Mithali 18:10

Maandiko

Mstari huu unaweka picha mbili karibu sana hivi kwamba huwezi kuziona kando: "Jina la Yehova ni mnara imara; atendaye haki hukimbilia na kuwa salama." Jina la Mungu linaitwa ngome, mnara wa mawe uliosimama katikati ya mji, na mwenye haki anaonyeshwa akikimbia, si akitembea kwa utulivu, bali akikimbilia ndani yake. Na mara tu baada yake, mstari wa kumi na moja unaleta mshindani: "Mali ya tajiri ni mji wake imara na katika fikira zake ni kama ukuta mrefu." Mnara mmoja ni halisi; mwingine upo "katika fikira zake." Hekima hapa haitoi ushauri, inaonyesha ngome mbili na kukuacha uchague ya kukimbilia.

Kiini

Katika ulimwengu wa Agano la Kale, jina halikuwa lebo tu; lilikuwa utambulisho uliowekwa wazi, sifa ya mtu iliyoning'inia hadharani. Kusema "Jina la Yehova" si kusema herufi nne takatifu, ni kusema yote ambayo Mungu amejifunua kuwa: mwaminifu wa agano, mkombozi aliyewatoa watu Misri, yule anayeweka ahadi na kuzitimiza. Ngome ya mwenye haki, basi, si hisia ya kidini wala ujasiri wa ndani. Ni tabia ya Mungu mwenyewe, iliyothibitishwa katika historia. Hapa ndipo neema inapoonekana: mnara hausimamishwi na yule anayekimbia, umesimama tayari kabla hajafika. Kazi yake pekee ni miguu yake, kukimbia. Na hilo linasema jambo zito kuhusu wokovu wetu wote: usalama hauzalishwi ndani yetu, unapokelewa nje yetu.

Uzi Mwekundu

Picha ya mnara inarudi mara nyingi katika Zaburi, ambapo Daudi anamwita Mungu ngome na mnara wa nguvu mbele ya adui; lakini kilichokuwa sitiari kinakuja kuvaa mwili. Katika Agano Jipya jina linalookoa linapewa uso na sauti: Yesu, ambaye jina lake lenyewe linamaanisha "Yehova huokoa." Mitume walipotangaza kwamba hakuna jina lingine chini ya mbingu lililotolewa kwa wanadamu tupate kuokolewa, hawakuwa wakibuni mafundisho mapya; walikuwa wakionyesha mahali ambapo mnara wa Mithali 18:10 ulipoinuka na kusimama katikati ya historia. Na kuna zamu moja ya kushangaza: ngome hii haikubaki ukutani. Ilitoka nje ya mji, ikaenda Golgotha, ikabomolewa kwa ajili ya wale waliokuwa wakikimbia. Mnara ulioanguka ndio ukawa mnara usiobomoka.

Kioo

Sisi sote tuna mnara wa pili, ule wa mstari wa kumi na moja, na kwa kawaida haujengwi kwa fedha pekee. Unajengwa kwa akiba ya benki inayokufanya ulale usingizi, kwa cheo kazini kinachokupa sauti mezani, kwa afya ya mwili unaoamini bado ni imara, kwa marafiki wenye ushawishi utakaowapigia simu siku ya shida. Vitu hivi si viovu. Tatizo ni neno lile dogo: "katika fikira zake." Kuta hizo ni ndefu akilini mwako, na urefu wake unapimwa tu siku zinapokuja habari za daktari, au barua ya kuachishwa kazi, au kaburi la mtu uliyempenda. Mithali haikukemei kwa kuwa na mali; inakuuliza ni ngome ipi unayoikimbilia kwanza unapoogopa. Leo, kabla ya jioni, andika kwenye karatasi jina la kitu kimoja unachokitegemea kimya kimya kwa usalama wako, kisha sema kwa sauti mbele ya Mungu: "Hiki si mnara wangu; wewe ndiwe."

Maandiko Mengine

Zaburi 61 inaweka maneno yale yale kinywani mwa mtu anayeomba akiwa mbali na nyumbani: Mungu ni kimbilio, mnara wa nguvu mbele ya adui. Tofauti ni kwamba Zaburi inalia, Mithali inafundisha; moja ni sauti ya mtu akikimbia, nyingine ni sauti ya mwalimu akionyesha njia ya kukimbilia kabla hujahitaji. Ulinganisho wa pili uko ndani ya sura hii yenyewe. Mstari wa kumi na tisa unasema "Ndugu aliyechukizwa ni mgumu kushawishiwa kuliko mji wenye nguvu." Yaani kuta zinaweza kutulinda, lakini zinaweza pia kutufungia ndani. Moyo uliojeruhiwa hujijengea ngome, na ngome hiyo huwa gereza. Mithali hii moja inaonyesha ngome inayookoa; ile nyingine inaonyesha ngome inayoua. Tofauti ni nani aliyeijenga.

Wasikilizaji wa Kwanza

Wasikiaji wa kwanza hawakuhitaji kuelezewa sitiari hii; waliishi nayo. Katika mji wa Yuda, mnara ulikuwa sehemu ya juu kabisa ya ukuta, mahali ambapo mlinzi alisimama usiku akitazama upeo wa macho kuona vumbi la farasi. Wakati wa vita, wakulima walioishi vijijini walikusanya mbuzi zao, nafaka, na watoto, kisha wakakimbia kuelekea mjini. Walisikia kelele za lango zito likifungwa nyuma yao, harufu ya moshi na mifugo iliyosongamana uwanjani, na kwa mara ya kwanza baada ya siku nyingi, waliweza kupumua. Hilo ndilo neno "salama" lilivyowagusa: si hisia tamu, bali sauti ya komeo likiingia mahali pake. Na mwandishi anawaambia: Mungu wako anafanya hivyo hivyo, lakini mnara wake hauanguki chini ya mitambo ya Ashuru.

Mazingira

Mithali zilikusanywa katika mazingira ya mafunzo ya hekima, mahali ambapo vijana wa tabaka la watumishi wa kifalme walifundishwa jinsi ya kuishi, kuzungumza, na kutawala. Hawa walikuwa watu wa karibu na mamlaka na mali, ndiyo maana ukuta wa tajiri ni mfano unaowagusa moja kwa moja. Jambo moja muhimu: miji ya Yuda ilikuwa imeanguka kabla, na kila msikiaji alijua hadithi za Lakishi na kuta zilizovunjwa. Hakuna aliyeweza kudanganyika kwamba mawe ni ya milele. Kwa hiyo mwalimu anapochagua picha ya mnara, anachagua kitu chenye nguvu na chenye mipaka kwa wakati mmoja, kisha anasema: hata hiki kinaanguka, lakini Jina halianguki. Ndani ya jamii iliyopima thamani ya mtu kwa mifugo, ardhi na jina la ukoo, hii ilikuwa kauli ya kupindua mambo.

Tafakari

Ni wakati gani wa mwisho ulipokimbia kweli kwa Mungu, si kwa maombi ya kawaida bali kwa kukimbia kwa mtu anayetafuta mahali pa kujificha? Nini kilitokea?

Ukuta wako "katika fikira" ni upi hasa, na utajuaje kwamba unauamini, kabla shida haijaufichua?