Mwanzo 12

Maandiko

Mungu anamwambia mtu mmoja mzee, mwenye miaka sabini na mitano, ajiondoe kwenye kila kitu kinachomfanya awe mtu: nchi yake, ndugu zake, nyumba ya baba yake, na aende mahali ambapo hata hapajatajwa jina lake, "nchi nitakayo kuonesha." Pamoja na agizo hilo zinakuja ahadi saba: taifa kubwa, baraka, jina kubwa, na mwisho maneno yanayofungua Biblia nzima, "Kupitia kwako familia zote za nchi zitabarikiwa." Abram anaondoka, anapita Shekemu na Betheli akijenga madhabahu, kisha njaa inamfukuza hadi Misri, ambako anamwomba Sarai ajiite dada yake ili yeye mwenyewe asiuawe. Farao anamchukua Sarai, Abram anatajirika, na Mungu anapiga nyumba ya Farao hadi mfalme wa Misri anamfukuza huyo mgeni aliyemdanganya.

Kiini

Sikia jinsi agizo la kwanza linavyouma masikioni mwa msikilizaji wa kale. Katika ulimwengu wa karne ya kumi na tisa kabla ya Kristo, nchi, ukoo na nyumba ya baba havikuwa "asili" tu; vilikuwa bima yako ya maisha, mahakama yako, jina lako, na miungu yako. Kuondoka peke yako kulikuwa sawa na kujifuta. Mungu anamwomba Abram afe kijamii kabla hajapata chochote, kisha anajaza utupu huo kwa ahadi tupu, maneno yasiyo na hati miliki wala shahidi. Hapa ndipo imani inapozaliwa katika Biblia: si hisia nzuri, bali kutegemea neno la Mungu zaidi ya mifumo yote inayokulinda. Na jambo la kushangaza ni hili: baraka hii haikusudiwi kuishia kwa Abram. Mungu anamchagua mmoja ili afikie wote, "familia zote za nchi." Uchaguzi wake kamwe si ubinafsi; ni mlango.

Uzi Mkuu

Angalia muundo wa sura hii nzima na utaona ramani ya Israeli yote ikichorwa mapema: njaa inasukuma familia ya ahadi kushuka Misri, Farao anawachukua, Mungu anampiga Farao kwa "mapigo makuu," na mfalme anawafukuza nje wakiwa na mifugo na watumishi. Hiyo ndiyo hadithi ya Kutoka, ikichezwa kwa kifupi na mtu mmoja karne nyingi kabla haijawapata wazao wake. Msimuliaji anatuonesha kwamba Mungu anayeokoa taifa ni yule yule aliyemwokoa babu yao kutoka kwenye ujinga wake mwenyewe. Na uzi hauishii hapo. Ahadi ya "familia zote za nchi zitabarikiwa" inabaki wazi, bila kutimizwa, kwa kurasa elfu, hadi mzao mmoja wa Abramu anapoinuliwa juu ya mti nje ya mji ili baraka hiyo imfikie kila kabila. Paulo aliliona hili: Injili ilihubiriwa kwa Abramu kabla ya wakati.

Kioo

Abram anayeondoka Harani kwa neno tupu ndiye Abram anayedanganya Misri kwa hofu ya ngozi yake. Yule yule. Imani halisi na woga wa kinyama vinakaa katika moyo mmoja, na hilo linapaswa kukufariji na kukutisha kwa wakati mmoja. Fikiria mahali ambapo wewe pia unaamini kwa ujasiri na unajihami kwa hila: unasema Mungu ndiye mtoaji, kisha unamficha bosi wako ukweli ili usipoteze kazi; unatoa sadaka kwa furaha, kisha unamwacha mke au mtoto abebe gharama ya sifa yako. Abram anageuza mke wake kuwa ngao. Sisi tunageuza watu kuwa mikakati, kwa upole zaidi, bila kuiita jina lake. Leo, kabla jua halijazama, mtafute mtu mmoja ambaye umemficha ukweli ili kujilinda, na mwambie kwa sauti sentensi moja ya kweli uliyoificha.

Swali

Kwa nini Mungu hamkemei Abram? Hakuna neno la hukumu, hakuna onyo. Mapigo yanaanguka kwenye nyumba ya Farao, mtu aliyechukua mwanamke bila kujua, na Abram anatoka Misri akiwa tajiri kuliko alivyoingia. Zaidi ya hayo, sauti pekee inayosikika kimaadili ni ya mpagani: "Nini hiki ambacho umenifanyia?" Farao anamwaibisha mteule wa Mungu. Na Sarai mwenyewe habembelezwi wala kuulizwa; hasemi neno hata moja katika sura nzima. Maandiko yanayaacha haya bila kuyasafisha, na hatupaswi kuyasafisha pia. Ninachoweza kusema ni hiki: neema ya Mungu haitegemei ubora wa Abram, na hiyo ndiyo habari njema na kashfa kwa wakati mmoja. Mungu anashikilia ahadi yake kwa mikono yake mwenyewe, hata ahadi hiyo ikiwa mikononi mwa mwongo.

Undani

"Mwaloni wa More" si maelezo ya mandhari. Neno la Kiebrania moreh lina maana ya "mwalimu" au "mtoaji wa ujumbe." Huu ulikuwa mti mtakatifu wa Wakanaani, mahali ambapo watu walikwenda kutafuta ujumbe kutoka kwa miungu yao, kituo cha unabii wa wenyeji. Na msimuliaji anaongeza kwa makusudi: "Wakati huo wakanaani waliishi katika nchi hiyo." Yaani, Abram anasimama kwenye patakatifu pa watu wengine, kwenye ardhi ya watu wengine, na hapo ndipo Yahwe anapomtokea na kusema, "Nitawapa uzao wako nchi hii." Jibu la Abram ni kujenga madhabahu, si kwa mti, bali kwa Mungu aliyemtokea. Ni kitendo cha kuthubutu: kupandikiza ibada mpya katikati ya ibada ya zamani, bila jeshi, bila ardhi, bila mtoto. Madhabahu ndiyo bendera yake pekee.

Muktadha

Tuko karibu miaka elfu mbili kabla ya Kristo, kwenye njia kuu ya misafara inayotoka Mesopotamia, ikipinda Harani, na kushuka kando ya pwani hadi Misri. Abram ni mfugaji wa nusu-kuhamahama: mahema, kondoo, punda, watumishi, hakuna mji, hakuna ngome. Kanaani ni ukanda mwembamba kati ya himaya mbili, ardhi inayotegemea mvua pekee, na njaa ilikuwa ugonjwa wa kawaida; Misri, na mafuriko yake ya Nile, ilikuwa ghala la eneo lote. Nyaraka za Kimisri zinaonesha makundi ya Waasia yakishuka hivyo hivyo, yakiomba nafaka. Lakini Misri ilikuwa pia hatari: Farao alikuwa mungu-mfalme, na kuchukua mwanamke mzuri kwa nyumba yake kulikuwa haki yake isiyopingika. Abram anaingia huko akiwa mgeni asiye na ulinzi, mzee, tajiri kiasi, na bila mtoto hata mmoja wa kuthibitisha ahadi aliyoipokea.

Tafakari

Ni "nyumba ya baba" gani, yaani ni mfumo gani wa usalama, ambao Mungu anakuomba uuachie leo, na kwa nini ni vigumu zaidi kuliko unavyokubali hadharani?

Abram alijenga madhabahu pale alipopokea ahadi, hata kabla hajaona chochote. Ni wapi katika maisha yako unapohitaji kuweka alama ya kumbukumbu kwa jambo ambalo bado hujaliona likitimia?