Yona 4

Maandiko

Ninawi imeokoka, na mtu mmoja anachukia jambo hilo: nabii aliyeitangaza. Yona anamlalamikia Bwana kwa maneno ya kushtua, akisema kwamba alikimbia Tarshishi hasa kwa sababu alijua Mungu ni "mwenye neema, mwenye huruma," na kisha anaomba kufa. Anakaa nje ya mji akitazama, Mungu anamwotesha mmea wa kivuli, kisha anauua kwa mdudu na upepo mkali, na kitabu kinaisha na swali ambalo hakuna mtu anayelijibu: "haikunipassa kuuhurumia Ninawi?"

Kiini

Angalia jinsi Yona anavyokiri imani yake. Maneno yake katika mstari wa 2 ni ungamo la kale la Israeli kuhusu tabia ya Mungu, lile lilelile linalorudiwa katika Zaburi kama sababu ya kumsifu. Yona hakukosea theologia; alikosea moyo. Anajua Mungu ni "si meingi wa hasira, mwingi kwa uaminifu, na hughairi maafa," na hilo hasa ndilo linalomkera. Hapa ndipo kitabu kinatuchoma: inawezekana kuamini kwa usahihi kila kitu kuhusu rehema ya Mungu na wakati huo huo kuichukia inapowafikia watu tunaowaona hawaifai. Neema ni tamu tunapoipokea, na chungu tunapoiona ikitolewa kwa maadui wetu. Mungu hajibu kwa hoja; anajibu kwa swali, mara mbili: "Je, ni vema kwamba umekasirika?" Mungu anajadiliana na moyo mgumu badala ya kuuvunja.

Uzi Unaounganisha

Yona anakaa mashariki ya mji, chini ya kibanda alichojitengenezea, akisubiri moto ushuke. Yeye ni nabii anayetaka watu wafe ili neno lake lisimame. Karne nyingi baadaye nabii mwingine anakaa juu ya mji na kulia, akitamani sana kuukusanya kama kuku akusanyao vifaranga vyake, akijua hukumu inakuja. Yesu mwenyewe alijitaja kwa ishara ya Yona, na tofauti ni kubwa kuliko mfano: Yona alishuka baharini akipinga, Kristo alishuka kaburini akipenda. Yona alisema "ni bora kwangu kufa kuliko kuishi" kwa uchungu wa kuona wageni wanaokolewa; Yesu alikufa kwa furaha ya kuwaokoa. Uzi unaopita hapa ni huruma ya Mungu inayovuka mipaka ya taifa, na mwishowe inayolipia gharama yake mwenyewe katika mwili wa Mwanawe.

Kioo

Kuna namna ya uchungu wa kiroho unaojisikia mtakatifu. Ni pale mfanyakazi aliyekula fedha za ofisi anapopandishwa cheo, na wewe uliyekaa waaminifu miaka kumi unabaki pale. Ni pale ndugu aliyevunja familia anaposimama kanisani akilia na kila mtu anampiga makofi, na wewe unakumbuka nani alilipa gharama ya machozi yake. Yona hakuwa mnyonge; alikuwa na haki fulani ya kulalamika, na hilo linafanya hasira yake kuwa hatari zaidi. Angalia pia jinsi anavyojali mmea. Kilichomsogeza moyoni si watu, ni kivuli chake, faraja yake, ngozi yake. Sisi pia tunaweza kulia kwa gari lililopigwa na kubaki wakavu tunaposikia habari za wafu elfu tano mahali fulani mbali. Mungu anaanza pale tunapoumia kweli, kwenye kivuli kilichopotea, na kutuvuta kutoka hapo hadi kwenye watu.

Swali Gumu

Kwa nini Mungu anamalizia kitabu bila jibu la Yona? Tunaachwa na ukimya. Nabii hasemi "nimeelewa," halii, hatubu. Ukurasa unakwisha na swali linaning'inia hewani. Wengine hudhani ni ustadi wa mwandishi tu, lakini kuna kitu kizito zaidi: swali hilo linatoka kwenye ukurasa na linatua kwetu. Na kuna ugumu wa pili. Mungu anasema Ninawi ina watu "ambao hawajui tofauti kati ya mkono wao wa kulia na mkono wao wa kushuto," wajinga wa kiroho, wasiojua vyema. Hilo linatuachia hoja isiyokamilika: Mungu anahurumia kwa sababu ya ujinga wao? Basi vipi kuhusu ukatili wa Ninawi uliojulikana ulimwenguni kote? Maandiko hayatuelezei. Yanatuambia tu kwamba Mungu anaona mji uliopotea na hataki kuuangamiza, hata ng'ombe wake. Rehema hii haitolewi maelezo; inatolewa kama ukweli tunaopaswa kuvumilia.

Wasikilizaji wa Kwanza

Kwa Waisraeli walioandikiwa kitabu hiki, Ninawi haikuwa jina la mfano. Ilikuwa mji mkuu wa Ashuru, mfumo wa vita uliopeleka watu utumwani, ukachoma miji, ukajivunia ukatili kwenye mawe yake. Kusema "Mungu ana huruma juu ya Ninawi" kwao kulikuwa kama kumwambia mtu aliyeteswa kwamba Mungu anawapenda waliomtesa. Yona sio mhalifu katika hadithi hii; yeye ni sauti ya taifa lililojeruhiwa. Ndio maana kitabu kinamalizika kwa swali na sio mahubiri: msomaji wa kwanza alihitaji kuulizwa, sio kuambiwa. Na kuna kejeli chungu inayowasoma wao pia. Mabaharia walisikiliza. Ninawi ilisikiliza. Ng'ombe walisikiliza. Nabii wa Bwana peke yake ndiye asiyesikiliza.

Mazingira

Sura hii inaanza mara tu baada ya mji mzima kutubu, kutoka mfalme hadi mnyama. Mahali: nje ya kuta za Ninawi, mashariki, upande wa jua kali na upepo wa jangwa unaotoka Mesopotamia, upepo wa moto unaokausha mdomo. Yona anajenga kibanda cha vijiti, kivuli hafifu, na anakaa. Kila kitu katika sura hii "kinaandaliwa" na Mungu: mmea, mdudu, upepo. Yule aliyeandaa nyangumi bado ni mkurugenzi wa hadithi, ila sasa hutumia vitu vidogo. Na mahali pa nabii katika ulimwengu wake ni pa aibu: nabii asiyeng'ang'ania neno lake litimie, bali huduma yake ifanye kazi kama alivyoogopa. Kitabu ni fupi, ni cha kejeli, na kimeandikwa kwa watu wanaojua kucheka na kulia kwa wakati mmoja.

Tafakari

Ni nani ambaye, kama Ninawi ingekuwa yake, ungeona vigumu kumtakia rehema ya Mungu, na kwa nini hasa yeye?

Ni "mmea" gani katika maisha yako, faraja ndogo iliyopotea, uliyoiombolezea zaidi ya watu waliokuzunguka?