Yona 1:3

Maandiko

Mungu anasema, "Simama uende Ninawi," na Yona kweli anasimama, lakini miguu yake inageuka upande mwingine kabisa. Badala ya kuelekea mashariki, kuelekea mji mkuu wa taifa lenye ukatili, anashuka hadi bandari ya Yafa, anakuta meli inayoelekea Tarshishi, ncha ya mwisho ya ulimwengu unaojulikana wakati ule, analipa nauli kwa mkono wake mwenyewe na kupanda. Mstari huu unarudia mara mbili kusudi la safari yake, si tu mahali anapokwenda bali anapokimbia kutoka: "mbali na uwepo wa Yahweh." Hiyo ndiyo nia halisi. Si Tarshishi inayomvuta; ni uso wa Mungu unaomfukuza. Nabii aliyeitwa kupaza sauti anachagua kimya cha bahari, na analipia kimya hicho fedha taslimu.

Kiini

Kuna kitu kinachotetemesha hapa: mtu anayemjua Mungu wa agano anafikiri anaweza kutoka nje ya eneo lake. Yona mwenyewe atakiri baadaye kwamba Bwana ndiye "aliyeifanya bahari na nchi kavu" (1:9), na bado anapanda meli juu ya bahari hiyo hiyo kama njia ya kutoroka. Hapa ndipo theolojia ya mstari huu inapong'aa: kukimbia kutoka kwa Mungu daima ni jambo lisilowezekana kiteolojia, lakini la kweli kabisa kiroho. Yona hakimbii adhabu; anakimbia rehema. Anajua tabia ya Mungu wake, kwamba yu mwingi wa neema, na hataki neema hiyo imwagike juu ya Ninawi. Kwa hivyo dhambi yake si ukafiri bali ni kukataa upana wa upendo wa Mungu. Na hilo, kwa kweli, ni dhambi inayowakumba waumini zaidi kuliko wasioamini.

Uzi Unaounganisha

Yona anashuka. Anashuka Yafa, anashuka melikebuni, baadaye atashuka hadi tumbo la samaki na hadi "pande za ndani ya melikebu" ambako analala usingizi mzito. Kila hatua ni kuteremka. Na ndani ya kuteremka huko kunaanza kuonekana kivuli cha jambo kubwa zaidi: mtu mmoja anatupwa baharini ili wengine wasiangamie, na bahari inatulia. Yesu mwenyewe alishika ishara hii, akisema kwamba kizazi hakitapewa ishara nyingine ila ishara ya Yona. Lakini tofauti ni kubwa na haipaswi kufichwa: Yona anashuka kwa sababu anakimbia; Kristo anashuka kwa sababu anatii. Mmoja analipa nauli ili kuepuka mataifa, mwingine analipa kwa damu yake ili mataifa wakusanywe. Agano la Mungu na Israeli lilikuwa na lengo la mataifa tangu Abrahamu, na Yona ni nabii anayeukimbia utume ambao ni msingi wa wito wake mwenyewe.

Kioo

Kuna aina ya kutoroka ambayo haionekani kama uasi. Hakuna anayejua kwamba umeamua kutomjibu yule jirani mgumu, au kwamba umefanya kazi ziwe nyingi hasa ili usiwe na nafasi ya kukaa kimya mbele za Mungu. Yona hakuasi kwa kelele; alinunua tiketi tu. Aliteremka kwa utaratibu, kwa hatua zenye mantiki, kila moja ikionekana ni uamuzi wa kawaida wa mtu mzima. Na hapo ndipo kioo kinapotuchoma: uhamisho wetu wa kiroho mara nyingi unalipiwa kwa pesa zetu wenyewe, muda wetu, ratiba yetu. Tunajenga maisha ambamo sauti ya Mungu haiwezi kutufikia kirahisi, kisha tunaita hali hiyo uchovu. Swali si kama unamwamini Mungu; ni kama kuna mtu au kundi la watu ambao ungependelea rehema yake isiwafikie. Leo, andika kwenye karatasi jina la mtu mmoja ambaye ungeona vigumu kufurahi kama Mungu angemrehemu, kisha sema kwa sauti: "Bwana, mrehemu."

Wasikilizaji wa Kwanza

Kwa Waisraeli walioisikia hadithi hii, jina Ninawi halikuwa jina la mji tu; lilikuwa jina la hofu. Ashuru ilikuwa taifa lililokamata watu kwa ndoano, likawapeleka uhamishoni, likaacha vijiji vikiwa majivu. Kumwambia nabii wa Israeli aende kuhubiri kule ilikuwa sawa na kumtuma mtu aliyeokoka mauaji ya halaiki akahubirie wauaji. Kwa hivyo wasikilizaji wa kwanza hawakumchukia Yona katika mstari huu; wengi walimwelewa kabisa, na labda walisema moyoni, "Mimi pia ningepanda meli hiyo." Hapo ndipo kitabu kinapokuwa na nguvu: kinawavuta kwenye huruma kwa Yona, kisha kinawaonyesha kwamba huruma hiyo ni ukaidi dhidi ya moyo wa Mungu wao. Tarshishi, upande wa magharibi kabisa, ilikuwa mwisho wa ramani yao; Yona alikuwa amechagua kutoka kwenye hadithi kabisa.

Swali

Kama Mungu alijua kwamba Yona atakimbia, kwa nini alimwita? Na kwa nini hakumzuia mlangoni mwa Yafa, kabla ya nauli kulipwa na mabaharia wasio na hatia kuingizwa kwenye tufani isiyo yao? Jibu rahisi ni kwamba Mungu hutumia hata upinzani wetu, na ni kweli; wale mabaharia wanaishia kumwabudu Bwana. Lakini jibu hilo linaacha mzigo mzito: Mungu aliruhusu safari hii iendelee hadi watu wasiohusika waguswe. Ukweli usioepukika hapa ni kwamba uasi wa mtu mmoja wa Mungu hauishii kwake; unavuma kama upepo juu ya maisha ya wengine. Kwa nini Mungu anafanya kazi hivyo, kwa subira inayoonekana kama uzembe, sijui kabisa. Ninachojua ni kwamba hamwachi Yona wala hamwachi bahari.

Mazingira

Yona mwana wa Amittai aliishi karne ya nane kabla ya Kristo, wakati wa Yeroboamu wa pili, kipindi ambacho Israeli ilipanuka na kufanikiwa kiuchumi. Ashuru ilikuwa bado inakua, tishio linalonyemelea upeo wa macho. Yafa ilikuwa bandari pekee kubwa ya pwani ya Israeli, mahali pa wafanyabiashara wa Kifinisia, meli za mbao, harufu ya chumvi na lami. Bahari, kwa Waisraeli, haikuwa mahali pa likizo bali eneo la machafuko, maji ya kale yasiyodhibitiwa na mwanadamu. Kwenda Tarshishi, pengine upande wa Hispania, ilikuwa safari ya miezi, hatari kubwa, gharama kubwa. Yona alichagua machafuko badala ya utii. Kwa hadhira ya kale, kitendo hicho kilikuwa cha kichaa, isipokuwa kama mtu anakimbia kitu kinachotisha kuliko bahari yenyewe: kusudi la Mungu lililomzidi kipimo.

Maswali ya Kutafakari

Ni "nauli" gani unayolipa sasa, kwa muda au nguvu au pesa, ili kuepuka jambo moja ambalo unajua Mungu amekuwekea mbele yako?

Kama rehema ya Mungu ingewafikia wale unaowaogopa au kuwachukia zaidi, je, ungefurahi kweli, au ungetafuta meli?