Kumbukumbu la Torati 6:6

Maandiko

Baada ya kutangaza kwamba Yahwe Mungu wetu ni mmoja, na kuamuru upendo wa moyo wote, roho yote na akili yote, Musa anaongeza jambo dogo kwa maneno lakini kubwa kwa uzito: "Maneno ninayowaamuru ninyi leo yatakuwa katika moyo wenu." Si vitabuni, si katika hekalu, si katika kumbukumbu ya makuhani pekee, bali ndani, mahali ambapo mtu huamua, hutamani na hupanga. Kabla hajasema chochote kuhusu kufundisha watoto, kufunga ishara mkononi au kuandika miimoni mwa milango, Musa anataja moyo. Kila kitu kinachofuata katika mstari wa saba hadi wa tisa kinatiririka kutoka hapa, kama mto unaotoka chemchemi. Na neno "leo" linasimama pale likitusumbua kidogo: si jana, si kesho, bali leo hii.

Kiini

Kuna ukimya fulani katika mstari huu ambao hatupaswi kuujaza haraka. Mungu hasemi "yakariri," wala "yatii," bali "yatakuwa katika moyo wenu." Kwa Kiebrania moyo, lev, si hisia tu; ni kituo cha mawazo, mapenzi na uamuzi, ndani kabisa ya mtu palipo na giza ambalo yeye mwenyewe haliwezi kuliangaza kikamilifu. Mungu anadai mahali pale. Hiyo ni habari ya ajabu na ya kutisha kwa wakati mmoja. Ni ya ajabu kwa sababu inaonyesha kwamba Mungu hataki watumishi wanaotii kwa hofu tu, bali watu wanaopenda. Ni ya kutisha kwa sababu moyo ndicho kitu pekee ambacho hatuwezi kukigeuza kwa nguvu zetu. Je, nitajiwekaje neno moyoni mwangu kama moyo wenyewe ndio unaohitaji kubadilishwa? Mstari huu unauliza swali ambalo Deuteronomia yenyewe haitalijibu kabisa hadi baadaye, wakati Mungu atakapoahidi kuitahiri mioyo yao. Kwa sasa, amri inasimama tu, ikitukumbusha kwamba utii wa nje bila ndani ni ganda tupu.

Uzi wa Pamoja

Amri hii inabeba ndani yake kilio chake mwenyewe. Mungu anataka neno moyoni, lakini historia ya Israeli itaonyesha mara kwa mara kwamba moyo huo ndio unaoasi kwanza. Musa mwenyewe anajua hili; ndiyo maana anaonya katika mstari wa kumi na mbili, "iweni makini ili kwamba msije kumsahau Yahwe." Sahau si tatizo la kumbukumbu, ni tatizo la moyo uliojaa vitu vizuri visivyochimbwa wala kupandwa na wenyewe. Hapa ndipo manabii baadaye watakapoingia wakiahidi agano jipya ambapo Mungu mwenyewe ataandika sheria yake ndani ya watu wake. Na hapa ndipo Kristo anasimama, si kama mwalimu wa amri mpya bali kama yule ambaye ndani yake neno lilikuwa moyoni kweli kweli, na ambaye kwa Roho wake analipandikiza ndani yetu. Amri inakuwa zawadi.

Kioo

Fikiria asubuhi yako ya leo. Ulisoma kitu, labda ukasali dakika tano, kisha ukaingia kwenye simu, kwenye barua pepe, kwenye mazungumzo ya kazini. Je, neno lilikwenda nawe, au liliachwa mezani pamoja na kikombe cha chai? Mstari huu unagusa pale tunapojificha: tunaweza kuhudhuria ibada, kuongoza kikundi, hata kufundisha watoto wetu Biblia, huku moyo wetu ukiwa umeshikwa na deni, na hofu ya kesho, na chuki tuliyoificha dhidi ya mtu mmoja. Musa hasemi "fanyeni zaidi." Anasema, kiweni ndani. Na hilo linauma kwa sababu tunalijua pengo kati ya kinywa chetu na kina chetu. Leo, chagua kifungu kimoja kutoka mstari wa nne hadi wa tano, kiandike kwa mkono wako kwenye karatasi ndogo, kikariri mara tatu kwa sauti, kisha kiweke mfukoni mwako hadi jioni.

Mazingira

Israeli wamesimama ng'ambo ya mashariki ya Yordani, wakiangalia nchi ambayo kizazi kilichotangulia kiliikataa. Musa hataingia. Haya ni maneno ya mtu anayejua kwamba hotuba yake ni ya mwisho, akiwaaga watu ambao wamezaliwa jangwani na hawakumbuki Misri ila kwa hadithi za wazazi wao. Mbele yao kuna miji waliyoahidiwa, "miji mikubwa na mizuri ambayo hamkuijenga," na pamoja nayo hatari kubwa kuliko jangwa: kushiba na kusahau. Katika ulimwengu wa wakati huo, kila taifa lilikuwa na miungu yake iliyofungamana na ardhi na mavuno. Kuingia nchi mpya kulimaanisha, kwa fikra za kawaida, kukubali miungu ya nchi hiyo. Musa anadai jambo lisilo la kawaida kabisa: uaminifu wa ndani kwa Mungu mmoja asiyeonekana, katika nchi iliyojaa mialtari ya wengine.

Swali

Unawezaje kuamriwa jambo la moyoni? Amri hupanga matendo; moyo hautii amri kama askari. Tunaweza kulazimisha mikono ifanye kazi, lakini hatuwezi kulazimisha mapenzi yazuke. Je, Mungu anatudai jambo tusiloweza kulitoa? Nadhani jibu la uaminifu ni: ndiyo, na hiyo ni makusudi. Amri hii inatuweka mahali ambapo tunagundua kwamba hatuwezi kujitengeneza wenyewe kutoka ndani. Lakini sioni hapa mtego wa kikatili, bali mwaliko. Kile tunachoweza kufanya ni kujiweka mahali ambapo neno linaweza kutufikia: kulisoma, kulizungumza, kulirudia nyumbani, njiani, kitandani. Mungu hubadilisha mioyo, lakini mara nyingi hufanya hivyo kupitia maneno yaliyorudiwa mara elfu hadi yakawa yetu. Hatujui jinsi mbegu inavyoota. Tunajua tu kwamba isiyopandwa haioti.

Wasikilizaji wa Kwanza

Walikuwa watu wasio na hekalu, wasio na mji, wasio na kitabu mkononi mwa kila mmoja. Hawakuwa na nakala binafsi za Maandiko; neno lilikuwa la kusikia, si la kusoma. Kwa hiyo "yatakuwa katika moyo wenu" lilisikika kwao kwa uzito ambao sisi, tuliozungukwa na Biblia nyingi, tunaupoteza. Kwao, kulihifadhi neno moyoni ndiyo ilikuwa njia pekee ya kulibeba kesho. Zaidi, walikuwa taifa changa linaloingia katika mazingira ya hatari, wakijua kwamba vizazi vyao vitauliza maswali, kama mstari wa ishirini unavyotabiri. Walisikia hapa jukumu la kuendeleza imani bila mfumo rasmi, kwa kumbukumbu hai ya moyo uliotoka utumwani. Kila mmoja alikuwa hazina ya neno la Mungu, au hakuna aliyekuwa.

Tafakari

Ni neno gani la Mungu ambalo ningeweza kulirudia bila kulifikiria, na je, hilo linaishi moyoni mwangu au limebaki kinywani tu?

Nini kinachojaza moyo wangu sasa hivi, kiasi kwamba hakuna nafasi ya neno kushuka ndani?