Mithali 15:1

Maandiko Yenyewe

Mstari ni mfupi kiasi cha kukumbukwa kwa pumzi moja: "Jawabu la upole huondoa ghadhabu, bali neno la ukatili huchochea hasira." Mistari miwili inayokabiliana. Upande mmoja, jibu laini linalozima moto uliokwisha washwa. Upande mwingine, neno kali linalotia kuni kwenye moto ambao huenda ulikuwa unafifia. Kati ya mtu aliyekasirika na wewe kuna nafasi ndogo sana, labda sekunde tatu, na katika sekunde hizo tatu unaamua ni upande gani wa mstari huu utakaoishi.

Kiini

Methali hii haitoi ushauri wa kidiplomasia tu; inasema jambo kuhusu jinsi Mungu alivyoumba ulimwengu. Maneno si hewa; ni nguvu. Yanaunda hali halisi. Mungu aliumba kwa kunena, na sisi tulioumbwa kwa mfano wake tunashiriki kivuli cha nguvu hiyo: tunaweza kubomoa au kujenga kwa sentensi moja. Hekima ya Mithali si busara ya kimkakati bali ni kuishi sawia na muundo wa uumbaji. Jibu la upole halifanyi kazi kwa sababu ni mbinu nzuri, bali kwa sababu Mungu ameweka katika ulimwengu wake mwelekeo huu: upole hupunguza, ukatili huzidisha. Na kumbuka mstari wa tatu wa sura hii, kwamba macho ya Yehova yapo kila mahali. Hata jibu lako la faragha kwa mwenzi wako gizani mwa chumba linaonekana.

Uzi Unaopita Katikati

Mithali inaeleza mtindo; Kristo anauishi hadi mwisho wake. Petro anaandika juu ya Yesu kwamba alipotukanwa hakujibu kwa matukano, na alipoteswa hakutishia. Mbele ya Pilato, mbele ya Herode, mbele ya makuhani waliokuwa wakimwaga tuhuma, jibu lake lilikuwa la upole au lilikuwa ukimya kabisa. Hapo tunaona kitu ambacho Mithali peke yake haiwezi kutuambia: jibu la upole si dhamana ya usalama. Wakati mwingine wapole husulubiwa. Kristo hakuzima ghadhabu ya umati kwa upole wake; alibeba ghadhabu hiyo. Na hapo ndipo methali inapopata kina chake cha injili. Jibu la Mungu kwa uasi wetu lilikuwa la upole: si mabomu bali mtoto katika hori. Neema ni jawabu la upole la Mungu kwa hasira zetu.

Kioo

Fikiri mahali unapoharibu mstari huu mara kwa mara. Labda ni mkutano wa kazini ambapo mtu anakosoa kazi yako mbele ya wenzako, na jibu lako kali linakuja haraka kama silaha iliyokwisha pakiwa. Labda ni saa nane usiku, mtoto wako wa miaka kumi na sita amerudi amechelewa, na unamsubiri mlangoni ukiwa na sentensi ambayo umeiandaa kwa dakika arobaini; sentensi hiyo itakuwa kweli, itakuwa ya haki, na itakuwa ni kuni kwenye moto. Labda ni ujumbe wa simu kuhusu pesa kati yako na ndugu yako, ambapo kila mmoja anajua hasa neno gani litamuumiza mwingine zaidi. Upole si udhaifu wala si kunyamazia dhuluma; ni kuchagua kutoshinda kwa kuumiza. Leo: chukua ule ujumbe mkali ambao umeuandika lakini hujautuma, ufute, kisha andika sentensi moja ya upole badala yake na uitume.

Mazingira

Mithali zilikusanywa kwa ajili ya mafunzo, hasa kwa vijana walioandaliwa kutumikia katika mahakama za wafalme na katika maisha ya kijamii ya Israeli. Katika ulimwengu wa mashariki ya kale, heshima na aibu vilikuwa sarafu ya kila siku. Kutukanwa hadharani kulikuwa jeraha halisi, na desturi ilidai ujibu ili kulinda jina lako. Kunyamaza au kujibu kwa upole kungeweza kuonekana kama kukubali kushindwa. Ndani ya mazingira hayo, mstari huu ni wa kishujaa kuliko unavyosikika kwetu. Zaidi ya hayo, mtu aliyesimama mbele ya mfalme mwenye ghadhabu alikuwa akihatarisha maisha yake; neno moja la ukatili lingeweza kumaanisha kifo. Hekima hii ilizaliwa mahali ambapo ulimi ulikuwa suala la kuishi au kufa, si suala la adabu tu.

Wasikilizaji wa Kwanza

Kijana aliyesikia methali hii kwa mara ya kwanza hakuisikia kama ushauri wa kuwa mtu mwema. Aliisikia kama mafunzo ya ustadi wa kuishi. Alikuwa akijifunza jinsi ya kusimama mbele ya mwenye mamlaka bila kupoteza kichwa chake, jinsi ya kushughulikia mgogoro wa mipaka ya shamba na jirani mwenye hasira, jinsi ya kuepusha ugomvi usigeuke kuwa kisasi cha vizazi. Kwake, ghadhabu iliyotajwa hapa haikuwa hisia tu bali nguvu inayoweza kuvunja familia nzima. Aliisikia pia kama mwaliko wa kumwiga Mungu, kwa sababu katika mafunzo yao Yehova alijulikana kuwa "si mwepesi wa hasira." Mwanafunzi wa hekima anajifunza kuwa mwepesi wa upole kwa sababu Mungu wake ni hivyo.

Undani

Neno la Kiebrania linalotafsiriwa "upole" ni rak, likimaanisha laini, nyororo, hata dhaifu; ni neno linalotumika kwa nyama laini na kwa macho mazuri. Halimaanishi busara wala hoja nzuri. Linamaanisha ulaini. Hii inavunja fikira yetu ya kawaida kwamba tunashinda migogoro kwa hoja bora. Methali haisemi "jawabu la busara" bali "jawabu la upole." Hoja yako inaweza kuwa sahihi kwa asilimia mia moja na bado ikawa kuni. Kinyume chake ni "neno la ukatili," maneno yanayouma kwa makusudi. Kati ya hivyo viwili hakuna eneo la kati linaloitwa "nilisema ukweli tu." Mstari wa ishirini na nane wa sura hii unaongeza: moyo wa mwenye haki hutafakari kabla ya kujibu. Ulaini hauji wenyewe; unazaliwa katika sekunde chache za kimya.

Tafakari

Ni nani anayeweza kutoa hasira yako kwa haraka zaidi, na kwa nini ndiye yeye hasa?

Unapotetea "ukweli" katika ugomvi, ni mara ngapi unatetea ukweli na ni mara ngapi unatetea heshima yako?