Yeremia 17

Maandiko

Sura hii inafunguka kwa picha kali: dhambi ya Yuda imeandikwa "kwa kalamu ya chuma yenye ncha ya almasi," si kwenye mawe bali "kwenye kibao cha mioyo yao" na kwenye pembe za madhabahu wanazoziabudia. Kisha Yeremia anaweka mbele yetu njia mbili zinazopingana, mtu anayemtegemea mwanadamu ambaye ni kama kichaka jangwani, na mtu anayemtegemea Bwana ambaye ni kama mmea kando ya mto, na anafunua kwamba moyo wenyewe ndio tatizo: "Moyo ni mdanganyifu zaidi kuliko kitu kingine chochote." Sura inamalizika kwa maombi ya nabii mwenye maumivu na kwa ujumbe wa Sabato langoni mwa Yerusalemu, ambapo mji mzima unapewa chaguo kati ya uzima wa milele na moto usiozimika.

Kiini

Jambo la kutisha hapa si adhabu bali mahali dhambi ilipoandikwa. Torati iliandikwa kwenye mbao za mawe kwa kidole cha Mungu; sasa dhambi imechongwa kwenye mbao za mioyo kwa chuma na almasi, yaani vitu vigumu kuliko vyote. Yaani tatizo la Yuda si desturi mbaya inayoweza kubadilishwa kwa mageuzi ya kidini, ni uandishi wa ndani usiofutika kwa juhudi za kibinadamu. Ndiyo maana Mungu anajitambulisha kama yule "ninayechunguza akili, ambaye hujaribu viuno": hakuna dini ya nje inayoweza kumdanganya. Na ndiyo maana laana na baraka za mistari 5 hadi 8 hazihusu tabia bali mizizi, mahali moyo unapotafuta uhai wake. Kuachana na Bwana ni kuachana na "chemchemi ya maji yaliyo hai," yaani ni kuchagua kiu ya kudumu ukiwa umesimama karibu na mto.

Uzi Unaopita

Kile kinachoandikwa kwa chuma na almasi katika mstari wa 1 kinapata jibu lake baadaye katika kitabu hiki hiki. Katika sura ya 31 Bwana anaahidi agano jipya ambapo yeye mwenyewe ataiandika sheria yake ndani ya mioyo. Ni picha ile ile ya uandishi wa ndani, lakini mkono unabadilika: badala ya taifa likichonga dhambi yake mwenyewe kwa kalamu ngumu, Mungu anachukua kalamu. Hapo ndipo Yeremia 17 inaposhikamana na Kristo. Moyo mdanganyifu hauwezi kujifundisha ukweli, kama vile mmea hauwezi kujichimbia mto. Yesu alipokaa kwenye sikukuu na kuwaita wenye kiu waje kwake ili mito ya maji yaliyo hai itiririke kutoka ndani yao, alikuwa akijibu shtaka la mstari wa 13: taifa lilimwacha chemchemi, na chemchemi ikaja kuwatafuta wao.

Kioo

Swali la sura hii si "unaamini nini" bali "mizizi yako imeenea wapi". Mtu anayemtegemea mwanadamu si mkana Mungu; ni mtu anayeenda kanisani lakini usalama wake halisi upo kwenye akaunti ya benki, kwenye bosi anayempenda, kwenye mume au mke anayempongeza, kwenye afya ya mwili wake. Jaribio la kweli linakuja "mwaka wa ukame": kazi inapopotea, jibu la hospitali linapokuwa baya, ndoa inapokuwa kimya. Ndipo unapogundua kama ulikuwa kichaka cha Araba au mmea kando ya mto. Na mstari wa 11 unaongeza kisu: utajiri uliopatikana kwa udhalimu, hata kwa udhalimu mdogo wa mikataba na kodi, utakuacha njiani. Leo, andika kwenye karatasi jina moja la kile ulichokitegemea wiki hii kwa amani yako, kisha sema kwa sauti maneno ya mstari wa 14: "Niponye, Bwana, na mimi nitaponywa!"

Muktadha

Tuko Yerusalemu katika miaka ya mwisho ya ufalme wa Yuda, baada ya mageuzi ya Yosia kufifia. Madhabahu za Ashera chini ya "miti ya majani kwenye milima mirefu" zimerudi, ishara kwamba ibada ya Bwana ilichanganywa na dini za rutuba za majirani. Kisiasa Yuda ni mche kati ya himaya kubwa, na jaribu la kila mfalme ni kutafuta nguvu kwa mwanadamu, mikataba na Misri au Babeli. Ndiyo maana laana ya mstari wa 5 ni ya kisiasa kama ilivyo ya kiroho. Na Yeremia anatumwa kusimama langoni, mahali pa biashara, hukumu na maonyesho ya mamlaka ya kifalme. Kuhubiri pale ni kuingilia uchumi wa mji hadharani, mbele ya wafalme wanaoingia na kutoka.

Maandiko Yanayoitikiana

Mistari 5 hadi 8 ni Zaburi ya kwanza iliyoandikwa upya kwa wino mzito zaidi. Zaburi 1 inasema heri mtu asiyekwenda katika shauri la wasio haki, na inamlinganisha na mti uliopandwa kando ya vijito vya maji. Yeremia anachukua picha ile ile lakini anahamisha mzizi wa jambo: si tabia ya nje, ni tumaini la ndani; na hataki tu kubariki, anaanza kwa laana. Kisha mstari wa 13 unarudisha shtaka la Yeremia 2, ambapo taifa linaachana na chemchemi ya maji yaliyo hai na kuchimba visima vilivyopasuka. Na sehemu ya Sabato inapata mwangwi wake baada ya uhamisho, wakati Nehemia anafunga malango ya Yerusalemu Ijumaa jioni ili wafanyabiashara wasiingie. Alikuwa akitii barua hii ya Yeremia neno kwa neno.

Undani

Mstari wa 11 unaleta ndege ambaye ni rahisi kumpita: kware akusanyaye mayai asiyoyataga. Picha yenyewe ni ya kejeli ya wafugaji: ndege anaatamia kwa bidii, anajidanganya kuwa amejenga kizazi, lakini vifaranga vinapoanguliwa vinamkimbia, kwa sababu havikuwa vyake tangu mwanzo. Ndivyo mali iliyokusanywa kwa udhalimu ilivyo. Haiondoki kwa wizi wa mtu mwingine, inaondoka yenyewe, kwa sababu haikuwahi kuwa yako. Na muda uliotajwa ni mkali zaidi: "wakati nusu ya siku zake ukipita", yaani si uzeeni bali katikati ya maisha, wakati bado unategemea kuvuna. Yeremia hasemi mtu huyo atakuwa maskini; anasema atakuwa mpumbavu, ambaye ni umaskini mbaya zaidi.

Tafakari

Ukichunguza mwaka mmoja wa ukame uliopita katika maisha yako, majani yako yalikauka au yalibaki mabichi, na hiyo inakuambia nini kuhusu mahali mizizi yako ilipo?

Yeremia anaomba Mungu awaangamize maadui zake huku akijua moyo wake mwenyewe ni mdanganyifu; unashughulikiaje mvutano huu unapoomba dhidi ya wale wanaokuumiza?