Mithali 15

Neno la Kufungua

"Jawabu la upole huondoa ghadhabu, bali neno la ukatili huchochea hasira." Mstari wa kwanza wa sura hii unaweka mzani mzima wa Mithali 15 mikononi mwetu: nguvu ya ulimi. Lakini kama tutasoma kwa makini, tutaona kwamba nyuma ya kila methali kuhusu maneno na moyo, kuna kivuli cha Mmoja ambaye ndiye Neno lenyewe, aliyekuja kutupatia jibu la upole tulipostahili ghadhabu.

Maandiko

Sura hii ni mkusanyiko wa methali fupi zinazolinganisha njia mbili: ya mwenye hekima na ya mpumbavu, ya mwadilifu na mwovu. Solomoni anachunguza jinsi maneno, moyo, karipio, na kicho cha Mungu vinavyounda maisha yenye baraka au yaliyoharibika. Kila mstari ni kioo kidogo; ukiviweka pamoja, unaona sura kamili ya mtu anayeishi mbele za Yehova ambaye "macho yake yapo kila mahali."

Kiini

Kiini cha sura hii si sheria bali uhusiano. Mstari wa 8 na 29 unaweka wazi: Mungu hachukii sadaka kwa sababu ya jinsi zilivyotolewa, bali kwa sababu ya moyo uliojificha nyuma yake. "Yehova anachukia sadaka za watu waovu, bali maombi ya watu waadilifu ndiyo furaha yake." Hii ni theolojia nzito iliyofichwa katika methali fupi: Mungu anaona kupita ibada, anasoma moyo. Na mstari wa 33 unatoa ufunguo wa sura nzima: "Kumcha Yehova hufundisha hekima na unyenyekevu huja kabla ya heshima." Hekima hapa si ujanja wa kuishi; ni matokeo ya moyo unaonyenyekea mbele za Mungu aliye hai.

Uzi wa Pamoja

Soma tena mstari wa 1: "Jawabu la upole huondoa ghadhabu." Hii ndiyo taswira ya injili nzima. Sisi tulistahili ghadhabu; Kristo alileta jawabu la upole. Msalabani, wakati Yesu alipotukanwa, hakurudisha ukatili; alijibu kwa ukimya na sala, "Baba, wasamehe." Mstari wa 8 unasema Mungu hachukii sadaka za waovu, lakini jinsi gani sisi waovu tunaweza kumkaribia? Ni kwa sababu Kristo mwenyewe akawa sadaka pekee inayompendeza Baba, akichukua nafasi yetu.

Zaidi ya hayo, mstari wa 24 unasema: "Njia ya uzima huwapeleka juu watu wenye hekima, ili waondoke kutoka chini kuzimu." Katika Agano la Kale hii ilikuwa ahadi iliyofunikwa; katika Kristo inakuwa wazi. Yeye ndiye Njia, na kwa yeye tumeondolewa kutoka chini kuzimu kwenda mahali pa juu.

Kioo

Sura hii inatuchoma pale tunapotaka kujilinda zaidi. Mstari wa 1 unatuuliza: ni mara ngapi umejibu mkeo, mumeo, au mtoto wako kwa "neno la ukatili" ili tu kushinda hoja? Mstari wa 16 unauliza: unatafuta hazina kubwa yenye ghasia, au kitu kidogo pamoja na amani ya Mungu? Fikiria kazi yako, mikopo yako, malengo yako ya kifedha.

Mstari wa 32 unaumiza zaidi: "Yeye anayekataa karipio hujidharau mwenyewe." Ni nani anayekurekebisha sasa, na wewe unamweka mbali kwa sababu haupendi anachosema? Mzee wa kanisa, mke, rafiki mkweli? Kukataa karipio si nguvu bali ni namna ya kujidhalilisha polepole.

Wasikilizaji wa Kwanza

Methali hizi zilikusanywa katika mahakama ya Solomoni, zikifundishwa kwa vijana wa Israeli walioandaliwa kwa maisha ya uongozi, biashara, na familia. Kwa wasikilizaji wale, sura hii ilikuwa mwongozo wa vitendo: jinsi ya kuepuka migogoro sokoni, jinsi ya kuongea na wazazi, jinsi ya kutunza nyumba. Lakini kila methali ilifungamana na jina la Yehova. Waliisikia si kama "hekima ya kila siku" bali kama sauti ya agano: kuishi kwa hekima ni kuishi mbele za Mungu wa Israeli, si kufuata kanuni tu za busara.

Walijua pia jambo tunalolisahau: kwamba mfalme mwenyewe alihitaji hekima hii. Solomoni hakuwaandikia watu wa chini pekee; alikuwa akijikumbusha mwenyewe kwamba kicho cha Yehova ni mwanzo wa hekima, hata kwa mfalme.

Mazingira

Tunazungumza kuhusu Israeli ya karne ya kumi kabla ya Kristo, jamii ndogo ya wakulima na wafanyabiashara ambapo maneno yaliyosemwa langoni yaliweza kuvunja au kujenga familia nzima. Hapakuwa na faragha kama tunavyoijua; kila kitu kilifanyika hadharani. Mstari wa 25 kuhusu mjane unaonyesha ukweli mgumu: mjane alikuwa mtu dhaifu zaidi kijamii, bila mume wa kumtetea mahakamani. Mungu anajitangaza kama mtetezi wake. Mstari wa 27 kuhusu rushwa unafunua ufisadi wa mahakama za mitaa. Katika ulimwengu huo, methali hizi hazikuwa mawazo bali silaha za kuishi kwa haki mahali ambapo dhulma ilikuwa rahisi.

Mhusika Mkuu

Yehova ndiye anayetawala sura hii. Anaonekana mara tisa kwa jina lake mwenyewe. Macho yake yanaona (mstari 3), anachukia (mstari 8, 9, 26), anapenda (mstari 9), anasikia (mstari 29), anararua (mstari 25), analinda (mstari 25). Mungu wa Mithali si mbali; ni karibu sana kiasi cha kutisha. "Kuzimu na uharibifu vipo wazi mbele za Yehova; je si zaidi sana mioyo ya wana wa wanadamu?"

Lakini huyu Mungu anayeona kila kitu si tu Hakimu; ni Baba anayefundisha. Karipio lake ni upendo wake. Na mwishowe, huyu Mungu alifunua uso wake katika Kristo, ambaye alikuja si kutuhukumu kwanza bali kutupa "jibu la upole" kwa ghadhabu iliyoelekea kwetu. Macho yaleyale yanayoona kila kitu yalimtazama Mwana msalabani, na kutuletea rehema.

Tafakari

*Ni wapi katika maisha yako unatoa "neno la ukatili" ambapo Kristo angetoa "jawabu la upole," na kwa nini