Kumbukumbu la Torati 13

Maandiko

Sura hii inazungumzia njia tatu ambazo uasi unaweza kuingia: kwa nabii anayefanya ishara zinazotokea kweli lakini anaelekeza kwa miungu mingine, kwa mtu wa nyumbani yako, ndugu au mke au rafiki "ambaye ni kama roho yako," anayenong'ona kwa siri, na kwa mji mzima ambao umeteleza. Katika kila hali agizo ni kali kupita kiasi tunachoweza kustahimili: nabii auawe, ndugu apondwe kwa mawe na mkono wako uwe wa kwanza, mji ushambuliwe kwa upanga na uchomwe hata usijengwe tena. Sababu inayotolewa mara mbili ni ile ile: Yahwe "aliwaleta toka nchi ya Misri, na aliyewakomboa kutoka nyumba ya utumwa."

Kiini

Fikiria kijiji cha vilima vya Kanaani: nyumba za mawe zilizoshikamana, familia kubwa moja ikilala chini ya paa moja, chakula kimoja, kisima kimoja. Hakuna dini ya "moyo wangu binafsi" huko. Ukibadili mungu, unabadili kalenda, mavuno, ndoa, mazishi, kila kitu. Ndiyo maana kiini cha sura hii si ukatili wa Mungu bali uzito wa agano. Israeli ni watu waliokombolewa, sio waliojiokoa. Waliona bahari ikigawanyika. Sasa uaminifu wao ni jambo la uhai na kifo, kama vile ndoa isivyo mchezo. Mstari wa 3 unasema Mungu "anakujaribu kujua kama unampenda Yahwe Mungu wako kwa moyo wako wote." Sio majaribio ya kutafuta habari; ni majaribio yanayoumba upendo, kama moto unaosafisha dhahabu.

Uzi Unaopita Katikati

Maneno hayo, "kwa moyo wako wote na roho yako yote," yanatoka pale pale karibu, katika ile shema ya Kumbukumbu 6: mpende Yahwe kwa moyo wote. Kwa hiyo sura hii ni upande wa nyuma wa amri kuu. Na hapa uzi unafika kwa Kristo kwa njia isiyotarajiwa: Yesu ananukuu Kumbukumbu la Torati alipojaribiwa jangwani, na yeye anapita mtihani ambao Israeli iliushindwa mara nyingi. Zaidi ya hayo, yeye mwenyewe alishtakiwa kama huyu nabii wa mstari wa 5, mtu anayepotosha watu, akatolewa nje ya mji na kuuawa. Nabii wa kweli aliuawa kama nabii wa uongo, na katika kifo chake ile hukumu ambayo sura hii inaitisha ikatua juu yake, sio juu yetu.

Kioo

Hatuchomi miji, wala hatupaswi. Lakini angalia kilichoonyeshwa hapa: sauti hatari zaidi haitoki kwa adui, inatoka mezani kwako. "Ndugu yako, mwana wa mama yako, au mwana wako, au binti yako, au mke wa karibu nawe, au rafiki yako ambaye ni kama roho yako." Sauti inayokushawishi kupunguza uaminifu wako kwa Mungu mara nyingi ni sauti unayoipenda: baba anayekushinikiza kwenda kwa mganga kwa sababu "hivi ndivyo familia yetu inafanya," rafiki wa kazi anayekufundisha jinsi ya kupindisha hesabu kidogo, mwenzi anayecheka imani yako. Na inasemwa "kwa siri," kwa unyenyekevu, usiku, sio kwa mabishano ya hadhara. Hapo unajua kama unampenda Mungu kwa moyo wote, au kwa moyo unaobaki baada ya wote wengine kuchukua sehemu zao.

Swali

Swali halisi haliepukiki: Mungu wa upendo anawezaje kuagiza mji mzima, pamoja na mifugo, kufa? Sipendi kulifanya laini. Hii ni sheria ya taifa fulani, katika muda fulani, ikiwa na kazi ya kulinda watu wachache waliozungukwa na "miungu yeyote ya watu ambayo imewazunguka." Ni hukumu ya kiraia, sio kanuni ya kanisa; Agano Jipya halitupi upanga, linatupa ukweli na upendo na nidhamu ya kiroho. Lakini bado kunabaki uchungu. Ninachoweza kusema ni hiki: mstari wa 17 hauishii kwa hasira bali kwa "rehema" na "huruma." Yaani, hata katika kifungu hiki cha giza, lengo la Mungu ni watu wanaobaki wakiwa hai chini ya baraka. Sitaki kudai naelewa vyote. Baadhi ya mambo tunayoyaacha mikononi mwa Hakimu ambaye alikubali kuhukumiwa mwenyewe.

Sauti Nyingine za Maandiko

Kumbuka Yeremia, ambaye alishutumu manabii waliosema "amani, amani" mahali pasipo amani; sura hii inaeleza ni kwa nini alikuwa mkali kiasi hicho, kwa sababu nabii mwongo hafanyi tu makosa, anavuruga agano lenyewe. Halafu kuna kitendo cha Ibrahimu na Isaka: kwa mara moja Mungu anadai kile ambacho sura hii inadai, upendo unaozidi damu ya nyumbani, kisha Mungu mwenyewe anatoa mbadala. Yesu anafuata mstari huu pale asemapo mtu asiyembeba msalaba wake hawezi kuwa mwanafunzi wake, na anatuonyesha kwamba mkono wa kwanza si wa kupiga mawe bali wa kujitolea msalabani.

Mhusika Mkuu

Mhusika mkuu wa sura hii ni Yahwe, na anajitambulisha mara tatu kwa jina moja: yule aliyewatoa Misri, "nje ya nyumba ya utumwa." Yeye si mungu wa mkataba wa biashara anayedai malipo. Ni Mkombozi anayeuliza uaminifu kwa sababu alifungua minyororo. Hisia zake katika sura hii ni za mtu aliyeoa: wivu, uchungu, na hofu ya kupoteza. Anakubali kuonekana mkali kuliko tunavyotaka Mungu aonekane, kwa sababu anajua wapi mteremko unaishia; watoto wakichomwa moto kwa Moleki, watu wakirudi utumwani wa aina nyingine. Na wakati wote lengo lake linabaki lile la mstari wa mwisho: kufanya watu wake "kuogezeka katika idadi, kama alivyoapa kwa baba zako." Ukali wake unatumikia ahadi yake.

Tafakari

Ni sauti gani ya karibu, ya mtu unayempenda, inayonong'ona kwako "kwa siri" kukupunguzia uaminifu wako kwa Mungu, na kwa nini ni rahisi kuisikiliza?

Ukisoma kwamba Mungu "anakujaribu kujua kama unampenda," unaona mtihani wa kutisha au mkono unaokusafisha? Nini kinabadilika ukiona kwamba yule anayeuliza ni yule aliyekufungua kutoka nyumba ya utumwa?