Jonas 1

Ang Teksto

Tinawag ni Yahweh si Jonas na pumunta sa Ninive at magsalita laban sa kasamaan nito. Sa halip na sumunod, sumakay si Jonas ng barko patungo sa kabaligtarang direksyon, "palayo mula sa presensya ni Yahweh." Nagpadala ang Diyos ng bagyo; nagpalabunutan ang mga mandaragat at napunta kay Jonas ang bunot; at nang malaman nila ang totoo, ayaw pa nilang itapon siya. Nang wala nang ibang paraan, itinapon nila siya, humupa ang dagat, at naghandog sila kay Yahweh. Isang malaking isda naman ang inihanda ng Diyos para lunukin si Jonas.

Ang Puso ng Teksto

May isang salitang Hebreo na paulit-ulit sa kabanatang ito: yarad, bumaba. Bumaba si Jonas sa Joppa, bumaba siya sa barko, bumaba siya sa kaloob-looban nito, at bumaba siya sa dagat. Ganoon ang hugis ng pagtakas: hindi ito paglipad palayo kundi paglubog pababa. At narito ang mabigat na katotohanan ng kabanata: hindi mo matatakasan ang Diyos, hindi dahil mahigpit siyang bantay kundi dahil siya ang "gumawa ng dagat at ng tuyong lupa." Walang teritoryong neutral. Pero pansinin: ang bagyo ay hindi parusa lamang. Ito ang paraan ng Diyos para habulin ang isang propetang tumatakbo. Ang habol ng Diyos ay hindi galit; ito ay katapatan sa kaniyang tinawag.

Ang Ugnayan sa Buong Kuwento

Isang taong natutulog sa gitna ng bagyo, tapos ibinigay ang sarili para tumigil ang unos at mabuhay ang mga nasa barko: hindi maiiwasang marinig dito ang alingawngaw ng Ebanghelyo. Si Jesus mismo ang gumamit ng larawang ito nang tukuyin niya ang "tanda ni Jonas," ang tatlong araw at tatlong gabi. Pero mag-ingat tayo sa madaliang pagtutulad. Namatay si Jonas dahil siya ang may kasalanan; namatay si Jesus bagaman wala siyang kasalanan. Si Jonas ay hindi sakripisyo kundi bunga ng sariling pagtakas. Kaya ang tunay na hibla rito ay ito: kahit ang pagsuway ng propeta ay ginamit ng Diyos para makilala siya ng mga paganong mandaragat. Ang biyaya ay lumalampas kahit sa ating pagkukulang.

Ang Salamin

Isipin mo kung ano ang iyong Tarsis. Hindi ito palaging isang malayong lugar; kadalasan ito ay abala. May tawag kang alam mong tunay, ang pakikipag-ayos sa kapatid na matagal mo nang hindi kinakausap, ang pag-amin sa asawa mo ng utang na itinago mo, ang pagsasabi ng totoo sa opisina kahit magastos ito, at may barko kang sinasakyan kada umaga para umiwas. Mapapansin mo pa: nagbayad si Jonas ng pamasahe. Ang pagtakas ay may presyo, at binabayaran natin ito nang kusa. At habang bumabagyo, natutulog siya sa ilalim. Kilala mo ang antok na iyon, ang pagkamanhid na kaya mong panatilihin habang nasisira ang isang bagay na mahalaga. Ang kapitan ng barko, isang pagano, ang gumigising sa kaniya. Minsan ang mga taong hindi kapananampalataya mo pa ang unang nagtatanong sa iyo: anong ginagawa mong natutulog?

Ang Tanong

Bakit kailangang malagay sa panganib ang mga inosenteng mandaragat dahil sa pagsuway ng isang tao? Wala silang kinalaman sa Ninive o sa tawag ni Jonas, pero halos mamatay sila. Hindi ito pinapalambot ng teksto. May pangit na katotohanan dito na hindi natin gusto: ang ating pagsuway ay hindi kailanman pribado. May kasamang naaapektuhan, laging may nakasakay sa barko mo. Anak, katrabaho, kaibigan. Ang hindi masagot nang malinis ay ito: bakit hinayaan ng Diyos na madamay sila? Ang tanging tugon ng teksto ay hindi paliwanag kundi kalalabasan. Ang mga mandaragat na muntik nang mamatay ay siya ring "naghandog sila ng mga alay kay Yahweh at gumawa ng mga panata." Hindi ito nagpapawalang-sala kay Jonas. Nagpapakita lamang ito na kayang gawing daan ng Diyos kahit ang ating gulo.

Ang Pangunahing Tauhan

Kakaiba si Jonas dahil hindi siya nagdadahilan. Hindi niya sinabing hindi siya karapat-dapat, gaya ni Moises o Jeremias. Tumayo siya, at naglakad palayo. At kapag sinabi niya kung sino siya, tama ang teolohiya niya: "kinatatakutan ko si Yahweh, ang Diyos ng langit." Kilala niya ang Diyos, at doon pa nga nanggagaling ang problema. Ang pagtakas niya ay hindi kamangmangan kundi pagtutol. May kilala siyang Diyos na masyadong maawain para sa panlasa niya. At kapansin-pansin: mas maawain pa ang mga paganong sumagwan nang matindi para iligtas siya kaysa sa propetang handang mamatay huwag lang mangaral sa Ninive. Doon nabubuko si Jonas, at doon din marahil tayo.

Ang Konteksto

Ang Ninive ay kabisera ng Asiria, ang imperyo na gumugupo sa buong rehiyon at kalaunan ay wawasak sa hilagang kaharian ng Israel. Hindi ito basta malayong lungsod; ito ang pangalan ng takot sa isang buong henerasyon. Ang utos na "magsalita ka laban dito" ay pagpapadala sa kampo ng kaaway. Ang Tarsis naman ay malamang sa dulo ng Mediteraneo, sa direksyon ng Espanya, ang pinakamalayong puntong naiisip ng isang Israelita. Isa pa, ang Israel ay hindi bayan ng mga marino; ang dagat sa kanilang imahinasyon ay tirahan ng gulo at kamatayan. Kaya ang ginawa ni Jonas ay hindi lang pagsuway. Pinili niya ang lahat ng kinatatakutan niya, mabasta hindi na lang siya makarating sa Ninive.

Pagninilay

Ano ang barkong sinasakyan mo ngayon, at magkano na ang nabayaran mong pamasahe para makaiwas sa isang bagay na alam mong tinawag ka ng Diyos na gawin?

Sino ang mga kasama mo sa barko, at ano ang epekto sa kanila ng pag-iwas na iyon, kahit hindi mo pa ito inaamin sa sarili mo?