Matendo ya Mitume 7

Maandiko

Stefano anasimama mbele ya baraza kuu, akishtakiwa kwa kulikufuru hekalu na sheria, na badala ya kujitetea anaanza kusimulia historia: Abrahamu akiitwa Mesopotamia, Yusufu akiuzwa na ndugu zake, Musa akikataliwa mara mbili na watu wake, hema jangwani, hekalu la Selemani. Ni hotuba ndefu kuliko zote katika kitabu cha Matendo, na inaonekana kama somo la historia hadi mstari wa 51, pale ambapo kisu kinageuzwa: "Enyi watu wenye shingo ngumu msiotahiriwa mioyo na masikio, kila mara mnampinga Roho Mtakatifu." Baraza linakasirika, linaziba masikio, linamtoa nje ya mji na kumpiga mawe. Akiwa anakufa, Stefano anaona mbingu zikifunguka na kumwona Yesu amesimama mkono wa kuume wa Mungu, naye anaomba msamaha kwa wauaji wake.

Kiini

Kiini cha hotuba hii ni ugunduzi unaotia kizunguzungu: Mungu amekuwa akitenda daima nje ya mipaka ambayo watu wake wamemwekea. Abrahamu alipokea ahadi akiwa bado Mesopotamia, kabla ya tohara, kabla ya nchi, naye hakupewa "sehemu hata ya kuweka mguu." Musa alikutana na Mungu si Yerusalemu bali jangwani, na hapo ndipo aliambiwa "sehemu uliposimama ni mahali patakatifu." Utakatifu haukutokana na mahali; mahali palitakaswa na uwepo wa Mungu. Hivyo Stefano anafikia hitimisho kali: "Aliye Juu haishi kwenye nyumba zilizojengwa kwa mikono." Si kwamba hekalu lilikuwa baya, bali kwamba neema ya Mungu daima hutangulia na kuzidi miundo tunayojenga ili kuishikilia. Na pale tunapobadilisha ahadi kuwa mali yetu, tunakuwa kama waliofurahia "kazi ya mikono yao."

Uzi Unaounganisha

Katika hotuba hii kuna mtindo unaojirudia hadi unakuwa dhahiri: mkombozi anayetumwa na Mungu anakataliwa kwanza na ndugu zake. Yusufu aliuzwa, "na Mungu alikuwa pamoja naye." Musa alisukumwa kando kwa swali la dharau, "Nani kakufanya mtawala na muhukumu wetu?", na Stefano anaukamata ukweli huo kwa mkono wa chuma: "Huyu Musa ambaye waliyemkataa… alikuwa ndiye ambaye Mungu alimtuma awe mtawala na mkombozi." Hapo ndipo mstari wa 37 unapofunguka, ahadi ya "nabii kama mimi." Historia yote inaelekea kwa Yule anayekataliwa mara ya mwisho na kabisa. Na kilele si neno bali maono: "Mwana wa Adam amesimama mkono wa kuume wa Mungu." Amesimama, si ameketi; Aliyekataliwa sasa ni Hakimu anayeinuka kumpokea shahidi wake.

Kioo

Sisi pia tunajenga mahekalu. Si ya mawe, bali ya mazoea: namna fulani ya ibada, kikundi cha watu wanaofanana nasi, mafanikio ya huduma tuliyoijenga kwa miaka, hata picha tuliyonayo juu ya familia yetu au kazi yetu. Mambo haya si mabaya; hekalu lenyewe halikuwa baya. Hatari ni pale tunapoanza kufurahia "kazi ya mikono yao" na kushindwa kumtambua Mungu anapotenda nje ya mipaka tuliyomwekea, kupitia mtu tusiyemtarajia, katika kanisa tusiloliheshimu, au kwa njia inayotuvuruga. Baraza halikumpinga Stefano kwa kukosa elimu; walijiziba masikio. Ndivyo tunavyofanya pale ukweli unapogusa pale tunapojivunia. Leo, taja kwa sauti jina la mtu aliyekukosea, kisha sema maneno ya Stefano juu yake: "Bwana, usiwahesabie dhambi hii."

Maandiko Yanayoitikia

Maneno mawili ya mwisho ya Stefano ni mwangwi wa msalaba. Luka, aliyeandika Injili na Matendo, aliturekodi Yesu akimkabidhi Baba roho yake na akiomba wasamehewe wauaji wake; sasa Stefano anamwita Yesu mwenyewe: "Bwana Yesu, pokea roho yangu." Hii si bahati mbaya ya lugha. Ni ushahidi kwamba anayekufa kwa Kristo anaanza kufanana naye, na kwamba Yesu anapokea yale ambayo Baba pekee hupokea. Pili, ukikumbuka sala ya Selemani siku hekalu lilipowekwa wakfu, aliungama mwenyewe kuwa mbingu za mbingu haziwezi kumtosha Mungu. Stefano hasemi jambo jipya; anawakumbusha kile mjenzi wa hekalu alichokijua tangu siku ya kwanza, nao wamesahau.

Mazingira

Tuko Yerusalemu, miaka michache baada ya Pentekoste. Stefano ni mmoja wa wale saba waliochaguliwa kuhudumia wajane, Myahudi mwenye asili ya Kigiriki, mtu wa pembeni katika mfumo wa kidini wa mji. Baraza kuu lililokaa mbele yake lilikuwa mamlaka ya juu kabisa: dini, sheria na uchumi vikiunganika, kwa sababu hekalu lilikuwa pia benki na soko na kiburi cha taifa. Kumgusa hekalu ilikuwa ni kugusa usalama wa kila mtu katika chumba kile. Mauaji ya mawe yalifanyika nje ya mji, kama sheria ilivyoagiza, lakini pasipo ruhusa ya Rumi, kwa ghadhabu ya umati. Na pembeni, nguo zikiwa miguuni pake, amesimama kijana aitwaye Sauli, akishuhudia bila kujua kwamba anatazama mwanzo wa maisha yake mapya.

Wasikilizaji wa Kwanza

Kwa wale waliokaa mbele ya Stefano, hadithi aliyoisimulia ilikuwa yao; walikuwa wameisikia tangu utoto. Ndiyo maana iliuma. Walipofika mstari wa 51 wakagundua kwamba katika simulizi lao wenyewe wamepewa nafasi ya ndugu waliomuuza Yusufu na ya watu waliokataa Musa. Hakuwaita wageni; aliwaita "baba zenu," yaani ukoo mmoja wa upinzani dhidi ya Roho Mtakatifu. Kwa wasomaji wa kwanza wa Luka, waumini waliotawanyika baada ya mateso haya, hotuba hii ilikuwa faraja ya ajabu: Mungu wao hajafungwa Yerusalemu. Aliyemzungumzia Abrahamu Mesopotamia na Musa jangwani anaweza kuwafuata hadi Samaria, Antiokia, Rumi. Kufukuzwa kwao hakukuwa mwisho wa ahadi, bali namna ahadi ilivyosonga mbele.

Maswali ya Kutafakari

Ni "hekalu" gani katika maisha yangu, yaani muundo au mazoea ambayo nimeyajengea imani yangu, ambayo yanaweza kunifanya nishindwe kumtambua Mungu anapotenda nje yake?

Stefano aliona mbingu zikifunguka wakati ardhi ikimkatalia. Ni wapi ninapoomba Mungu abadilishe hali yangu, badala ya kuomba macho ya kuona anachokifanya ndani yake?