Luka 18:13

Andiko Lenyewe

Amesimama mbali, pale ambapo umati unaishia na ua wa hekalu unaanza kunyamaza. Hataki kusogea mbele. Macho yake yameshikamana na vumbi la sakafu, kana kwamba kuinua kichwa ni jeuri ambayo hastahili. Kisha mkono wake unagonga kifua chake, si mara moja bali kama mtu anayebisha mlango usiofunguka, na kutoka kinywani mwake inatoka sala fupi kuliko sala zote za siku ile: "Mungu, nirehemu mimi mwenye dhambi." Hakuna orodha ya matendo mema, hakuna kumbukumbu ya zaka wala mfungo, hakuna hata kulinganisha na wengine. Neno moja tu la haja, na jina moja tu la kutegemea. Yule Farisayo bado anaongea pale mbele; mtoza ushuru amekwisha maliza. Na Yesu anasema ni huyu, si yule, aliyerudi nyumbani akiwa amehesabiwa haki.

Kiini cha Ujumbe

Neno alilotumia mtoza ushuru si "nihurumie" tu. Kwa Kiyunani ni hilastheti, ombi linalonukuu ulimwengu wa dhabihu: "Mungu, uwe umeridhishwa kwangu, damu iwe imemwagwa kwa ajili yangu." Amesimama katika hekalu ambalo hasa liko pale kwa sababu hii, na anaomba kile ambacho hekalu lenyewe linaahidi. Hapo ndipo kiini kinapoumia: hesabu ya Mungu haifuati mizani yetu. Farisayo hakusema uongo hata mstari mmoja; kweli alifunga, kweli alitoa zaka. Lakini alifika mbele za Mungu kama mdaiwa aliyelipa deni lake, na Mungu hana kitu cha kumpa mtu asiyehitaji. Mtoza ushuru alifika mikono mitupu, na mikono mitupu ndiyo pekee inayoweza kupokea. Neema haipimwi kwa ustahili; inatolewa pale ambapo ustahili umekoma kabisa kudaiwa.

Uzi Unaounganisha

Sala hii ni ya kale kuliko yule aliyeisema. Ni sauti ya Zaburi 51, Daudi akiomba rehema bila kuleta kisingizio hata kimoja, na ni sauti ya kila mtu aliyewahi kusimama katika hekalu akijua kuwa dhabihu si mapambo bali ni ulazima. Lakini kuna kitu kinachotokea ndani ya Luka hapa ambacho ni kikubwa zaidi: yule anayesimulia mfano huu ndiye anayeelekea Yerusalemu. Mistari michache tu baadaye anasema wazi kwamba "atatiwa mikononi mwa watu wa Mataifa" na kwamba watamwua. Ombi la mtoza ushuru linaomba damu iwe imemwagwa; Yesu anatembea kuelekea mahali damu itakapomwagika. Mtoza ushuru anaondoka amehesabiwa haki kabla ya Msalaba kutokea, kwa sababu Mungu daima amekuwa akihesabia haki kwa msingi mmoja: kile ambacho yeye mwenyewe atatoa.

Kioo

Kuna njia laini ya kusoma mfano huu, nayo ni kumshukuru Mungu kwamba wewe si kama yule Farisayo. Ukiisha kufanya hivyo, umeisha kuwa yeye. Hivyo acha andiko likukune mahali halisi. Fikiria mara ya mwisho ulipoeleza kwa nini ndoa ya fulani ilivunjika, au kwa nini mwenzako kazini alishindwa, na jinsi maelezo yale yalivyokuacha wewe ukiwa salama kidogo. Fikiria unavyoomba baada ya wiki uliyotenda mema: kuna sauti ndogo inayodhani sasa Mungu anadaiwa. Fikiria unavyoomba baada ya wiki ya aibu: kuna sauti nyingine inayosema usisogee, huna cha kusema. Mtoza ushuru anajibu sauti zote mbili kwa maneno saba. Leo, kabla ya kulala, sema kwa sauti, ukiwa peke yako, sentensi hii kamili: "Mungu, nirehemu mimi mwenye dhambi." Bila kuongeza maelezo, bila kujitetea, bila kutaja mtu mwingine.

Swali Gumu

Kwa nini Yesu hasemi kwamba mtoza ushuru alibadilika? Hakuna ahadi ya kurudisha pesa alizopora, hakuna kuachana na kazi ile ya usaliti. Anaondoka amehesabiwa haki akiwa bado ni mtoza ushuru. Hilo linatuudhi, na linapaswa kutuudhi, kwa sababu tunataka toba iwe na risiti. Andiko halituambii kilichofuata. Labda alibadilika kama Zakayo; labda alirudi kesho na sala ile ile. Yesu anaacha jambo hilo wazi kwa makusudi, kwa sababu anaongea juu ya jambo moja tu: nini kinachomfanya mtu ahesabiwe haki mbele za Mungu. Si maendeleo yako, wala matunda yako yanayoonekana, bali kukiri ukweli juu yako mwenyewe. Matunda yatakuja, lakini si yao yanayolipa. Hilo halifariji utakavyotaka; linakupokonya kila kitu isipokuwa rehema.

Wasikilizaji wa Kwanza

Wale waliomsikiliza Yesu hawakusikia hadithi ya watu wawili wanaoomba. Walisikia hadithi ya mtu mzuri na mtu mbaya, na jibu lilikuwa dhahiri kabla hajamaliza. Farisayo alikuwa mfano wa uchaji; mfungo wa mara mbili kwa juma ulizidi sheria, na zaka juu ya mapato yote ilikuwa uadilifu wa hali ya juu. Mtoza ushuru alikuwa mtu aliyefanya kazi na Warumi, akikusanya kodi kutoka kwa jirani zake na kuchukua ziada kwa ajili yake. Alikuwa msaliti wa taifa lake, si tu mwenye dhambi binafsi. Kwa hiyo mstari wa mwisho ulikuwa pigo, si faraja. Luka anasema wazi mfano huu ulisemwa kwa "watu ambao wanajiona wenyewe kuwa wenye haki na kuwadharau watu wengine." Ilikuwa ni kuvunja mizani waliyokuwa wakiitumia maisha yao yote.

Muktadha

Tuko njiani kuelekea Yerusalemu, katika safari ndefu ambayo Luka anaieleza kama msafara wa mafundisho kuelekea Msalaba. Sala hizi zinatokea hekaluni, pengine wakati wa sala ya asubuhi au ya jioni, saa ambazo dhabihu ilikuwa ikitolewa na ua ulikuwa umejaa watu. Kusimama ilikuwa namna ya kawaida ya kuomba; kupiga kifua ilikuwa ishara ya huzuni kubwa, mara nyingi ya kuomboleza. Umbali ambao mtoza ushuru anajiwekea ni umbali wa kijamii, si wa kanuni: hakuna sheria iliyomzuia kusogea, ila aibu yake ilimzuia. Na hapa panagusana na kilichotangulia: mjane anayelia mchana na usiku, na kipofu ambaye baadaye atapiga kelele "unirehemu." Luka anaweka pamoja wale wasio na nguvu, ambao hawana chochote cha kutoa isipokuwa kilio.

Maswali ya Kutafakari

Ni orodha gani ndogo unayoibeba mbele za Mungu, ile inayokuhakikishia kwamba wewe si kama wengine, na ungeombaje leo kama ungeiacha nyuma kabisa?

Kuna mtu unayemdharau kimyakimya; ingekuwaje kama Mungu angemhesabia haki yeye kabla yako?