Mithali 18

Maandiko

Mithali 18 inatupeleka kwenye lango la mji wa kale, mahali penye vumbi, kelele za wafanyabiashara na wazee waliokaa kuhukumu mashauri. Hapo mshairi anaorodhesha picha zinazogongana: mtu anayejitenga na jamii akitafuta matakwa yake, mpumbavu ambaye kinywa chake chenyewe kinamnasa, mnong'onezaji ambaye maneno yake yanateremka kama chakula kitamu hadi matumboni mwa wasikilizaji. Katikati ya yote kunasimama ulinganisho mkali wa mnara miwili: "Jina la Yehova ni mnara imara" dhidi ya "Mali ya tajiri ni mji wake imara na katika fikira zake ni kama ukuta mrefu." Sura inamalizia kwa ulimi unaotawala uzima na kifo, na kwa rafiki aliye karibu kuliko ndugu.

Kiini

Kwa msikilizaji wa kale, ukuta ulikuwa suala la kuishi au kufa. Mji usio na ngome ulikuwa mawindo ya kwanza ya jeshi lolote lililopita. Ndiyo maana mstari wa 10 na 11 unaumiza pale unapogusa: vyote viwili vinaahidi usalama, lakini kimoja ni mnara halisi na kingine ni "katika fikira zake," yaani ni ukuta uliojengwa ndani ya mawazo ya tajiri tu. Hapa ndipo moyo wa sura unapolala. Mungu hakatai kwamba mwanadamu anahitaji usalama; anakataa mahali tunapoutafuta. Na usalama wa kweli siyo mali wala ushawishi wa lango la mji, bali Jina, yaani Mungu mwenyewe akijifunua kwa watu wake. Hekima, kwa hiyo, siyo ujanja wa kuendesha maisha, bali ni kujua ni ukuta upi utakaosimama siku upepo utakapovuma.

Uzi Unaounganisha

Lango la mji lilikuwa mahali pa hukumu, na mstari wa 17 unanukuu hali halisi ya mahakama ya wazee: anayesimama kwanza kujitetea daima huonekana mkweli, mpaka mpinzani wake atakapofika na maswali. Kila mtu aliyewahi kushtakiwa alijua hofu hiyo: kama mshtaki anaongea vizuri kuliko mimi, nimekwisha. Mithali haiahidi kwamba lango la mji litakuwa la haki; inaonya tu kwamba lisidanganywe. Na hapo ndipo uzi wa Maandiko unapojinyoosha mbele: Mungu anayejifunua kama mnara wa wakimbiliaji ndiye yule yule atakayekuja kusimama kwenye lango kama mtetezi wa wanyonge. Yesu Kristo hakuchukua nafasi ya hakimu tu; alichukua nafasi ya mshtakiwa, akaingia kwenye kesi iliyopangwa dhidi yake, ili sisi tupate Jina la kukimbilia.

Kioo

Mstari wa 13 ni kipande cha kioo chenye makali: "Anayejibu kabla ya kusikiliza, ni upuuzi na aibu yake." Fikiria mazungumzo ya jana jioni nyumbani, au ujumbe wa kazini ulioujibu ndani ya sekunde tano ukiwa tayari umeshaamua maana yake. Mstari wa 19 unaongeza uzito: ndugu aliyechukizwa ni mgumu kushawishiwa kuliko mji wenye nguvu. Hiyo si lugha ya kuchekesha. Ni picha ya malango ya chuma yakifungwa ndani ya familia, na mara nyingi yanafungwa na mtu aliyejibu haraka sana. Tunapenda kujiona wenye hekima kwa sababu tunajua majibu; Mithali inasema hekima huanzia kwenye masikio, siyo mdomoni. Leo, chagua mtu mmoja uliyemjibu kabla ya kumsikiliza, mpigie au mtumie ujumbe mfupi: "Nilijibu haraka mno. Naomba uniambie tena, nitasikiliza mpaka mwisho."

Undani

Mstari wa 8 unatumia picha ya ajabu: maneno ya mnong'onezaji ni "kama chembe tamu" zinazoshuka "katika sehemu za ndani sana kwenye mwili." Neno la Kiebrania hapa linamaanisha vipande vitamu vya chakula, vitoweo vya sherehe, siyo mkate wa kawaida. Katika kijiji cha kale ambapo kila mtu alijua kila mtu na sifa yako ndiyo iliyokuwa mtaji wako wote, umbea haukuwa mchezo; uliweza kumaliza ndoa, biashara na nafasi ya mtu langoni. Lakini mithali haisemi kuwa umbea unachukiza. Inasema unapendeza. Unateremka kirahisi, unaacha ladha, na unakaa tumboni. Ndiyo sababu ni hatari: hatuumizwi na mambo tunayochukia, bali na yale tunayomeza kwa raha bila kutafuna.

Mhusika Mkuu

Katika sura nzima yenye mistari ishirini na minne ya ugomvi, biashara, mahakama na ndimi, jina la Mungu linatokea mara mbili tu: mnara katika mstari wa 10, na mtoaji wa fadhila katika mstari wa 22. Hii siyo usahaulifu wa mshairi; ni jinsi Mithali inavyofundisha. Mungu hajaribu kujaza kila mstari kwa jina lake. Yeye yuko kama msingi wa ulimwengu unaosimama chini ya maisha ya kawaida: soko, mlango wa nyumba, meza ya chakula. Lakini anapotajwa, anatajwa kama kimbilio, siyo kama mwangalizi mkali. Kitenzi "hukimbilia" kinaonyesha mtu anayekimbia, siyo anayetembea kwa heshima. Mungu wa Mithali anakubali watu wanaowasili wakihema, wakiwa wamechoka, wakitafuta ukuta ambao hautaanguka.

Maandiko Mengine

Zaburi ya 20 inabeba mwangwi uleule wa mistari 10 na 11: wengine hutegemea magari ya vita na farasi, yaani nguvu inayoonekana na kuhesabika, lakini watu wa Mungu hutegemea Jina. Mithali inaongeza chumvi kwa kusema ukuta wa tajiri upo "katika fikira zake," yaani ni dhana zaidi kuliko ngome. Na mstari wa mwisho, kuhusu rafiki aliye karibu kuliko ndugu, unakutana na Yesu katika Yohana 15 anapowaita wanafunzi wake rafiki badala ya watumishi. Katika jamii ya kale ambapo udugu wa damu ulikuwa mtandao pekee wa usalama, kusema kuna urafiki wenye nguvu zaidi kuliko damu ilikuwa kauli ya kushtua. Injili inaikamilisha: urafiki huo una jina.

Tafakari

Ni ukuta gani wa "fikira zangu" ninaoutegemea sasa, na ningejuaje kama umeanza kubomoka?

Ni nani katika maisha yangu ambaye nimekuwa nikimsikiliza nusu tu, nikiandaa jibu langu kabla hajamaliza kusema?