Mwanzo 37:21

Maandiko

Ndugu wanapanga mauaji wakiwa wamesimama shambani, na mmoja wao anafungua kinywa. Rubeni anasikia yale maneno baridi, "Njoni sasa, na tumwue," na anaingilia kati kwa sentensi fupi tu: "Tusiuondoe uhai wake." Hakuwakemea, hakumchukua Yusufu na kuondoka naye. Alipendekeza njia ya katikati: shimo badala ya kisu, akikusudia kurudi baadaye kimya kimya na kumrejesha kijana kwa baba yao.

Kiini

Hii ndiyo sauti ya kwanza katika kitabu cha Mwanzo tangu Kaini inayosimama kati ya ndugu na damu ya ndugu yake. Mungu hajatajwa hata mara moja katika sura hii nzima, hakuna malaika, hakuna sauti kutoka mbinguni. Ulinzi wa Yusufu unakuja kupitia kinywa cha mtu ambaye mwenyewe ameshaharibu jina lake ndani ya familia. Hapo ndipo mafundisho yake yanapouma: neema ya Mungu haitafuti vyombo visafi, inatumia vile vilivyopo. Na zaidi, maisha ya mtu yanalindwa si kwa sababu Yusufu ni mwema, kwa kweli alikuwa mjinga kwa maneno yake, bali kwa sababu uhai wenyewe si mali ya ndugu zake.

Uzi Unaopita

Sikiliza mwangwi. Katika shamba la Kaini na Abeli, Mungu aliuliza, "Ndugu yako yuko wapi?" na damu ikapaza sauti kutoka ardhini. Hapa Rubeni anazuia swali lile lisirudiwe, lakini kwa nusu moyo tu. Kisha mstari huu unapata jibu lake kamili sura saba baadaye, Yuda huyo huyo aliyesema "tumwuze" anapojitoa mwenyewe kuwa mtumwa badala ya Benyamini mbele ya Yusufu Misri. Rubeni anasema "tusimwue"; Yuda hatimaye anasema "nichukue mimi." Kati ya sentensi hizo mbili kuna umbali wote wa injili. Na kutoka kwa Yuda huyo huyo atatoka yule ndugu ambaye hakuokolewa kutoka shimoni, bali aliuzwa kwa vipande vya fedha na kuacha nguo yake mikononi mwa wengine.

Kioo

Unalifahamu eneo la Rubeni vizuri zaidi kuliko unavyopenda kukiri. Ni ile mkutano kazini ambapo mtu anashushwa hadhi na wewe unasema jambo laini la kupunguza makali badala ya kusema "hii si sawa." Ni ile meza ya familia ambapo ndugu anasengenywa na wewe unabadilisha mada. Ni ile hofu ya kupoteza nafasi yako ndani ya kundi, kwa sababu ukisimama kinyume kabisa, kesho utakula peke yako. Rubeni alitaka kumwokoa Yusufu bila kuwakasirisha ndugu zake, na matokeo yake ni kwamba Yusufu aliishia Misri na Yakobo akavaa magunia miaka ishirini. Leo: kumbuka mazungumzo ya mwisho uliyonyamaza kimya, andika sentensi ile moja uliyoimeza, na mtumie ujumbe mtu aliyesemwa vibaya ukimwambia kuwa unamsimamia.

Mazingira

Tukio linafanyika Dothani, kilomita nyingi kaskazini mwa Hebroni, mbali kabisa na macho ya Yakobo. Hapo ndipo barabara ya misafara ilipopita kuelekea Misri, ndiyo maana ngamia wa Waishmaeli wanatokea kwa wakati ule ule. Yusufu ni kijana wa miaka kumi na saba aliyetumwa kuwapeleleza ndugu zake, amevaa lile vazi lililotangaza wazi kwamba baba anampenda kuliko wote. Rubeni ni mzaliwa wa kwanza, mwana wa Lea, na kwa sheria za wakati ule yeye ndiye mwenye wajibu wa kujibu mbele ya baba kwa chochote kitakachotokea. Lakini heshima yake ilishaanguka; ndani ya familia alikuwa amefanya jambo la aibu na baba yake na kila mtu alijua. Mamlaka yake ni jina tupu.

Mhusika Mkuu

Rubeni ni mtu wa nia njema zenye miguu dhaifu. Anataka jambo sahihi lakini anataka pia kupendwa na wale wanaotaka jambo baya. Ndiyo maana hasemi "mwacheni aende," bali "mtupeni katika shimo hili." Mpango wake unahitaji usiri, na usiri unahitaji muda, na muda ndiyo hasa ambao hakuwa nao. Anaporudi na kukuta shimo tupu, kilio chake ni cha kweli lakini kinageukia nafsi yake: "Kijana yuko wapi? Na mimi, je niende wapi?" Hata katika huzuni yake, anawaza matokeo yatakayomgusa yeye. Baadaye, mbele ya gavana wa Misri, atawakumbusha ndugu zake kwa uchungu kwamba aliwaonya. Alikuwa sahihi, na hiyo haikumsaidia mtu yeyote.

Swali

Kwa nini Mungu aliruhusu uokoaji huu ushindwe? Rubeni alisema neno sahihi; shimo lilikuwa tupu, bila maji, yaani Yusufu angeweza kuishi humo. Kila kitu kilikuwa tayari isipokuwa muda. Jibu rahisi ni kusema, "Ilikuwa lazima ili Yusufu afike Misri." Lakini angalia gharama: baba anayekataa kufarijiwa, akisema atashuka kuzimu akiomboleza. Simulizi hii haifuti machozi yale kwa kisingizio cha mpango mkuu. Mwanzo hauelezi kwa nini Mungu alifanya hivyo, unatuonesha tu kwamba alifanya kazi kupitia uovu bila kuuita uovu kuwa mzuri. Tunabaki na mvutano ule: Mungu ni mwaminifu, na njia zake zinapita katikati ya majeraha ambayo hangewezi kuyaita halali.

Tafakari

Ni wapi hivi karibuni ulisema nusu ya ukweli ili kuepuka kuwakasirisha watu uliowaogopa?

Rubeni alirudi shimoni akiwa amechelewa. Kuna mtu gani unayemwahirisha, akidhani bado una muda wa kutosha?