Mithali 8

Maandiko Yenyewe

Hekima haiketi kimya katika chumba cha ndani cha wenye elimu; anasimama "juu ya kilima kando ya barabara, kwenye njia panda," pale kwenye malango ya mji ambapo biashara hufanyika na mashauri huamuliwa, na anapaza sauti kwa kila mpita njia. Anajitangaza: maneno yake ni ya kweli, hayajapindishwa, na yana thamani kuliko fedha, dhahabu na vito. Kisha sauti yake inarudi nyuma mno, hadi kabla ya bahari na milima, akisema alikuwa pale Mungu alipoiweka dunia, "kama fundistadi mkuu," akifurahi mbele zake na kufurahia wanadamu. Anamalizia kwa mwaliko wenye uzito wa uhai na kifo: anayemsikiliza na kumsubiri langoni mwake anapata uzima na kibali cha Yehova; anayemkataa "hujiumiza mwenyewe."

Kiini

Sura hii inavunja wazo kwamba hekima ni kipaji cha wachache waliobahatika. Hekima si siri iliyofichwa; ni sauti inayopiga kelele barabarani, na ukimya wako mbele yake ni chaguo, si bahati mbaya. Hilo ndilo linalouma: huwezi kusema hukujua. Zaidi ya hayo, Mithali inasisitiza kwamba hekima hii si kanuni tu za kuishi vizuri; imefumwa ndani ya muundo wa uumbaji wenyewe. Mungu alipoweka mipaka ya bahari na misingi ya dunia, hekima ilikuwepo, ikifurahi. Kwa hiyo kuishi kwa hekima si kujilazimisha kufuata sheria za nje, bali ni kuungana na jinsi ulimwengu ulivyoumbwa kweli. Na ndiyo maana kukataa hekima si kosa dogo la hesabu; ni kujitenga na chanzo cha uzima, ni kuchagua, kama mstari wa mwisho unavyosema bila upole, kupenda mauti.

Uzi wa Kuunganisha

Wakristo wamesoma mistari 22 hadi 31 kwa karne nyingi wakiona kivuli cha Kristo, na si bila sababu. Yohana anapoanza injili yake kwa kusema kwamba Neno alikuwepo tangu mwanzo, pamoja na Mungu, na kwamba vitu vyote viliumbwa kwa yeye, anachota kwenye kisima hiki. Lakini tuwe waangalifu: Mithali 8 haisemi juu ya Mwana wa Mungu moja kwa moja; ni shairi linalomvika hekima nguo za mtu. Nguvu ya uhusiano iko mahali pengine. Hekima hii inayoita barabarani, inayotaka kuonekana, inayofurahia wanadamu, hatimaye ilipata mwili na kutembea kwenye barabara zetu za vumbi. Yule aliyekuwa "kando yake" wakati wa uumbaji alikuja kusimama langoni mwa mji wa Yerusalemu, akiita. Na tukio la msalaba linaonyesha hasa jinsi mstari wa 36 ulivyo kweli: mji ukamkataa aliye uzima.

Kioo

Mstari wa 10 haukuombi upende hekima; unakuomba uichague badala ya fedha. Hilo ni jambo linalopimika. Fikiria uamuzi wa mwisho mkubwa uliofanya: kuhamia kazi mpya, saa za ziada ofisini, jinsi ulivyojadili mshahara, kile ulichowaambia watoto wako kuhusu maisha yenye mafanikio. Ni nini kilishinda? Ukweli mchungu ni kwamba wengi wetu hatukatai hekima kwa maneno; tunaiacha tu langoni ikiita wakati sisi tuna mikutano ya kuhudhuria. Halafu kuna mstari wa 13, unaokwaruza zaidi: hekima inachukia majivuno na kiburi. Si kiburi cha wengine, chako. Kiburi cha kujua Biblia vizuri kuliko kikundi chako. Kiburi cha kutokuomba msaada. Na kisha mstari wa 36 unafunga mlango wa kujitetea: unayejiumiza siyo Mungu, ni wewe mwenyewe.

Wasikilizaji wa Kwanza

Wa kwanza kusikia shairi hili walikuwa vijana wa Israeli wanaofundishwa jinsi ya kuishi, pengine wale wanaoandaliwa kwa utumishi wa umma. Kwao, langoni mwa mji halikuwa mahali pa ibada bali pa maisha halisi: wazee waliketi hapo kuamua kesi, wafanyabiashara walipima nafaka, watu walisikiliza uvumi. Ni pale ambapo hekima anasimama, si hekaluni. Kilichowashtua zaidi ni kwamba mwanamke anapaza sauti hadharani mchana; katika sura ya saba ni mwanamke mwingine, mzinifu, anayenasa kijana usiku kwa maneno matamu. Sasa kuna sauti pinzani, inayoita waziwazi bila kificho. Na katika ulimwengu ambao mataifa jirani walikuwa na miungu ya kike ya hekima na haki, Israeli inaambiwa: hekima si mungu, ni mtumishi wa Yehova, aliyekuwepo alipoiweka dunia.

Maandiko Yanayoitikiana

Sura inayofuata, Mithali 9, inaufanya mwaliko huu kuwa mkali zaidi. Hapo hekima anajenga nyumba na kuandaa karamu, lakini pia yupo mwanamke mpumbavu anayeketi mlangoni pa nyumba yake, mahali pale pale palipoinuka mjini, akiita wapita njia kwa maneno karibu sawa. Sauti mbili, mlango mmoja, mwaliko wenye maneno yanayofanana. Hii inatuonya kwamba mwito hauhukumiwi kwa jinsi unavyosikika bali kwa kile unakopeleka. Mithali 8 mstari wa 8 unatoa kipimo: "hakuna kilichogeuzwa wala kupotoshwa." Ushauri unaokusifu, unaokuahidi njia ya mkato, unaokuruhusu kuepuka mstari wa 13, umepotoshwa mahali fulani, hata ukisemwa kwa Kiswahili kizuri na kutoka kwenye jukwaa.

Undani Mmoja

Neno la Kiebrania katika mstari wa 30, 'amon, limewatatanisha wafasiri kwa muda mrefu. Linaweza kumaanisha "fundi stadi," kama tafsiri yetu inavyosema, au "mtoto anayelelewa mikononi." Cha kushangaza ni kwamba maana zote mbili zinatosha katika shairi hili, kwa sababu kinachofuata si lugha ya kazi ngumu bali ya mchezo: "nilikuwa furaha yake siku kwa siku, nikifurahi mbele zake daima." Uumbaji, katika picha hii, si kiwanda; ni sherehe. Na furaha hiyo haikuishia mbinguni: "furaha yangu ilikuwa kwa wana wa wanadamu." Kama hekima yako inakufanya mzito, mkavu na mwenye kulaumu, umepokea kitu, lakini bado si hiki. Hekima ya Mungu inacheka.

Maswali ya Kutafakari

Katika uamuzi mkubwa wa mwisho ulioufanya, kwa uaminifu kabisa: nini kilipimwa kwanza, fedha au hekima, na ungependa kubadilisha nini?

Mstari wa 34 unamzungumzia mtu anayesubiri kila siku langoni. Ni wapi katika ratiba yako halisi ya wiki hii kuna nafasi ya kusubiri hivyo?