Zaburi 114

Maandiko

Milima inaruka. Hilo ndilo picha inayobaki akilini baada ya kusoma zaburi hii fupi: vilima vikirukaruka kama wana-kondoo waliotoka zizini. Mshairi anakumbuka siku Israeli ilipotoka Misri, ikaachana na watu waliokuwa na lugha ngeni, na Mungu akaifanya Yuda kuwa mahali pake patakatifu, Israeli kuwa ufalme wake. Kisha uumbaji wenyewe unaingia katika hadithi: bahari inaona kitu na kukimbia, Yordani inarudi nyuma, milima inatetemeka kwa furaha au kwa hofu, hatujui kwa hakika. Mshairi anasimama katikati ya tukio hili na kuuliza maswali ambayo hayajibiwi moja kwa moja: "Ewe Bahari kwa nini ulikimbia? Yordani kwa nini ulirudi nyuma?" Jibu linakuja si kama maelezo bali kama amri: "Tetemeka, ee nchi, mbele za Bwana." Na mstari wa mwisho unafunga kwa jambo dogo lisilotegemewa: mwamba mgumu ukageuzwa kuwa chemchemi.

Kiini

Zaburi hii haitaji jina la Mungu mpaka mstari wa saba. Hilo si bahati mbaya. Kwa mistari sita mzima tunaona matokeo tu: maji yanayokimbia, ardhi inayotikisika, milima inayocheza kama mifugo iliyoachiliwa. Kuna Mtu anayepita, na uumbaji unaitikia kabla hatujaambiwa ni nani. Ndiyo namna Mungu anavyofanya kazi mara nyingi katika maisha yetu; tunaona alama za kupita kwake kabla ya kumtambua yeye mwenyewe.

Kiini cha kitheolojia ni hiki: ukombozi si tukio la kihistoria peke yake, ni tetemeko la kiuumbaji. Mungu anapowaokoa watu wake, dunia yenyewe inabadilika. Bahari, ambayo katika mawazo ya kale ilikuwa nguvu ya machafuko isiyodhibitika, inakimbia kama mtumishi aliyeogopa. Na mwishoni, nguvu hiyo hiyo inayotisha inageuza jiwe gumu kuwa chemchem: nguvu ya Mungu si ya kuvunja tu, ni ya kutoa uhai mahali pasipo na matumaini.

Uzi wa Pamoja

Zaburi hii inaunganisha matukio mawili yaliyotenganishwa na miaka arobaini: bahari iliyokimbia mwanzoni na Yordani iliyorudi nyuma mwishoni. Mshairi anayaweka pamoja katika pumzi moja, kana kwamba safari yote ni tendo moja la Mungu. Hiyo ni namna ya kusoma historia ya wokovu: mwanzo na mwisho ni tendo la mkono mmoja.

Na mwamba? Paulo, akiwaandikia Wakorintho, anasema mwamba ule ambao maji yalitoka ndani yake ulikuwa Kristo. Hakuna haja ya kulazimisha picha hii; iko tayari katika mstari wa nane. Mungu anayefanya bahari kukimbia ni yule yule anayechanja jiwe gumu ili watu wapate maji. Nguvu ya kutisha na huruma ya kunywesha zinatoka chemchemi moja. Baadaye Yordani ile ile itasimama, si kugawanyika, bali kubatiza Mwana wa Mungu ndani yake.

Kioo

Kuna mahali maishani mwako panapofanana na mwamba: jambo ambalo hakuna dalili yoyote ya uhai. Ndoa iliyokauka mazungumzo yake. Kazi unayoingia kila asubuhi bila kutarajia jema. Mtoto ambaye hujazungumza naye vizuri kwa miaka. Mwili unaozeeka na kutokusikiliza. Deni ambalo hesabu zake hazitoki. Tunajifunza kuishi na miamba yetu, tunakaa nayo, tunazoea ugumu wake kiasi kwamba hatuombei tena kubadilika.

Zaburi hii haisemi Mungu anaondoa miamba. Inasema aligeuza mwamba kuwa ziwa la maji. Ugumu ulikuwa mahali chemchemi ilipozaliwa. Hilo si ahadi rahisi; ni swali. Je, unamruhusu Mungu kutenda hivyo, au umeamua tayari kwamba jambo lako ni la mwisho?

Leo: chukua kipande cha karatasi, andika jina moja au hali moja ambayo ni "jiwe gumu" kwako, kisha soma mstari wa nane kwa sauti juu ya jina hilo.

Muktadha

Zaburi hii ni sehemu ya kundi la nyimbo zilizoimbwa katika Pasaka, kile Wayahudi walikiita Halleli. Familia ikikaa mezani na mwana-kondoo, mkate usiotiwa chachu, na kikombe cha divai, maneno haya yalipita mdomoni mwao. Hiyo inabadilisha jinsi unavyoisikia: hii si mhadhara wa historia, ni wimbo wa karamu.

Na kumbuka Israeli iliimba nyimbo hizi wakati ambao mara nyingi walikuwa chini ya utawala wa wengine: Uajemi, Ugiriki, Rumi. Wanaimba "Ufalme wa Israeli" wakiwa hawana mfalme. Wanaimba juu ya bahari inayokimbia wakiwa wanalipa kodi kwa mtu mwingine. Kuna ujasiri mkubwa hapo, tena kuna maumivu: kukumbuka kile Mungu alifanya ni kukiri kwamba hakifanyi hivyo sasa hivi. Sifa na kilio vinaishi katika chumba kimoja.

Maandiko Mengine

Kitabu cha Yoshua sura ya tatu kinaeleza kwa utulivu wa mwandishi wa habari jinsi maji ya Yordani yalisimama wakati sanduku la agano lilipoingia mtoni. Zaburi 114 inachukua tukio hilo na kuligeuza shairi: sasa mto una nia, unaogopa, unarudi nyuma. Hiyo ni tofauti ya muhimu. Habari inatuambia kilichotokea; wimbo unatuambia kilichokuwa kinaendelea rohoni.

Vivyo hivyo, Kutoka sura ya kumi na saba inatoa hadithi ya mwamba wa Horebu, watu wakinung'unika, Musa akipiga jiwe kwa fimbo. Katika Kutoka ni tukio la manung'uniko na neema. Katika zaburi manung'uniko yametoweka kabisa; kilichobaki ni chemchemi. Kumbukumbu ya ibada haifiche dhambi, lakini inaweka neema mbele.

Wasifu wa Wasomaji wa Kwanza

Kwa Mwisraeli aliyeimba haya, "wale watu wa kigeni" hayakuwa maneno ya kinadharia. Aliyafahamu; alilipa kodi kwa mtu asiyezungumza lugha yake. Na kifungu "Yuda ilifanyika kuwa mahali pake patakatifu" kilikuwa kigeni na cha kushtua: si Hekalu tu, bali watu wenyewe wakawa mahali Mungu anakaa. Kwa jamii iliyokuwa ndogo na dhaifu kati ya milki kubwa, hii ilikuwa madai ya kushangaza.

Waliisikia pia amri ya mstari wa saba kwa uzito ambao sisi tunapoteza. "Tetemeka, ee nchi" haikuwa lugha ya kishairi tu; iliwaita kutambua kwamba Mungu wa Yakobo yuko karibu, na ukaribu wake si salama kwa namna nyepesi. Waliimba hivi wakiwa wanakula. Ibada yao ilihusisha tumbo, kumbukumbu, na hofu takatifu kwa wakati mmoja.

Tafakari

Mshairi anauliza maswali manne bila kutoa majibu. Ni swali lipi ambalo umeacha kumuuliza Mungu kwa sababu umechoka kutosikia jibu?

Kama ukombozi wa Mungu unatikisa hata milima, ni sehemu ipi ya maisha yako uliyoiweka mahali usiotaka itikiswe?