Waraka kwa Waebrania: Yesu ni Bora Kuliko Vyote
Utangulizi
Fikiria kundi dogo la waumini likikutana usiku, mahali fulani katika ulimwengu wa Kirumi, miaka thelathini hivi baada ya Yesu kufufuka. Walipoanza walikuwa na moto: walivumilia dhihaka, walipokonywa mali, wengine walifungwa. Lakini sasa moto umefifia. Wanakumbuka hekalu, harufu ya uvumba, sauti ya makuhani, sherehe zilizojaa watu. Na wanajiuliza swali ambalo linaumiza: Je, tuliacha kila kitu kwa ajili ya nini hasa? Wengine wameanza kukosa mikutano. Wengine wanafikiria kimya kimya kurudi nyuma.
Kwa watu kama hao, mtu fulani aliandika hotuba. Hakuanza kwa salamu ya kawaida wala kwa jina lake. Alianza na Mungu akisema. Na kwa sura kumi na tatu alirudia neno moja tena na tena: bora. Katika ukurasa huu utaona ni nani aliandika, kwa nani, wakati gani, kitabu kimejengwaje, mistari yake mikuu inamaanisha nini, na kwa nini hotuba hii ya zamani bado inashika mikono inayolegea leo.
Mtazamo wa mwongozo huu
Watu wengi husoma Waebrania kama mjadala wa kitheolojia: Ukristo dhidi ya Uyahudi, agano jipya dhidi ya la kale, nani mshindi. Mwongozo huu unachukua njia nyingine. Waebrania si ushindani wa dini; ni hotuba ya kichungaji kwa waumini waliochoka, waliojaribiwa kurudi nyuma. Kila mara mwandishi anaposema Yesu ni "bora", hasemi ili kudharau kitu; anasema ili kushika mkono unaolegea. Neno "bora" hapa ni dawa ya moyo uliochoka, si silaha ya mabishano. Tukisoma hivyo, Waebrania huacha kuwa kitabu kigumu cha makuhani na kunguru wa zamani, na kuwa barua ya faraja kwa yeyote anayefikiria kuacha.
Biblia inasema nini kuhusu waraka wa Waebrania?
Kitabu hiki hakianzi kwa jina la mwandishi, jambo la pekee kati ya nyaraka zote za Agano Jipya. Kinaanza na Mungu: "Mungu, ambaye alisema zamani na baba zetu katika manabii kwa sehemu nyingi na kwa njia nyingi, mwisho wa siku hizi amesema na sisi katika Mwana, aliyemweka kuwa mrithi wa yote, tena kwa yeye aliufanya ulimwengu" (Waebrania 1:1-2). Hapo ndipo hoja yote inakaa. Mungu hajanyamaza kamwe; lakini sasa amesema neno lake la mwisho, si kwa sehemu, bali kwa Mwana.
Na Mwana huyu ni nani? Mstari unaofuata unatoa jibu ambalo Kanisa limeliimba kwa karne nyingi: "Yeye kwa kuwa ni mng'ao wa utukufu wake na chapa ya nafsi yake, akivichukua vyote kwa amri ya uweza wake, akiisha kufanya utakaso wa dhambi, aliketi mkono wa kuume wa Ukuu huko juu" (Waebrania 1:3). Angalia mpangilio: kwanza utukufu wake wa milele, kisha kazi yake msalabani, kisha kuketi kwake. Kuketi ni jambo la maana sana, kwa sababu makuhani wa Agano la Kale hawakuwa na kiti hekaluni. Kazi yao haikuisha kamwe. Yesu aliketi, kwa sababu kazi yake iliisha.
Lakini mwandishi hakutaka tumwone Yesu akiwa mbali sana hata tusimfikie. Kwa hiyo anaandika maneno haya ya ajabu: "Kwa kuwa hamna kuhani mkuu asiyeweza kuchukuana nasi katika mambo yetu ya udhaifu; bali yeye alijaribiwa sawasawa na sisi katika mambo yote, bila kufanya dhambi" (Waebrania 4:15). Yule aliyeketi juu ya viti vyote vya enzi ndiye yule aliyeona njaa, uchovu, usaliti na hofu ya kifo. Ndiyo maana mstari unaofuata unatualika tuje "kwa ujasiri" mbele ya kiti cha neema. Ujasiri huo si kiburi; ni matunda ya kujua nani anayetupokea.
Kisha yuko msingi ambao wasomaji wa kwanza waliufahamu vizuri kuliko sisi: "Na katika Torati karibu vitu vyote husafishwa kwa damu, na pasipo kumwaga damu hakuna ondoleo" (Waebrania 9:22). Hii si kauli ya ukatili wa Mungu, bali ni kauli ya uzito wa dhambi. Dhambi si kosa dogo linalofutwa kwa neno la kuomba radhi; ni uvunjaji wa uhusiano ambao gharama yake ni uhai. Waebrania inasema kwamba damu ya mafahali na mbuzi ilikuwa kivuli tu, ikirudiwa mwaka baada ya mwaka kwa sababu haikuwahi kumaliza tatizo. Kristo alijitoa mara moja tu, na hiyo ikatosha milele.
Kuhusu mwandishi, Biblia yenyewe haisemi. Tunajua machache: aliwajua wasomaji wake kwa majina, alitumaini kuwatembelea, alimtaja Timotheo kama ndugu aliyefunguliwa, na aliita maandishi yake "neno la kuonya" (Waebrania 13:22). Kwa karne nyingi watu walidhani ni Paulo; wengine walipendekeza Barnaba, Apolo, Luka, hata Prisila. Tertuliani alisema ni Barnaba; Origen alikiri kwa unyofu kwamba ni Mungu peke yake ajuaye. Mtindo wa Kiyunani hapa ni mzuri kuliko wa Paulo popote, na hoja zinajengwa kwa namna tofauti. Kutokujua jina si hasara. Inatusaidia kusikiliza sauti ya Mungu badala ya kuhesabu sifa za mhubiri.
Muda wa kuandikwa? Kuna dalili kwamba hekalu la Yerusalemu lilikuwa bado linafanya kazi, kwani mwandishi anazungumza juu ya dhabihu kwa wakati uliopo. Hilo linapendekeza mwaka fulani kabla ya mwaka 70, wakati Warumi walipobomoa hekalu. Wasomaji walikuwa Wakristo wa asili ya Kiyahudi, waliojua Torati, dhabihu na Siku ya Upatanisho, na ambao sasa walikuwa wakiteseka kwa kushikamana na Yesu.
Uzi unaopita katika Biblia yote
Waebrania ni mojawapo ya vitabu vinavyoshikamana zaidi na Agano la Kale katika Biblia nzima. Hakuna sura inayopita bila Musa, Abrahamu, Daudi, makuhani, hema, au Zaburi. Lakini mwandishi hachukui Agano la Kale kama historia ya kuvutia tu; anachukua kama picha isiyokamilika ya kitu kilichokuwa kinakuja.
Fikiria hema ya kukutania jangwani. Mungu alimpa Musa maagizo ya kina: vipimo, dhahabu, pazia, sanduku la agano. Waebrania inasema kwamba yote hayo yalikuwa "mfano na kivuli cha mambo ya mbinguni". Kivuli si uongo; kivuli kinathibitisha kwamba kuna kitu halisi kinachokitupa. Damu ya wanyama iliyomwagwa kila mwaka ilikuwa ikisema, kwa sauti ya taratibu na ya kurudia rudia, kwamba dhambi ni nzito na kwamba mtu fulani lazima alipe.
Kisha kuna ukuhani. Haruni na wanawe walitumika, wakazeeka, wakafa, wakabadilishwa. Lakini Zaburi 110 ilizungumza juu ya kuhani wa namna nyingine, kuhani wa mfano wa Melkizedeki, yule mfalme wa ajabu aliyemlaki Abrahamu katika Mwanzo 14. Melkizedeki hakuwa wa kabila la Lawi, hakuna kumbukumbu ya mwanzo wala mwisho wa siku zake, na Abrahamu mwenyewe alimpa fungu la kumi. Waebrania inashika uzi huu mwembamba kutoka Mwanzo hadi Zaburi hadi kwa Kristo, ikionyesha kwamba Mungu daima alikuwa akipanga ukuhani usioisha.
Na kuna agano. Yeremia 31 iliahidi agano jipya, ambalo sheria yake ingeandikwa mioyoni, si mawe, na ambapo Mungu angesema hatakumbuka tena dhambi zao. Waebrania inanukuu unabii huo kwa urefu, kisha inasema kwa utulivu kwamba maneno "agano jipya" yenyewe yanatangaza kwamba la kwanza limezeeka. Si kwamba Mungu alibadili nia; ni kwamba ahadi imefika mahali ilipokuwa ikienda tangu mwanzo.
Hapa ndipo mtazamo wa mwongozo huu unaonekana wazi. Mwandishi hataji vivuli hivi ili kuvidharau, bali ili kuwaambia watu waliochoka: mnavyokumbuka kwa hamu si kitu kikubwa mlichoacha, bali ni picha ya kile mlicho nacho sasa. Ukishaona jua, kivuli si adui; kivuli kinakuwa ushahidi.
Kilele cha uzi huu ni sura ya kumi na moja, ambapo mashujaa wote wa imani, kuanzia Abeli hadi manabii, wanaonyeshwa wakiwa wanangoja. Wote walikufa bila kupokea ahadi kamili, "Mungu alikuwa ametangulia kutuwekea sisi kitu kilicho bora". Historia yote ya Agano la Kale inaelekea mahali pamoja: kwa Yesu. Na katika Waebrania 12:2 tunaelekezwa kumtazama yeye, si kama mwisho wa mjadala, bali kama mwisho wa safari ya Biblia nzima.
Muundo na mada kuu
Waebrania imejengwa kwa namna ya ajabu, na ukishaiona huwezi kuisahau. Ni mfululizo wa mafundisho na maonyo yanayopishana. Mwandishi anafundisha ukweli mzito juu ya Kristo, kisha ghafla anasimama na kusema: sasa msiukose. Anafundisha tena, anaonya tena. Hii ndiyo sababu kitabu kinasikika kama hotuba zaidi kuliko barua, na kwa kweli mwandishi mwenyewe anakiita "neno la kuonya".
Sehemu ya kwanza, sura ya kwanza hadi ya nne mwanzoni, inaonyesha Mwana kuwa bora kuliko manabii, kuliko malaika na kuliko Musa. Kwa nini malaika? Kwa sababu Wayahudi waliheshimu sana malaika kama wapelekaji wa Torati. Mwandishi anarundika mistari saba ya Agano la Kale kuonyesha kwamba hakuna malaika aliyewahi kuitwa Mwana, na hakuna aliyewahi kuambiwa aketi mkono wa kuume wa Mungu. Hapo hapo anaingiza onyo la kwanza: tukiipuuza wokovu mkubwa namna hii, tutaponyokaje?
Sehemu ya pili, kuanzia Waebrania 4 hadi 10, ni moyo wa kitabu: Yesu ni Kuhani Mkuu bora, mwenye ukuhani bora, katika hema bora, kwa agano bora, kwa dhabihu bora. Hapa ndipo Melkizedeki anapoingia, hapa ndipo Yeremia 31 inanukuliwa, na hapa ndipo tunapoambiwa kwamba Kristo alijitoa mara moja tu kwa ajili ya wote. Maneno yanayorudia rudia ni "mara moja" na "milele". Kila kitu ambacho zamani kilikuwa kikirudiwa sasa kimekamilika.
Sehemu ya tatu, sura ya kumi hadi mwisho, inageuka kutoka mafundisho kwenda maisha. Kwa kuwa tuna Kuhani Mkuu wa namna hii, basi na tukaribie, na tushikamane na ungamo letu, na tuhimizane. Sura ya kumi na moja inaorodhesha mashahidi wa imani, sura ya kumi na mbili inatuweka katika mbio na kutufundisha juu ya adhabu ya Baba anayependa, na sura ya kumi na tatu inashuka hadi kwenye ukarimu, ndoa, pesa, viongozi na sifa.
Mada kuu ni tano zinazosukwa pamoja. Kwanza, ukuu wa Kristo, neno "bora" likitokea mara kumi na tatu. Pili, ukuhani wake, mada ambayo hakuna kitabu kingine cha Agano Jipya kinachoiendeleza hivi. Tatu, agano jipya lililokamilika. Nne, imani inayovumilia, ambayo si hisia bali ni kushikilia. Tano, onyo dhidi ya kurudi nyuma, onyo kali ambalo halipaswi kutuogofya bali kutuamsha.
Waebrania haiombi tuelewe zaidi tu; inaomba tusikate tamaa.
Mistari muhimu kutoka kitabu hiki
Kuna mistari mitatu ambayo watu wengi wanaijua hata kama hawajawahi kusoma kitabu chote, na kila mmoja hubadilika unapoisoma ndani ya mazingira yake halisi.
Wa kwanza: "Maana Neno la Mungu li hai, tena lina nguvu, tena lina ukali kuliko upanga uwao wote ukatao kuwili, tena lachoma hata kuzigawanya nafsi na roho, na viungo na mafuta yaliyomo ndani yake; tena li jepesi kuyatambua mawazo na makusudi ya moyo" (Waebrania 4:12). Mara nyingi mstari huu hunukuliwa kama tangazo la nguvu za Biblia kwa ujumla, na kweli unazungumza hivyo. Lakini uliandikwa katika sehemu inayozungumzia Israeli waliokataa kuingia Kanaani kwa sababu ya kutoamini. Neno hapa ni lile lile Mungu alilolitumia kuwaita watu wake waingie katika pumziko lake. Si upanga unaotafuta kuua; ni upanga wa daktari wa upasuaji unaotenganisha kile tunachodai kuamini na kile tunachoamini kweli. Mstari unaofuata unasema kila kitu kiko wazi mbele za yule tunayepaswa kutoa hesabu kwake. Neno linatuchoma ili litutibu.
Wa pili: "Basi imani ni kuwa na hakika ya mambo yatarajiwayo, ni bayana ya mambo yasiyoonekana" (Waebrania 11:1). Huu si ufafanuzi wa kifalsafa wa imani; ni maelezo ya jinsi imani inavyofanya kazi kwa mtu anayesubiri. Wasomaji wa kwanza walikuwa wamepoteza mali na hadhi, na kile walichoahidiwa kilikuwa bado hakijaonekana. Imani, kwa mujibu wa mstari huu, si kujilazimisha kuamini kitu kisicho na msingi; ni kuishi leo kama vile ahadi ya Mungu ni ya kweli, kwa sababu ni ya kweli. Ndiyo maana sura yote inayofuata haijazwi na maelezo bali na hadithi za watu waliotembea, waliojenga, waliohama, waliovumilia.
Wa tatu: "Yesu Kristo ni yeye yule, jana na leo na hata milele" (Waebrania 13:8). Mstari huu mara nyingi huimbwa kama wimbo wa furaha, na unafaa kuimbwa. Lakini angalia ulipowekwa: mara tu baada ya mwandishi kuwataja viongozi waliowahubiria neno la Mungu, viongozi ambao maisha yao yalikuwa yameisha. Wachungaji wanakufa. Vizazi vinabadilika. Makanisa yanapita katika misukosuko. Katika muktadha wa mabadiliko na hasara, mwandishi anasema kwamba yule mliyemwamini hajabadilika hata kidogo. Huyu ndiye ambaye jana aliwabeba, leo anawaombea, na milele atawashikilia.
Kioo
Labda unasoma haya ukiwa mahali ambapo hukutegemea kufika. Ulianza vizuri. Uliamini kwa moyo wote. Uliacha mambo fulani kwa ajili ya Kristo. Na sasa, baada ya miaka, unajikuta ukiuliza kimya kimya kama ilikuwa na maana yoyote. Ndoa ambayo haikuwa unavyotarajia. Kazi inayokula nguvu zako bila shukrani. Mwili unaokusaliti. Pesa zinazoisha kabla ya mwezi. Mkutano wa Jumapili unaokuwa mzigo zaidi kuliko faraja. Na ile hisia ya upweke inayokuja hasa wakati umezungukwa na watu.
Waebrania iliandikwa kwa ajili ya mtu kama wewe. Si kwa ajili ya wanafunzi wa theolojia wenye hamu ya kujua kuhusu Melkizedeki. Ilikuwa kwa ajili ya watu waliokuwa hatua moja tu kutoka kuacha yote.
Na kile kitabu kinachokupa si ushauri wa kujitia nguvu. Hakiambii "jikaze". Kinakuambia uangalie mahali pengine. "Tukimtazama Yesu, mwenye kuanzisha na mwenye kutimiza imani yetu; ambaye kwa ajili ya furaha iliyowekwa mbele yake aliustahimili msalaba na kuidharau aibu, naye ameketi mkono wa kuume wa kiti cha enzi cha Mungu" (Waebrania 12:2). Aliyeanzisha imani yako ndiye atakayeimaliza. Si wewe uliyeanza, na si wewe utakayemaliza.
Uliza mwenyewe swali hili leo: ni nini hasa kinachokuvuta kurudi nyuma? Si mara zote ni dhambi kubwa. Mara nyingi ni uchovu tu, na hamu ya maisha rahisi kidogo. Waebrania haikudharau uchovu wako. Inakwambia kwamba Kuhani Mkuu wako anaujua kwa uzoefu, na kwamba kiti cha neema kiko wazi sasa hivi, si baada ya ujirekebishe.
Usiache. Yule anayekushika hajachoka.
Imeelezwa kwa watoto
Waebrania inaweza kuonekana kitabu kigumu kwa watoto, lakini kwa kweli kina picha ambazo watoto wanazipenda: hema, damu, kuhani, mbio, na wingu la mashahidi. Siri ni kuchagua picha moja na kuishikilia.
Kwa mtoto mdogo, unaweza kusema hivi: zamani, watu walipofanya kosa, walipeleka mnyama kwa kuhani hekaluni, na kuhani alitoa dhabihu ili kosa lile lisamehewe. Lakini ilibidi wafanye hivyo tena na tena, kila mwaka, kwa sababu haikutosha kamwe. Kisha Yesu alikuja. Yeye alikuwa Kuhani na pia zawadi wakati mmoja. Alijitoa mara moja tu, na ikatosha milele. Ndiyo maana Biblia inasema aliketi, kwa sababu kazi yake iliisha. Sasa yeye yuko upande wetu, akitusemea mbele ya Mungu, na hatabadilika kamwe.
Kwa watoto wakubwa kidogo, sura ya kumi na moja inafaa sana: hadithi za watu walioamini Mungu hata wakati hawakuona, kisha sura ya kumi na mbili ikiwaambia kwamba na sisi tuko kwenye mbio zetu na wanatuangalia.
Faith.network ina maelezo maalum ya Waebrania yaliyotayarishwa kwa rika tofauti: watoto wa miaka mitatu hadi sita wanaopata picha rahisi na sentensi fupi, watoto wa miaka saba hadi kumi na miwili wanaopata hadithi kamili na maswali ya kujadili, na vijana wa miaka kumi na miwili na kuendelea wanaopata majibu ya maswali magumu kama vile kwa nini damu ilihitajika. Chagua kiwango kinachomfaa mtoto wako, kisha soma naye, si tu kwake.
Mwongozo wa kusoma Waebrania
Usianze na nia ya kumaliza kitabu haraka. Waebrania ni hotuba, na hotuba husikilizwa. Jaribu, walau mara moja, kukisoma chote kwa sauti kwa kikao kimoja; itakuchukua kama saa moja, na utasikia mdundo ambao macho pekee hayaupati.
Kwa wiki ya kwanza, soma sura ya kwanza hadi ya nne. Swali la kujiuliza kila siku: Yesu ni nani hapa? Andika kila maelezo unayoyaona kumhusu, kuanzia mng'ao wa utukufu hadi Kuhani Mkuu anayechukuana na udhaifu wetu. Usikimbilie matumizi bado; acha tu uzuri wake ukuzunguke.
Wiki ya pili, soma sura ya tano hadi ya kumi. Hapa ndipo penye sehemu ngumu zaidi, hasa Waebrania 6 na Melkizedeki. Usikate tamaa. Shika kamba mbili: maneno "mara moja" na "milele". Kila unapoyaona, simama na ujiulize maana yake kwa hatia unayoibeba.
Wiki ya tatu, soma sura ya kumi na moja na kumi na mbili polepole. Chagua mmoja wa wale mashahidi wa imani kila siku na urudi kwenye hadithi yake katika Agano la Kale. Kisha malizia kila siku kwa Waebrania 12:2, ukiisoma kama sala.
Wiki ya nne, soma sura ya kumi na tatu mara nyingi, kwa sababu ni fupi na ni ya vitendo. Uliza: ukarimu wangu ukoje, pesa zangu zinaongeaje, ninawatendeaje viongozi wangu, ninakikaribia vipi kiti cha neema?
Kwa wale wanaopenda kusoma kwa mada, njia nyingine ni kufuata maonyo matano: Waebrania 2:1-4, 3:7 hadi 4:13, 5:11 hadi 6:12, 10:26-39, na 12:25-29. Yasome yote kwa mfululizo, kisha uone jinsi kila onyo linavyofuatiwa na faraja. Hilo peke yake linafundisha moyo wa mwandishi. Na kama unasoma na kikundi, gawanya kitabu katika sehemu tatu tulizoona, kisha kila mtu alete swali moja gumu. Waebrania haijawahi kuogopa maswali magumu.
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
Nani aliandika waraka wa Waebrania?
Biblia haitaji jina la mwandishi, na hilo ni la pekee kati ya nyaraka zote za Agano Jipya. Kwa karne nyingi watu walimhusisha na Paulo, lakini Kiyunani chake ni cha kiwango cha juu kuliko cha Paulo popote, na mwandishi anajitaja kuwa alipokea injili kutoka kwa wale waliomsikia Bwana, jambo ambalo Paulo hakuwa angesema juu yake mwenyewe. Majina mengine yaliyopendekezwa ni Barnaba, Apolo, Luka na Prisila. Origen wa karne ya tatu alisema kwa unyofu kwamba ni Mungu peke yake ajuaye, na jibu hilo bado linatosha.
Waraka wa Waebrania uliandikwa lini?
Uwezekano mkubwa ni kabla ya mwaka 70 baada ya Kristo. Sababu kuu ni kwamba mwandishi anazungumzia huduma ya makuhani na dhabihu za hekaluni kwa wakati uliopo, kana kwamba bado zinaendelea; kama hekalu lingekuwa limekwisha bomolewa na Warumi, hoja yake juu ya dhabihu zisizokoma ingekuwa rahisi zaidi kuithibitisha kwa kutaja uharibifu huo. Aidha, Klementi wa Roma alinukuu kitabu hiki karibu mwaka 95, hivyo lazima kiwe kilikuwa kimeenea tayari. Wengi hupendekeza miaka ya sitini.
Waraka wa Waebrania uliandikiwa nani?
Jina lenyewe linapendekeza Wakristo wenye asili ya Kiyahudi, na maudhui yanathibitisha hilo: mwandishi anadhani wasomaji wake wanajua Torati, hema ya kukutania, Siku ya Upatanisho, ukuhani wa Haruni na Zaburi. Walikuwa kikundi mahususi, si kanisa la jumla, kwa sababu anajua historia yao ya mateso, kupokonywa mali kwao, na hali yao ya sasa ya kulegea. Wengi hufikiri walikuwa Roma, kwa sababu ya salamu kutoka kwa "wa Italia". Walikuwa wakikabiliwa na kishawishi cha kurudi katika maisha ya awali.
Kwa nini Waebrania inasisitiza kwamba Yesu ni bora kuliko malaika?
Kwa sababu Wayahudi wa wakati ule waliamini kwamba Torati ilitolewa kwa mkono wa malaika, hivyo malaika walikuwa na hadhi kubwa sana kama wapelekaji wa ufunuo wa Mungu. Mwandishi anaonyesha kwa mistari saba ya Agano la Kale kwamba hakuna malaika aliyewahi kuitwa Mwana wa Mungu wala kuambiwa aketi mkono wa kuume wa Mungu; malaika ni roho watumikao. Hoja yake si kudharau malaika bali kusema hivi: kama neno lililoletwa na malaika lilikuwa na uzito, je, neno lililoletwa na Mwana halina uzito zaidi?
Waebrania 6:4-6 inamaanisha nini, na je mwamini anaweza kupoteza wokovu?
Hii ni sehemu ngumu zaidi katika kitabu, na Wakristo waaminifu wameielewa kwa njia tofauti. Muhimu ni kuona kusudi lake: ni onyo linalolenga kuamsha, si hukumu inayotangaza watu wamepotea. Mwandishi mwenyewe anaendelea mara moja kusema kwamba ana hakika ya mambo mazuri zaidi kuhusu wasomaji wake. Tunachoweza kusema kwa uhakika ni kwamba kumgeuka Kristo kwa makusudi na kudumu katika hilo ni jambo hatari kupita kiasi, na kwamba Mungu hutumia maonyo kama haya kuwahifadhi watu wake katika imani.
Kuhani Mkuu maana yake nini, na kwa nini Yesu anaitwa hivyo?
Katika Agano la Kale, kuhani mkuu ndiye peke yake aliyeruhusiwa kuingia Patakatifu pa Patakatifu, mara moja kwa mwaka, akiwa na damu ya dhabihu kwa ajili ya dhambi zake mwenyewe na za watu. Alikuwa daraja kati ya Mungu na taifa. Waebrania inasema Yesu ndiye Kuhani Mkuu wa kweli: aliingia si katika hema iliyojengwa kwa mikono bali mbinguni yenyewe, si kwa damu ya wanyama bali kwa damu yake mwenyewe, na si mara kwa mara bali mara moja tu kwa ajili ya wote, na sasa anaishi daima kutuombea.
Melkizedeki ni nani na kwa nini ni muhimu katika Waebrania?
Melkizedeki anaonekana kwa mistari mitatu tu katika Mwanzo 14 kama mfalme wa Salemu na kuhani wa Mungu Aliye juu, aliyembariki Abrahamu na kupokea fungu la kumi kutoka kwake, kisha Zaburi 110 inamtaja tena kama kielelezo cha ukuhani wa Masihi. Waebrania inatumia ukimya wa Maandiko juu ya ukoo wake, kuzaliwa kwake na kifo chake kuonyesha kwamba anawakilisha ukuhani usiotegemea kabila wala kifo. Yesu ni kuhani wa aina hiyo: si kwa sababu ya ukoo wa Lawi, bali kwa nguvu ya uzima usiokoma.
Tofauti kati ya agano la kale na agano jipya ni nini kulingana na Waebrania?
Agano la kale lilitolewa kupitia Musa, liliandikwa katika mbao za mawe, lilitegemea utii wa watu, na lilihitaji dhabihu zisizoisha ambazo ziliweza kufunika dhambi bila kuziondoa. Agano jipya, lililotabiriwa katika Yeremia 31 na kunukuliwa kwa urefu katika Waebrania 8, linaandika sheria ya Mungu mioyoni, linaleta ujuzi wa Mungu kwa wote kuanzia mdogo hadi mkubwa, na linaahidi kwamba Mungu hatazikumbuka tena dhambi zao. Tofauti kubwa si kati ya sheria na uhuru tu, bali kati ya kivuli na uhalisi.
Kwa nini Waebrania 9:22 inasema pasipo kumwaga damu hakuna ondoleo?
Kwa sababu Maandiko yanachukulia uhai kuwa uko katika damu, na dhambi kuwa jambo linaloharibu uhai. Kusamehe si kufumbia macho; ni kubeba gharama. Mfumo mzima wa dhabihu katika Torati ulikuwa somo la kuonekana, likirudiwa mara kwa mara, kwamba dhambi haifutwi bure. Waebrania inatumia ukweli huu si kutuogofya bali kutuonyesha ukubwa wa kile Kristo alichofanya: badala ya wanyama wasio na hiari, yeye alijitoa mwenyewe kwa hiari, mara moja tu, na akaleta ondoleo la kudumu.
Waebrania 11 ni nini, na kwa nini inaitwa sura ya imani?
Ni orodha ndefu ya watu wa Agano la Kale walioishi kwa kumwamini Mungu kabla ya kuona utimilifu wa ahadi zake: Abeli, Henoko, Nuhu, Abrahamu, Sara, Musa, Rahabu na wengine wengi ambao majina yao hayakutajwa. Wengine walishinda falme, wengine walipasuliwa kwa misumeno; wote wanahesabiwa pamoja. Kusudi la sura hii si kutupa mashujaa wa kuigwa tu, bali kutuonyesha kwamba njia ya imani daima imekuwa hivi, yaani kushikilia bila kuona, na kwamba sisi tumepewa kitu kilicho bora kuliko wao walichokipata.
Waebrania 13:8 inamaanisha nini kwa maisha yangu ya kila siku?
Inamaanisha kwamba tabia ya Yesu kwako haitegemei hali yako ya leo. Yule aliyewapokea wenye dhambi, akawagusa wenye ukoma na kuwalilia marafiki zake, ndiye yule yule sasa. Katika kitabu hiki mstari huo unafuata kumbukumbu ya viongozi waliokufa, hivyo ni faraja kwa mtu anayepoteza vitu: wachungaji hupita, marafiki huhama, afya hubadilika, uchumi huyumba, lakini Kristo hayumbi. Hii haikuahidi kwamba mazingira yako hayatabadilika; inakuahidi kwamba yule unayemtegemea hatabadilika.
Je, Waebrania bado inahusu Wakristo wa leo ambao si Wayahudi?
Ndiyo, kabisa. Ingawa wasomaji wa kwanza walikuwa na kishawishi cha kurudi katika mfumo wa hekalu, kishawishi cha msingi ni kile kile tunachokijua sote: kurudi katika maisha rahisi zaidi, ya kidini lakini yasiyo na gharama, ambapo unadhibiti mambo mwenyewe. Kila mtu ana "hekalu" lake analotamani kurudia, iwe ni dini ya kufuata sheria, mafanikio ya kazi, au utamaduni uliomlea. Waebrania inazungumza na kila moyo unaotafuta uhakika mahali pengine badala ya kwa Kristo.
Nianze wapi kusoma Waebrania kama sijawahi kuisoma?
Anza na sura ya kwanza na ya pili ili uone Yesu ni nani, kisha rukia sura ya nne kuanzia mstari wa kumi na nne hadi mwisho wa sura, ambapo utapokea mwaliko wa kukaribia kiti cha neema. Baada ya hapo soma sura ya kumi na moja na kumi na mbili, ambazo ni rahisi kufuata na zinagusa moyo moja kwa moja. Ukishaonja hayo, rudi mwanzo na usome kitabu chote kwa mpangilio, ukitenga wiki nne na usikimbilie sehemu ngumu za ukuhani.
Kwa kuhitimisha
Waebrania haikuandikwa ili kushinda mabishano. Iliandikwa kwa watu ambao mikono yao ilikuwa imelegea na magoti yao yamedhoofika, watu waliokuwa wakihesabu gharama ya kumfuata Yesu na kuanza kufikiri kwamba ni kubwa mno. Kwa watu hao, mwandishi hakutoa mbinu za kujitia nguvu. Alifungua pazia na kuwaonyesha Mtu mmoja: Mwana ambaye ni mng'ao wa utukufu wa Mungu, Kuhani Mkuu anayeyajua madhaifu yetu kwa uzoefu, Dhabihu iliyotolewa mara moja na kutosha milele, na Mfalme aliyeketi kwa sababu kazi imekwisha.
Neno "bora" katika kitabu hiki halikutolewa ili kudharau chochote. Lilitolewa ili kushika mkono unaoteleza. Na ndiyo maana hotuba hii ya kale bado ina nguvu leo, kwa mfanyakazi aliyechoka, kwa mama anayelala kwa machozi, kwa kijana anayehoji kila kitu, kwa mzee anayeona nguvu zikiisha.
Ukiwa na muda wa kutosha, chukua wiki nne na ufuate mwongozo wa kusoma uliopo hapo juu. Kisha rudi kwenye Waebrania 12:2 na uisome kama sala, kila siku, hadi macho yako yamzoee yule ambaye hajabadilika na hatabadilika kamwe.
JL Group
Philippines
Nigeria
Zimbabwe
India
Zambia
South Africa
Malawi
Indonesia
Kenya
DR Congo
Ghana
Nepal
Cameroon
Mozambique
Benin
Liberia
