Kumbukumbu la Torati 14

Maandiko Yenyewe

Sura hii inaanza na mwili: msikate ngozi yenu, wala msinyoe nywele mbele ya vichwa vyenu kwa ajili ya wafu. Kisha inahamia mezani, kwenye orodha ndefu ya wanyama, samaki na ndege, wale ambao Israeli wanaweza kula na wale ambao ni najisi kwao, pamoja na katazo la kumchemsha mwana-mbuzi katika maziwa ya mamaye. Mwishoni inahamia kwenye mfuko wa fedha: fungu la kumi la nafaka, mvinyo na mafuta linapaswa kuliwa mbele za Yahwe mahali atakapopachagua, kwa furaha, pamoja na nyumba nzima; na kila mwaka wa tatu linabaki malangoni ili Mlawi, mgeni, yatima na mjane wale na washibe. Ngozi, sahani, pesa. Yote yanaguswa na sentensi moja ya kwanza: "Ninyi ni watu wa Yahwe Mungu wenu."

Kiini

Kumbuka mpangilio, kwa sababu ndio unaobeba theolojia yote hapa. Hakuna amri inayotangulia utambulisho. Kwanza: ninyi ni watu wake, taifa lililowekwa wakfu, lililochaguliwa kuwa urithi wake. Baadaye ndipo: msifanye hivi, mle hiki. Utakatifu si bei ya kuwa mali ya Mungu; ni namna ya kuishi ukiwa tayari ni mali yake. Na ni utakatifu wa aina ya kushangaza, kwa sababu haugusi hekalu peke yake bali unagusa huzuni yako, mlo wako, na mapato yako. Mungu anayejitambulisha hapa hataki kipande cha maisha; anataka siku nzima, mwili na tumbo na mkoba. Swali linalobaki wazi, na ambalo maandiko hayalijibu kwa haraka, ni hili: kwa nini mipaka hii hasa? Baadhi ya mistari haielezi sababu. Inasema tu: wewe ni wangu.

Uzi Unaopita Katikati

Ile mistari ya wanyama najisi si sheria za afya zilizovaa kanzu ya dini; ni alama inayoonekana kila siku kwamba Israeli ni taifa lililotengwa. Kila mlo ulikuwa mstari uliochorwa katikati ya mataifa. Ndiyo maana Petro alipoambiwa katika Matendo 10 achinje na ale vile alivyoviita najisi maisha yake yote, hakuwa anapokea ruhusa ya chakula tu; alikuwa anaambiwa kwamba mstari umehamishwa, kwa sababu Kristo mwenyewe amekuwa mpaka kati ya mtakatifu na najisi. Lakini kuna uzi mwingine, mtamu zaidi, unaoanzia mstari wa 26: kula mbele za Yahwe na kufurahi, wewe na nyumba yako. Hilo meza halijafutwa. Limepanuka tu, mpaka likawabeba wale waliokuwa nje ya malango.

Kioo

Maandiko haya yanagusa mahali patatu ambapo mara nyingi tunadhani tuko huru: jinsi tunavyoomboleza, kile tunachokula, na pesa tunazozipata. Unapopoteza mtu, nani anatawala huzuni yako? Mstari wa kwanza hausemi msihuzunike; unasema msijikate. Kuna njia ya kuomboleza inayokubali kwamba wewe bado ni mali ya Mungu aliye hai, na kuna njia inayojitoa kwa wafu. Na mstari wa 29 unauliza swali gumu kuhusu malango yako: nani anakula kwa jasho lako ambaye hawezi kukulipa? Mlawi hana urithi. Mjane hana nguvu ya soko. Wanakuja tu, wanakula, wanashiba. Leo: andika jina la mtu mmoja karibu nawe asiye na "sehemu wala urithi" na umtumie ujumbe mfupi wa kumwalika mezani kwako.

Mazingira

Tuko kwenye nyanda za Moabu, Yordani bado haijavukwa. Kizazi kilichotoka Misri kimeshakufa jangwani; hawa ni watoto wao, wanaoelekea nchi ambayo tayari ina watu, mahekalu yao na desturi zao za kuomboleza wafu kwa kujikata na kunyoa. Musa anahubiri, hatoi orodha ya kanuni tu. Anaandaa taifa lisilo na nchi lijue jinsi ya kubaki lake la Mungu likiwa na mashamba, mvinyo na mafanikio. Hilo ni hatari kubwa kuliko jangwa. Pia kuna jambo jipya: ibada itakuwa mahali pamoja atakapopachagua Yahwe, si kila kilima. Hilo linaleta tatizo halisi la safari ndefu, na andiko linalitatua kwa utaratibu wa kustaajabisha, wa kubadilisha mazao kuwa fedha.

Wasikilizaji wa Kwanza

Kwa Mwisraeli aliyesikiliza, orodha ya ndege na wanyama haikuwa mzigo wa kukariri; ilikuwa ramani ya ulimwengu wake. Alijua ngamia, alijua nguruwe wa majirani, alijua mwewe anayekula mizoga. Kila alipoketi kula, alikuwa akijibu swali: mimi ni nani? Majirani wa Kanaani waliona tofauti hiyo kwa macho. Na walisikia pia kitu tunachokikosa: ahadi iliyojificha katika "wakati Yahwe Mungu anawabariki." Watu waliokula mana kwa miaka arobaini sasa wanaambiwa wajiandae kwa mavuno mengi kiasi cha kushindwa kuyabeba. Sheria hii inachukulia utajiri kuwa jambo la kawaida la siku zijazo. Hiyo ilikuwa habari njema, na mtihani, kwa wakati mmoja.

Undani Mmoja

Mstari wa 26 una maneno yanayorudiwa: "chochote mnatamani… au kwa chochote mnatamani." Fedha ya fungu la kumi, iliyofungwa mkononi, inatumika kununua ng'ombe, kondoo, mvinyo, hata kinywaji imara, kwa kile moyo unachokitaka. Sheria iliyokuwa inakataza vyakula vingi sasa inafungua mkono na kusema: tamani, nunua, kula, furahi mbele zangu. Tunastaajabu kwa sababu tumezoea kudhani tamaa ni adui wa utakatifu. Hapa haiko hivyo. Tamaa inapelekwa mahali patakatifu, haikatwi wala kudharauliwa; inaletwa mbele za uso wa Mungu na kuliwa kwa shangwe pamoja na Mlawi asiye na kitu. Labda hilo ndilo swali linalobaki: ni furaha gani yangu ninayoiogopa kuileta mbele zake?

Tafakari

Huzuni yangu inapofika, ninageukia nini kwanza, na je, kile ninachokigeukia kinanikumbusha kwamba mimi ni mali ya Mungu aliye hai?

Mstari wa 26 unaniambia nitamani na nifurahi mbele za Mungu. Ni lini mara ya mwisho nilipoiona furaha yangu kama sehemu ya ibada, na si kama kitu cha kuombea msamaha?