Marko 1:1

Andiko

Mstari mmoja tu, na tayari kila kitu kimesemwa: "Huu ni mwanzo wa injili ya Yesu Kristo, Mwana wa Mungu." Hakuna hadithi ya kuzaliwa, hakuna orodha ya wazazi, hakuna utangulizi wa upole unaokuandaa taratibu. Marko anafungua kinywa chake na kutamka jina, cheo na aina ya habari anayokuletea, kisha anakimbilia nyikani kwa Yohana. Ni kama mtu anayegonga mlango wako saa tisa usiku kwa sababu lazima useme jambo sasa hivi. Sentensi hii si kichwa cha habari kilichowekwa juu ya kitabu baada ya kumalizika; ni tangazo linalodai kusikilizwa kabla hujasoma neno lingine. Ukiipokea, kila kitu kinachofuata kina uzito wa kipekee. Ukiipuuza, mambo yaliyobaki ni hadithi za kupendeza tu za mtu mwema wa Galilaya.

Kiini

Neno "injili" halikuzaliwa kanisani. Katika ulimwengu wa Marko lilikuwa neno la ikulu: tangazo rasmi kwamba Kaisari ameshinda vita, au mrithi wa kiti cha ufalme amezaliwa. Habari njema ilikuwa habari ya mamlaka mapya, siyo hisia nzuri moyoni. Hapo ndipo Marko anaposimama na kusema kwamba habari ya kweli ya enzi mpya haitoki Rumi bali kutoka kwa mtu aliyetundikwa msalabani. Na "Mwana wa Mungu" lilikuwa cheo cha Kaisari pia. Marko hakusema tu kuwa Yesu ni mzuri; alisema kuwa mtu mwingine ameshika usukani wa dunia. Hili linagusa mahali penye uchungu: injili si mwaliko wa kuboresha maisha yako yanayoendelea, ni tangazo kwamba kuna Mfalme, na wewe si yeye. Neema yote ya Marko inaanzia hapo, si kabla yake.

Uzi Unaounganisha

Neno la kwanza la Marko, "mwanzo," si bahati mbaya. Biblia nzima inaanza kwa neno hilo hilo, pale Mungu anapoumba dunia kutoka kwenye utupu. Marko anachukua neno hilo na kulitia kwenye hadithi ya mtu wa Nazareti, na kwa kufanya hivyo anasema jambo kubwa mno: kinachoanza hapa si sura mpya ya historia ya Israeli, ni uumbaji mpya. Ndiyo maana mstari unaofuata unanukuu nabii: "Tazama, ninamtuma mjumbe wangu mbele yako, mmoja atakayetayarisha njia yako." Ahadi zile za zamani, njia inayonyooshwa jangwani, Mungu anayerudi kwa watu wake, zinapata mwili. Agano la Kale lilikuwa likisubiri mlango ufunguliwe; Marko anasema mlango umefunguka, na yule anayeingia ndiye Bwana mwenyewe aliyeahidiwa.

Kioo

Hapa ndipo mstari huu unapoanza kuuma. Tunapenda Yesu kama mwalimu, mshauri, rafiki anayeelewa maumivu yetu, mtu tunayemuita wakati hesabu za mwezi hazitoshi au mtoto anapolala hospitalini. Hilo si baya. Lakini Marko hakuanza na faraja; alianza na cheo. Na cheo kinadai kitu ambacho ushauri haudai: utii. Fikiria eneo moja la maisha yako ambalo kwa miaka mingi umeliweka pembeni, ukisema moyoni kwamba hili ni langu: namna unavyotumia pesa, hasira yako nyumbani inayohesabiwa kuwa "tabia tu," ndoa inayovumiliwa bila kuponywa, kazi inayokula siku zote saba. Kukiri kwamba Yesu ni Mwana wa Mungu ni kukiri kwamba hakuna chumba katika nyumba yako kilicho na kufuli unayomiliki wewe peke yako. Hiyo ni habari ngumu na ni habari njema, kwa sababu Mfalme huyu anakuja si kudai kodi bali kubeba msalaba.

Leo, andika kwenye karatasi ndogo maneno haya: "Yesu Kristo, Mwana wa Mungu," na chini yake jina la jambo lile moja unalolishikilia kwa ngumi iliyokaza. Kisha sema kwa sauti, mara moja tu: "Hili pia ni lako."

Wasikilizaji wa Kwanza

Wengi wanaamini Marko aliandika kwa Wakristo wa Rumi, watu waliokuwa wakiishi katika mji ambao kila sarafu mfukoni ilibeba sura ya Kaisari na maandishi yaliyomwita mwana wa mungu. Hawa walikuwa watu walioona ndugu zao wakikamatwa, wakipoteza biashara, wakitengwa na familia. Kwao sentensi ya kwanza ya Marko haikuwa teolojia tulivu; ilikuwa hatari. Kusema "injili ya Yesu Kristo" mahali ambapo neno hilo lilitumika kwa ushindi wa jeshi la Kaisari ilikuwa sawa na kupandisha bendera nyingine. Na walipoendelea kusoma, waliona kwamba Mfalme wao alishindwa hadharani kabla ya kushinda. Kitabu hiki kiliandikwa kwa watu wanaoteseka, ili wajue kuwa njia ya msalaba si kuchepuka kwa mpango, bali ndiyo mpango wenyewe.

Undani

Simama kidogo kwenye neno "mwanzo." Marko hakusema "huu ni muhtasari" wala "hii ni hadithi ya injili." Alisema mwanzo. Kitabu chake kina sura kumi na sita, lakini jina lake ni mwanzo. Hiyo inabadilisha jinsi unavyosoma kila kitu kinachofuata: kuponywa kwa mama mkwe wa Simoni, kufukuzwa kwa pepo, kuitwa kwa wavuvi, yote ni mwanzo tu. Na mwisho wa kitabu, Marko anaishia ghafla, bila hitimisho tamu, kana kwamba anakuacha mlangoni. Sababu ni rahisi na inatisha: mwendelezo wa hadithi hii ni wewe. Injili ilianza na Yesu; haikuishia naye. Jambo lililoanzishwa jangwani la Yudea linaendelea katika chumba chako cha kulala, katika ofisi yako, katika jinsi unavyomtendea jirani asiyependeza.

Swali

Kuna jambo la kushangaza hapa: Marko anatuambia siri kuanzia mstari wa kwanza, halafu katika kitabu chote Yesu anazuia watu wasiseme. Anawakataza pepo kuongea, anamwonya mwenye ukoma aliyeponywa asimweleze mtu. Kwa nini kutangaza kwa msomaji kile kinachofichwa kwa wahusika? Jibu rahisi, kwamba Yesu alitaka kuepuka umati, halitoshi. Nadhani Marko anatuonyesha kitu kigumu zaidi: cheo hiki hakieleweki vizuri mpaka kionekane msalabani. Mtu wa kwanza katika kitabu hiki anayekiri kwa ukamilifu kwamba Yesu ni Mwana wa Mungu ni askari Mrumi aliyesimama mbele ya mtu aliyekufa. Hiyo inamaanisha kwamba unaweza kujua maneno sahihi tangu mstari wa kwanza na bado usijue unachosema, hadi umwone akifa na usibaki na jibu jepesi. Marko hakutuficha jibu; alituficha urahisi.

Maswali ya Kutafakari

Kama ungesoma Injili ya Marko kwa mara ya kwanza bila kujua mwisho, ni wapi katika maisha yako ungeanza kuona kwamba "Mwana wa Mungu" si cheo cha heshima tu bali dai juu yako?

Marko anaita kitabu chake "mwanzo." Ni sehemu gani ya hadithi hii inayoendelea kupitia wewe wiki hii, na ni nani anayeiona?