Waamuzi 12

Maandiko

Efraimu anakuja kwa Yeftha na tishio la wazi: "Kwa nini umetangulia kupigana na wana wa Amoni, wala hukutuita twende pamoja nawe? Tutachoma nyumba yako." Ugomvi wa maneno unageuka vita ya ndugu, na Wagileadi wanakamata vivuko vya Yordani wakiwatambua Waefraimu kwa jinsi wanavyotamka neno moja: "Shiboleth" au "Sibboleth." Elfu arobaini wanakufa kwa sababu ya lahaja yao. Baada ya hapo sura inatulia ghafla: Yeftha anatawala miaka sita, anakufa, anazikwa; kisha Ibzani, Eloni, Abdoni, kila mmoja akiwa na hesabu ya wana, punda, miaka, na kaburi. Kelele za mauaji zinafuatwa na orodha tulivu ya waamuzi wanaokufa mmoja baada ya mwingine.

Kiini

Hii ni sura inayotufundisha kwamba dhambi ya Israeli haikuwa tu kuabudu miungu ya Wakanaani; ilikuwa pia kutoweza kuishi kama watu mmoja wa Mungu. Yeftha aliyeokoa Israeli anaanza kuwaua Israeli. Silaha ya utambulisho, lugha, ukoo, heshima iliyokosekana, inakuwa kali kuliko upanga wa Waamoni. Na kumbuka jinsi Yeftha anavyojisemea: "nikaweka uhai wangu na nguvu yangu mwenyewe." Anakiri kwamba Bwana alimpa ushindi, lakini kiini cha hoja yake ni heshima yake mwenyewe. Ndipo penye kiini cha maandiko haya: mwokozi anayebeba majeraha ya nafsi yake huwageuza wale anaowaokoa kuwa maadui. Israeli haihitaji shujaa mwingine mwenye hasira; inahitaji mwamuzi ambaye moyo wake si wa kujitetea, bali wa kujitoa.

Uzi Unaopita Katikati

Angalia mdundo wa sura hii: akafa, akazikwa; akafa, akazikwa; akafa, akazikwa. Kila mwamuzi anaisha kwenye kaburi lake, na Israeli inarudi kwenye ukosefu wake. Waamuzi wanaweza kuponya kwa muda, hawawezi kubadili mioyo. Kitabu chote kinatuvuta kuelekea Mwamuzi ambaye kaburi lake litakuwa tupu, ambaye utawala wake hauhesabiwi kwa miaka sita au minane. Na kuna kidokezo kimoja kidogo kinachosisimua: mwamuzi anayefuata anatoka Bethlehemu. Mji ule mdogo, wa kawaida, ambao siku moja utamzaa Mfalme asiyekufa. Zaidi ya hayo, Kristo ndiye kinyume kamili cha vivuko vya Yordani: Paulo anasema kwamba yeye ndiye amani yetu, aliyevunja ukuta wa kizuizi kilichotutenganisha. Pale Wagileadi walipoua kwa sababu ya lahaja, msalaba unakusanya kutoka kila lugha.

Kioo

Ndugu, ni rahisi kusoma "Shiboleth" kama historia ya kale hadi tunapogundua tunavyo vipimo vyetu wenyewe. Namna mtu anavyoomba. Msamiati anaotumia kuhusu wokovu. Kanisa alilotoka, elimu yake, kabila lake, mtaa wake. Tunauliza swali dogo, tunasikiliza mtamko, na tunaamua kimya kimya: huyu ni wetu, huyu si wetu. Katika ofisi, katika kikundi cha Biblia, katika ukoo unapogawanyika kwa mali au mazishi, kivuko cha Yordani kinajengwa upya. Na tazama chanzo cha vita hii: Efraimu alijisikia kupuuzwa, hakuitwa, heshima yake ikaguswa. Yeftha alijisikia kutelekezwa. Wote wawili walikuwa na hoja halali. Ndipo penye hatari: hasira yetu inapokuwa na hoja nzuri, tunajiruhusu kuwa wakatili. Sikiliza jinsi unavyotetea nafsi yako wiki hii.

Wasikilizaji wa Kwanza

Wale waliosikia hadithi hii kwa mara ya kwanza walikuwa Waisraeli wanaokumbuka gharama ya migogoro ya makabila. Efraimu lilikuwa kabila kubwa, lenye kiburi, lenye desturi ya kudai kuwa kila ushindi lipitie kwao. Gileadi, ng'ambo ya Yordani, ilikuwa ukingoni, ikishukiwa kuwa nusu-Israeli, na tuhuma yao inatamkwa wazi: "Ninyi Wagileadi ni wakimbizi katika Efraimu." Msikilizaji wa kale alifahamu uchungu wa maneno hayo: kuambiwa hutoshi, wewe ni mtu wa nje ndani ya nyumba yako mwenyewe. Elfu arobaini waliouawa ilikuwa idadi inayowagusa moyoni; ndugu waliwaua ndugu kwenye vivuko vya mto uleule waliovuka kwa ahadi. Waliisikia hadithi hii kama uchunguzi wa uchungu: hivi ndivyo tunavyoharibu urithi wa Mungu tunapokosa mfalme wa kweli.

Mazingira

Tuko katika kipindi cha waamuzi, karne kadhaa kabla ya Daudi, wakati Israeli ilikuwa mkusanyiko wa makabila bila serikali kuu, bila jeshi la kudumu, wakiongozwa na viongozi wa muda ambao Mungu aliwainua wakati wa shida. Yeftha alikuwa mtoto wa kahaba, aliyefukuzwa na ndugu zake, aliyerudi kama kiongozi wa mapigano kwa sababu Gileadi ilihitaji mtu jasiri. Historia yake yote ni ya mtu anayejaribu kuthibitisha thamani yake. Yordani hapa si mpaka wa kigeni bali kiungo kati ya ndugu, na vivuko vyake ndio mahali pa kupita, pa biashara, pa kurudi nyumbani. Kuvifunga ni kuvunja mwili wa taifa. Sura inaisha na waamuzi watatu wenye wana wengi na punda sabini: utajiri, utulivu, ushawishi wa kifamilia. Amani, ndiyo, lakini amani isiyo na kina.

Mhusika Mkuu

Yeftha ni mtu mwenye majeraha yanayotawala. Alikataliwa mapema, na kila hatua ya maisha yake baadaye ni jibu kwa kukataliwa kule. Anaongea kwa lugha ya mahesabu: nilikuita, hukuniokoa, nikaweka uhai wangu mwenyewe. Hata anapomkiri Mungu, "Bwana alinipa ushindi," anaitumia kauli hiyo kama hoja ya kujitetea, si kama sifa. Yeye ni mfano wa kiongozi mwenye imani halisi lakini isiyoponya kiburi chake. Anaweza kushinda Waamoni; hawezi kuvumilia dharau ya ndugu. Na hapo tunaona tofauti isiyo ya kubuni kati yake na Yesu. Petro alikanwa kwa mtamko wake wa Kigalilaya usiku wa mateso, akadanganya, akakana; hakuuawa kwenye kivuko, alirudishwa kwa upendo. Mwamuzi wa kweli hujibu dharau kwa kujitoa, na majeraha yake huwa uzima wetu.

Maswali ya Kutafakari

Ni "Shiboleth" gani ninayotumia, hata kwa siri, kupima ni nani wa kwetu na nani si wa kwetu?

Ni jeraha lipi la kukataliwa ninalobeba, na linaendeshaje namna ninavyojitetea mbele ya ndugu zangu?