Yohana 4:21

Maandiko

Mwanamke Msamaria anamweka Yesu mbele ya mzozo wa karne nne: "Baba zetu waliabudu katika mlima huu. Lakini ninyi mwasema ya kuwa Yerusalemu ndiyo sehemu ambayo watu wanapaswa kuabudu." Ni swali la kutafuta mahali sahihi pa kuabudu. Jibu la Yesu halichagui upande wowote; linaondoa sahani yote mezani: "Mwanamke, niamini, wakati unakuja ambapo hamtamwabudu Baba katika mlima huu au Yerusalemu." Yerusalemu pia? Ndiyo, Yerusalemu pia. Hekalu lenye dhabihu, makuhani na Sanduku la Agano linaingia katika orodha ya vitu vinavyopita.

Kiini

Neno "wakati" hapa ni hōra katika Kiyunani, "saa". Katika Injili ya Yohana hili si neno la kawaida la kupima muda; ni neno la msalaba, saa ya Yesu kutukuzwa. Kwa hiyo Yesu hasemi tu kwamba kanuni za ibada zitabadilika kwa kupita kwa vizazi. Anasema kwamba kinachokuja ni tendo lake mwenyewe, na tendo hilo litafanya milima mitakatifu kupoteza nguvu yake ya kuunganisha mwanadamu na Mungu. Tazama pia jina analotumia: hawataabudu "Baba". Sio "Mwenyezi", sio "Mungu wa Israeli", bali Baba. Ibada haihamishwi kutoka mahali kwenda mahali; inahamishwa kutoka mahali kwenda uhusiano. Na uhusiano huo unapatikana kwa yule anayeongea nae mwanamke huyu kisimani.

Uzi Mwembamba

Kuanzia Musa, ibada ilihitaji mahali. Mungu aliweka jina lake kwenye hema, kisha kwenye hekalu, na kuja mbele zake kulimaanisha kuelekea sehemu maalum duniani. Hilo halikuwa kosa; lilikuwa ahadi iliyofungwa kwenye mawe. Lakini ahadi zilizofungwa kwenye mawe zinasubiri kutimizwa kwenye mwili. Ndiyo maana katika Yohana 2 Yesu anaonyesha mwili wake kama hekalu litakaloharibiwa na kusimamishwa kwa siku tatu; mstari wetu ni kivuli cha kauli hiyo hiyo. Ikiwa hekalu la kweli linatembea, lina kiu, limechoka na limekaa kisimani cha Yakobo, basi hoja ya Gerizimu dhidi ya Zayuni imekwisha. Uzi mwembamba unaopita katika Maandiko yote ni huu: Mungu anakaribia, hatua kwa hatua, mpaka anakaa kati yetu kama mtu.

Kioo

Sisi pia tuna milima yetu. Kanisa ulilobatizwa, mtindo wa nyimbo ulioukulia, kiti ulichokaa na mama yako, kikundi kile cha miaka ya tisini ambacho hakuna kinachokifikia tena. Vitu hivi ni vitamu, na Yesu hakuvidharau; alienda Yerusalemu kwenye sikukuu. Lakini anaposema hamtamwabudu Baba katika mlima huu, anagusa hofu yetu halisi: kwamba bila mahali pale, bila hali ile, Mungu atakuwa mbali. Ukweli ni kinyume. Ulipohamia mji mwingine, ulipopoteza kazi, ulipokuwa mgonjwa kitandani usiweze kuhudhuria, hukuachwa nje ya ibada. Ibada ilikufuata, kwa sababu Kristo hana anwani ya kijiografia. Leo, kabla ya kulala, ongea na Mungu kwa sauti kwa dakika tatu ukiita jina "Baba", si "Bwana" wala "Mungu", ili sikio lako lisikie jina Yesu alilolitumia hapa.

Swali

Ikiwa mahali hapahesabiki, kwa nini mstari unaofuata unasema "wokovu watoka kwa Wayahudi"? Yesu anafuta jiografia lakini hafuti historia. Anasema wazi kwamba Wasamaria "mwaabudu kile msichokijua" na kwamba upande wake unajua. Hili linauma katika masikio yetu yaliyozoea kusema kila mtu na njia yake. Yesu hasemi hivyo. Anasema kuna ukweli, na ukweli huo ulipita kwa watu fulani, kwenye maandiko fulani, hadi kufikia mtu mmoja aliyekaa kisimani. Na hapo kuna fumbo tunalopaswa kukiri: kwa nini Mungu alichagua njia ndogo, moja, ya kihistoria, badala ya kujifunua kwa wote sawasawa? Hakujibu. Anachojibu ni kwamba njia hiyo ndogo imefika hata Sikari, hata kwa mwanamke huyu.

Muktadha

Sikari ilikuwa chini ya Mlima Gerizimu, mahali Wasamaria walipoamini Ibrahimu alimtoa Isaka na ambapo hekalu lao lilisimama hadi Wayahudi walipolibomoa karibu miaka 130 kabla ya Kristo. Jeraha hilo lilikuwa bado bichi. Wasamaria walipokea vitabu vitano vya Musa tu; kwao Yerusalemu ilikuwa uzushi. Ndiyo maana maandishi yanasema "Wayahudi hawachangamani na Wasamaria". Ongeza hapo kuwa ni "muda wa mchana", saa ya joto kali ambapo hakuna mwanamke mwenye heshima anayekwenda kisimani, na historia yake ya wanaume watano. Mwanamke huyu ni mgeni mara tatu: kikabila, kidini na kijamii. Kwake Yesu anatoa tangazo kubwa kuliko lolote aliyolitoa Yerusalemu.

Mhusika Mkuu

Yesu amechoka. Yohana anaandika hivyo bila kupendezesha: "Yesu alikuwa amechoka kwa ajili ya safari na akakaa karibu na kisima." Hana ndoo. Anaomba maji. Na mtu huyu mwenye kiu ndiye anayetangaza mwisho wa enzi ya hekalu. Hili ni jinsi ya Mungu kuingia ulimwenguni: dhaifu kiasi cha kuomba msaada, mwenye mamlaka kiasi cha kufunga mabishano ya karne nne kwa sentensi moja. Tazama neno "niamini". Halikuwa hoja; lilikuwa mwaliko wa kutegemea mtu. Yesu hakumshinda mwanamke huyu kwa mjadala wa kitheolojia; alimwita kwa jina la heshima, "Mwanamke", akamwambia ukweli mchungu juu ya maisha yake bila kumkatalia, na akamwonyesha Baba. Huyu ndiye "mwokozi wa ulimwengu" ambaye Wasamaria wenyewe wamtambua baada ya siku mbili.

Tafakari

Mlima gani wa ibada unaoushikilia kwa nguvu kiasi kwamba bila huo unahisi Mungu hayupo?

Yesu alimwambia mwanamke huyu ukweli juu ya maisha yake kabla ya kumwonyesha Baba; ni ukweli gani juu yako ambao unaepuka kuuweka mbele za Mungu?