Waamuzi 9

Maandiko

Abimeleki, mwana wa Yerubaali (Gideoni) aliyezaliwa na suria wa Shekemu, anakwenda kwa jamaa za mama yake na kuuliza swali la kisiasa lenye sumu: ni bora watawaliwe na wana sabini au na mtu mmoja? Kwa vipande sabini vya fedha vilivyotolewa katika hekalu la Baali Berith anaajiri wapiganaji, anawaua ndugu zake juu ya jiwe moja, na anatawazwa mfalme chini ya mwaloni wa Shekemu. Yothamu pekee ananusurika, anapaza sauti juu ya Mlima Gerizimu fumbo la miti iliyomchagua mti wa miiba, na anatamka laana ya moto. Miaka mitatu baadaye moto huo unawaka: Shekemu inabomolewa na kumwagiwa chumvi, watu elfu wanaungua katika ngome, na jiwe la kusagia linalotupwa na mwanamke linavunja fuvu la mfalme.

Kiini

Sura hii haisemi kwamba Mungu alikaa kimya. Inasema jambo gumu zaidi: "Mungu alituma roho mbaya kati ya Abimeleki na viongozi wa Shekemu." Hukumu haiji kama radi kutoka mbinguni bali kama kutoelewana kati ya washirika wa uhalifu. Wale walioshirikiana kumwaga damu wanageuziana visu. Hii ndiyo namna ya Mungu inayotisha zaidi: kuwaacha watu wale matunda ya mikataba yao wenyewe, hadi mwisho. Na sura inaisha kwa maelezo yasiyo na utata: Mungu "akafanya uovu wote wa watu wa Shekemu ugeuke juu ya vichwa vyao wenyewe." Ni onyo kwamba mamlaka yaliyojengwa juu ya damu hubeba ndani yake mbegu ya kuanguka kwake. Hakuna mtu anayehitaji kumwadhibu Abimeleki; anajiadhibu mwenyewe, na Mungu anasimamia mchakato huo.

Uzi Unaounganisha

Israeli ilikuwa bado haijapata mfalme, na hapa tunaona mfano wa kwanza: si mchungaji bali mchinjaji. Gideoni alikuwa amekataa ufalme, lakini mwanawe anaununua kwa fedha za hekaluni. Kati ya Waamuzi na Wafalme, sura hii inasimama kama onyo: ufalme wa kibinadamu unaweza kuwa mti wa miiba unaotoa kivuli chembamba na moto mwingi. Ndipo tunapoona jinsi utawala wa Yesu unavyokuwa kinyume kabisa. Yeye hakuwaua ndugu zake ili apate kiti; alikufa akiwaita ndugu zake. Abimeleki alitawala miaka mitatu kwa hofu, akaomba kuuawa ili jina lake lisiaibike. Kristo alikubali aibu ya msalaba ili wengine waishi. Hilo si ulinganisho wa kubuni; ni tofauti ambayo maandiko yenyewe yanaijenga kati ya nguvu inayochukua na upendo unaojitoa.

Kioo

Swali la Abimeleki katika mstari wa pili ni la kisasa kabisa: "Ni kipi bora kwako?" Anawapa watu wa Shekemu udanganyifu wa kuchagua, huku akiwauzia hofu. Sisi pia tunanunuliwa hivyo: kwa kauli inayoonekana ya busara, kwa mtu anayetukumbusha kwamba ni "mfupa na nyama yenu," wa kwetu, wa kabila letu, wa chama chetu. Katika kanisa, katika kazi, katika familia, tunaunga mkono mtu si kwa sababu ana haki bali kwa sababu ni wetu. Angalia pia gharama ndogo mwanzoni: vipande sabini vya fedha tu. Ushirikiano na uovu huanza kwa bei nafuu. Lakini Shekemu iliyoanza kwa fedha kidogo iliishia ikiwa magofu yaliyomwagiwa chumvi. Uaminifu wa kikundi unaozidi uaminifu kwa ukweli daima huja kudai malipo yake.

Mhusika Mkuu

Abimeleki ni mtu anayeishi kwa hofu ya kudharauliwa. Jina lake linamaanisha "baba yangu ni mfalme," lakini yeye ni mwana wa suria, aliyeitwa na Yothamu "mwana wa mtumishi wake." Hiyo ndiyo jeraha linaloendesha kila kitu. Anaua sabini ili asiwe wa sabini na moja. Anaziba mji na chumvi ili usije ukamdhihaki tena. Na mwishowe, akiwa amevunjika fuvu, hangaiko lake si maisha bali sifa: "Chukua upanga wako ukaniue, kwa hiyo hakuna mtu atakayesema juu yangu, 'Mwanamke alimwua.'" Ni maneno ya kusikitisha kuliko yote katika sura hii. Mtu aliyeua ndugu sabini ili apate heshima, anakufa akihangaikia jinsi watu watakavyosimulia kifo chake. Hofu ya aibu ndiyo mungu aliyemtumikia, na ndiyo iliyomla.

Mazingira

Shekemu ilikuwa mji wa kale wa Wakanaani uliokaa kati ya Mlima Gerizimu na Mlima Ebali, mahali ambapo Israeli iliwahi kuweka agano lake. Sasa hekalu lake ni la "Baali Berith," yaani Baali wa Agano. Fedha za dini zinatumika kulipia mauaji, na sherehe ya mavuno ya zabibu inageuka kikao cha kumlaani mfalme. Katika ulimwengu huo, ukoo ndio kila kitu: mtu hulindwa na damu yake. Ndiyo maana Abimeleki anaanza kwa jamaa za mama yake, na ndiyo maana anaua ukoo mzima wa baba yake. Miji ilikuwa na minara ya ngome ambapo watu walikimbilia wakati wa hatari, na wanawake walisaga nafaka kwa mawe ya juu na chini juu ya paa. Maelezo hayo yote yanahitajika ili kuelewa mwisho.

Wasikilizaji wa Kwanza

Wasikilizaji wa kwanza walijua Shekemu kama mahali patakatifu, na kusikia "mwaloni karibu na nguzo iliyoko Shekemu" kuliwafanya wasimame wima: hapo ndipo mahali pa agano, sasa pamegeuka jukwaa la kutawaza muuaji. Walijua pia aibu ya kuuawa na mwanamke; hadithi ya Sisera na Yaeli ilikuwa bado mpya masikioni mwao. Kwa hiyo mwisho wa Abimeleki ulikuwa dhihaka takatifu, si ajali. Na waliposikia laana ya Yothamu ikitimia neno kwa neno, walielewa somo la kitaifa: taifa linalochagua viongozi kwa faida ya kikabila linavuna moto. Kwao hii haikuwa historia ya mbali bali kioo cha vijiji vyao vyenye ugomvi, na wito wa kutafuta Mfalme wa aina nyingine kabisa.

Maswali ya Kutafakari

Ni wapi katika maisha yangu ninakubali jambo baya kwa sababu mtu anayelifanya ni "mfupa na nyama yangu"?

Yothamu alipaza sauti kisha akakimbia. Je, kuna ukweli ambao Mungu ananiita kuutamka hata kama sitaweza kuudhibiti matokeo yake?