Waamuzi 21:25

Maandiko

Baada ya kurasa nzima ya kiapo kilichopotoka, mauaji ya Yabeshi-Gileadi, na wasichana wa Shilo waliotekwa kutoka kwenye ngoma yao, kitabu kinafunga kwa sentensi mbili fupi zinazoshusha pumzi: "Siku hizo hapakuwa na mfalme huko Israeli. Kila mtu alifanya yaliyo sawa machoni pake mwenyewe." Hakuna hukumu inayotamkwa kwa sauti, hakuna nabii anayeinuka kulaani, hakuna Mungu anayesema. Msimulizi anaacha tu kioo mbele yetu na kuondoka. Yaliyotangulia, viongozi wakikaa mbele za Mungu wakilia machozi ya kweli kabisa kuhusu kabila lililopotea, kisha wakifanya mipango ya kunyakua binti za watu wengine, si upungufu wa dini. Ni upungufu wa mamlaka juu ya dhamiri. Israeli haikukosa madhabahu wala sadaka; ilikosa mtu wa kuwaambia kile ambacho ni sawa machoni pa Bwana.

Kiini

Neno la Kiebrania linalotumika hapa kwa "yaliyo sawa" ni yashar, "nyofu, moja kwa moja." Ndilo neno lilelile linalotumika mara kwa mara katika Kumbukumbu la Torati kuelezea kile kilicho nyofu machoni pa Bwana. Fumbo la aya hii si kwamba watu walikuwa waovu wasio na aibu; ni kwamba walihamisha macho. Kipimo kilihamia ndani ya mtu binafsi, na kila mmoja akawa mahakama yake mwenyewe. Matokeo hayakuwa uhuru bali ukatili uliopangwa kwa lugha ya kidini. Hapa ndipo Waamuzi hutuchoma: dhambi kubwa zaidi katika kitabu hiki hazifanywi na wapagani bali na kusanyiko la waaminifu wakiomba, wakilia, wakitoa sadaka za amani. Mungu hajatoweka; watu wamejifanya wafalme wadogo. Na taifa lisilo na mfalme wa kweli halibaki huru kwa muda mrefu, linakuwa kundi la watu wanaomeza wenzao.

Uzi Mkuu

Aya hii ni tundu la ufunguo linalotazama mbele. Kumbukumbu la Torati lilikuwa limeonya kwamba wangeishi hivi hasa, kila mtu akifanya lililo sawa machoni pake mwenyewe, mpaka watakapoingia mahali pa pumziko ambapo Bwana mwenyewe atachagua jina lake likae. Waamuzi kinathibitisha onyo lile limekuwa historia. Na kitabu kinachofuata katika hadithi hii, Ruthu, kinaanza kwa maneno "siku zile waamuzi walipoamua" na kumalizika kwa orodha ya vizazi inayoishia kwa Daudi. Ni kana kwamba Mungu anajibu ombolezo la Waamuzi kwa mtoto wa Bethlehemu. Lakini hata Daudi hakutosha; wafalme wengi baadaye walifanya lililo sawa machoni pao wenyewe kwa kiwango kikubwa zaidi. Kwa hiyo uzi unaendelea hadi kwa Mfalme ambaye chakula chake kilikuwa kufanya mapenzi ya yule aliyemtuma, ambaye macho yake hayakujitegemea kamwe. Waamuzi kinaacha kiu; Injili inaileta maji.

Kioo

Ukatili wa sura hii haukuanza kwa uovu bali kwa hoja nzuri. Viongozi walikuwa na huruma ya kweli, walilia kwa sauti kubwa, wakajenga madhabahu. Kisha wakatafuta njia ya kuzunguka kiapo chao bila kuivunja herufi yake, na wakawaua watu wa Yabeshi-Gileadi kwa jina la haki. Hivyo ndivyo mimi na wewe tunavyofanya: hatuasi wazi, tunahalalisha. Bajeti inayolinda maslahi yangu na kuumiza mfanyakazi mmoja. Ukimya nyumbani unaoitwa amani lakini ni woga. Uamuzi wa kazi uliopimwa kwa faida peke yake, kisha ukaombewa baraka. Macho yangu ni mahakama isiyo na kesi ninayoshindwa. Tiba pekee ni kuruhusu macho mengine yaguse maisha yangu. Leo, chagua uamuzi mmoja unaotarajia kufanya wiki hii, mtumie ujumbe rafiki mmoja mkomavu ukiueleza kwa sentensi mbili, na umwombe waziwazi akuambie kama anaona kitu unachokwepa.

Maandiko Yanayoitana

Aya hii inarudiwa mara nne katika sura sita za mwisho, na kila mara ikiwa imefungwa kwenye jambo baya zaidi: sanamu ya nyumbani, kabila linalopora hekalu dogo, uhalifu wa Gibea, na sasa unyakuzi wa wasichana wa Shilo. Ni kwaya inayoongeza sauti. Hadithi ya Gibea imeandikwa kwa makusudi ikifanana na Sodoma katika Mwanzo: wageni, mlango, kundi linalodai. Ujumbe ni mchungu, kwamba Israeli imekuwa Kanaani. Kisha kuna mvutano: 1 Samweli inapoomba mfalme, Mungu anaita ombi lile kukataliwa kwake. Kwa hiyo Waamuzi hakidai kwamba mfalme yeyote ni jibu; kinasema kwamba kutokuwa na mfalme wa kweli ni maangamizi. Na Mithali inasema kuna njia ionekanayo kuwa sawa machoni pa mtu, lakini mwisho wake ni mauti. Waamuzi ni mfano ulio hai wa methali ile.

Wasikilizaji wa Kwanza

Waliosikia hadithi hii kwa mara ya kwanza waliishi ambapo majina yalikuwa na uzito wa kisiasa. Benyamini lilikuwa kabila la Sauli. Yabeshi-Gileadi ndio mji ambao Sauli aliuokoa mwanzoni mwa utawala wake, na ndio watu waliobeba mwili wake mwishoni. Msomaji wa kwanza aliposikia kwamba wanawake wa Yabeshi walikuwa mabibi wa Benyamini, alielewa kuwa hadithi hii inagusa nasaba ya mfalme wa kwanza. Na sura ya kumi na tisa ilianzia Bethlehemu, mji wa Daudi. Msimulizi anacheza na jiografia kama mchoraji ramani mwenye hoja. Kwa wasikilizaji hao, swali lilikuwa: ni nyumba gani ya kifalme itakayoongoza taifa lisilojua kutofautisha huruma na ukatili? Hawakusikia mahubiri; walisikia hoja kuhusu mustakabali wao.

Muktadha

Tunapo mwishoni mwa kipindi cha waamuzi, karne chache kabla ya wafalme. Israeli ni muungano wa makabila bila serikali kuu, bila jeshi la kudumu, bila mahakama ya juu. Shilo ndipo hema takatifu ilipo, na sikukuu ya mwaka inaendelea huko wakati Wabenyamini wanavizia kwenye mizabibu. Kiapo kilikuwa kitu kizito kuliko sheria; mtu angeua ili asikivunje. Wanawake hawakuwa na sauti katika mazungumzo yote ya sura hii, wamehesabiwa kama urithi unaogawanywa. Viongozi wanatatua tatizo la kabila kwa kuwavuruga wasichana walioingia kucheza mbele ya Bwana. Hakuna sehemu yoyote katika sura hii ambapo mtu anamuuliza Mungu swali na kupokea jibu. Ukimya huo ndio muktadha halisi.

Tafakari

Ni uamuzi gani wa hivi karibuni nilioufanya kwa kutumia macho yangu tu, bila kuuweka mbele ya Neno au mbele ya mtu anayeweza kunipinga?

Ni wapi katika maisha yangu ninahalalisha kitu kwa lugha ya kidini badala ya kukiita kwa jina lake?