nyumba ya Mmisri kwa sababu ya Yusufu." Nyumba ya kipagani inanufaika kwa sababu ya mmoja mwaminifu aliye kati yao, ambayo ni ahadi ya Ibrahimu ikitimia mahali pasipotarajiwa. Na uaminifu wa Yusufu si wa kimaadili tu bali wa kitheolojia: "naweza kufanya uovu mkuu namna hii na kumtenda dhambi Mungu?" Dhambi si kuvunja sheria ya nyumba; ni kumsaliti Yule aliye pamoja naye gizani.

Uzi Mwekundu

Kuna mfano hapa ambao hauhitaji kulazimishwa: mtu anayependwa na baba yake, anayeuzwa kwa fedha na ndugu zake, anayeshtakiwa kwa uongo na mashahidi wa uwongo, anayehukumiwa bila hatia, anayewekwa mahali pa wahalifu, na ambaye kupitia kushuka kwake taifa zima linaokoka njaa. Yusufu si Kristo, lakini njia yake ina umbo la njia ya Kristo. Katika Yusufu tunaona kwamba Mungu ameanza mapema kuandika mchoro wa wokovu unaopita katika udhalimu, si kuzunguka udhalimu. Na kuna tofauti muhimu: Yusufu alishtakiwa kwa uongo na akakataa dhambi; Yesu alishtakiwa kwa uongo na hakuwa na dhambi kabisa. Yusufu aliacha nguo yake ili aokoke; Yesu alivuliwa nguo zake na hakukimbia. Yusufu aliteseka na kunusurika; Yesu aliteseka na kufa. Kile ambacho Yusufu alikuwa kivuli chake, Yesu alikuwa ukamilifu wake.

Kioo

Sura hii inagusa mahali penye maumivu: dhana yetu ya kimya kwamba mwenendo mwema unapaswa kulipwa kwa maisha rahisi. Umekataa rushwa ofisini na ukapitwa na cheo. Umekaa mwaminifu katika ndoa ngumu na hakuna aliyekushukuru. Umesema ukweli kanisani na ukaitwa mgomvi. Yusufu anakuonyesha kwamba unaweza kufanya jambo sahihi kabisa na bado ukafungwa gerezani, na kwamba hiyo si ishara ya kutelekezwa. Lakini sura hii pia inakuchoma mahali pengine: Yusufu hakukaa akijadiliana na jaribu; alikimbia, akiacha hata nguo yake. Kuna vishawishi ambavyo hushindwi kwa hoja bali kwa miguu. Leo, kabla ya jioni, ondoa kitu kimoja kinachokuvuta kila mara: futa ile namba, ondoa ile app, au funga ile mazungumzo yanayokupeleka mahali usipotaka kufika. Kimbia, hata kama utaacha kitu mkononi mwake.

Mhusika Mkuu

Mhusika mkuu wa sura hii si Yusufu; ni Yahwe. Yusufu hasemi mengi, halalamiki, hajitetei hata pale Potifa anapokasirika. Msimulizi hatuambii alichohisi akiwa gerezani, na huo ukimya ni wa makusudi. Kinachorudiwa ni Mungu: alikuwa pamoja naye, alifanikisha kila alichokifanya, alimwonyesha "uaminifu wa agano." Neno la Kiebrania hapa ni hesed, upendo wa agano usiokwisha, uleule anaotumia Mungu kujielezea mwenyewe. Yaani gerezani mwa Misri, mbali na nchi ya ahadi, mbali na familia, Mungu anamtendea Yusufu kama mtu wa agano. Yusufu mwenyewe anaonekana kama mtu aliyejifunza mapema kwamba hadhi yake haitokani na hali yake. Alikuwa mtumwa mwaminifu na mfungwa mwaminifu, kwa sababu utambulisho wake ulikuwa mahali ambapo Potifa wala mkewe hawakuweza kufikia.

Wasikilizaji wa Kwanza

Israeli iliyosikia hadithi hii kwa mara ya kwanza ilijua ladha ya Misri: utumwa, uonevu, kutoaminiwa, kushtakiwa kwa uongo. Kwao, Yusufu hakuwa shujaa wa mbali bali picha yao wenyewe. Nyumba ya Potifa, gereza la mfalme, mgeni Mwebrania anayedharauliwa kwa jina lake la kabila, hayo yote yalikuwa ulimwengu waliouishi. Na walichosikia kilikuwa habari njema ya ajabu: Yahwe hakuachwa nje ya mipaka ya Kanaani. Alikuwa pamoja na mtu wake katika nchi ya miungu mingine, ndani ya gereza la mfalme mgeni. Kwa watu waliohofia kwamba uhamisho ulimaanisha kuachwa na Mungu, sentensi ile inayorudiwa ilikuwa msingi wa kusimama. Mungu wao si mungu wa eneo; anasafiri na wafungwa.

Maandiko Mengine

Sura hii haipati maana yake kamili mpaka Mwanzo 50:20, ambapo Yusufu anawaambia ndugu zake kwamba waliyokusudia kwa ubaya, Mungu aliyakusudia kwa wema, ili watu wengi waokolewe. Hiyo ndiyo sarufi ya msalaba: uovu wa wanadamu na kusudi la Mungu vikitokea katika tukio moja, bila uovu kuhalalishwa. Na tunaposoma katika 1 Petro 2 kwamba Kristo alipoteswa hakutisha bali alijikabidhi kwake yeye ahukumuye kwa haki, tunasikia mwangwi wa ukimya wa Yusufu mbele ya Potifa. Wale wanaoteseka wakifanya mema hawana bahati mbaya; wanatembea katika njia iliyopigwa na mguu wa Bwana wao mwenyewe.

Tafakari

Ni wapi maishani mwako unadhani kushuka kwako ni ishara kwamba Mungu ameondoka, wakati huenda ndipo alipo pamoja nawe?

Yusufu aliita dhambi "kumtenda dhambi Mungu," si kuvunja sheria ya nyumba. Je, jaribu unalopambana nalo sasa ungeliliona vipi tofauti ukilitazama kwa macho hayo?